.

Thu hút đầu tư vào phát triển lâm nghiệp: Cần lắm sự 'thủy chung'!

.

(Baonghean) - Thời gian qua, mặc dù có nhiều cố gắng song việc thu hút vốn đầu tư vào phát triển lâm nghiệp ở Nghệ An còn có nhiều hạn chế. Nhiều người cho rằng, để các nhà đầu tư vào lĩnh vực lâm nghiệp, rất cần sự “thủy chung” của các bên liên quan bởi tính chất đặc thù xây dựng phát triển vùng nguyên liệu đối với mỗi dự án.

» Lợi thế kinh tế rừng ở Nghệ An: Tiềm năng to lớn

Nỗ lực thu hút đầu tư

Ở Nghệ An, cùng với các tiềm năng sẵn có, những năm qua tỉnh đã tập trung cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh. Thực hiện tốt phương châm "Chính quyền đồng hành cùng doanh nghiệp", đối thoại trực tiếp giữa chính quyền và các doanh nghiệp để giải quyết kịp thời các khó khăn, vướng mắc của nhà đầu tư; tích cực thực hiện cải cách thủ tục hành chính và ban hành các cơ chế, chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phù hợp, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các doanh nghiệp nhà đầu tư nghiên cứu, tìm hiểu cơ hội và triển khai thực hiện có hiệu quả các dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh.

Tại các cuộc gặp mặt các nhà đầu tư hàng năm vào dịp đầu Xuân, lãnh đạo tỉnh Nghệ An luôn nhấn mạnh: Nghệ An cam kết làm hết sức mình để hoàn thành trách nhiệm của tỉnh, thực sự sát cánh, đồng hành cùng doanh nghiệp và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để các nhà đầu tư sản xuất, kinh doanh có hiệu quả bền vững tại Nghệ An; tập trung khắc phục các mặt tồn tại để tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh của tỉnh Nghệ An theo hướng thông thoáng, thuận lợi, để xứng đáng là địa chỉ hấp dẫn, đáng tin cậy, hiệu quả; là điểm đến của các nhà đầu tư... 

 

Chuyên gia Đức hướng dẫn quy trình vận hành dây chuyền MDF tại phòng điều khiển trung tâm của Nhà máy chế biến gỗ Nghệ An. Ảnh: H.N
Chuyên gia Đức hướng dẫn quy trình vận hành dây chuyền MDF tại phòng điều khiển trung tâm của Nhà máy chế biến gỗ Nghệ An. Ảnh: H.N

Sau 3 năm thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW của Bộ Chính trị, “tận dụng, thu hút mọi nguồn lực cả trong, ngoài tỉnh và nước ngoài, phấn đấu xây dựng Nghệ An trở thành tỉnh khá”, Nghệ An đã đạt được một số kết quả quan trọng, thu hút đầu tư đạt cao, với 372 dự án/161.004 tỷ đồng vốn đăng ký, tăng gấp 1,63 lần số lượng dự án và 3,61 lần số vốn đăng ký so với 3 năm của giai đoạn 2011 - 2013. Trong đó, thu hút được nhiều dự án, tập đoàn có quy mô lớn như: Dự án khu công nghiệp - đô thị VSIP, Tập đoàn Hermaraj (Thái Lan), Tập đoàn Vingroup, các nhà đầu tư Hàn Quốc, Nhật Bản… 

Để khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực phát triển rừng và chế biến gỗ rừng, tỉnh Nghệ An tạo cơ chế tiếp cận các nguồn vốn tín dụng thông thoáng hơn cho các chủ rừng; lồng ghép các chương trình, dự án về phát triển kinh tế - xã hội để ưu tiên đầu tư cho trồng rừng nguyên liệu gỗ.

 

Từ năm 2017, tỉnh Nghệ An sẽ tạo điều kiện để các nhà đầu tư thâm canh, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật tiên tiến vào rừng trồng nguyên liệu nhằm nâng cao giá trị kinh tế, sức cạnh tranh của các sản phẩm chế biến khi xuất khẩu. Mục tiêu được tỉnh đề ra là cung cấp nguyên liệu gỗ rừng trồng cho các cơ sở chế biến với sản lượng khai thác khoảng 7 triệu m3 (giai đoạn 2016 - 2020); xuất khẩu các sản phẩm từ gỗ rừng trồng đạt mức 80 triệu USD (năm 2016) và 130 triệu USD (năm 2020). 

 

Cần sự gắn kết, thủy chung

Mặc dù Nghệ An đã nỗ lực “kéo” nhà đầu tư vào lĩnh vực lâm nghiệp được coi là thế mạnh của tỉnh, tuy nhiên, việc thu hút đầu tư vào lĩnh vực này vẫn đang gặp không ít khó khăn... Theo các nhà đầu tư thì, lâm nghiệp là một ngành kinh tế kỹ thuật đặc thù, bởi nơi cần đầu tư về lĩnh vực này lại là những địa phương còn nhiều hạn chế về phát triển kinh tế, cơ sở hạ tầng, đời sống nhân dân còn khó khăn... trong khi đó vốn đầu tư cho lâm nghiệp là vốn đầu tư dài hạn, chu kỳ trồng rừng nguyên liệu phải từ 5 - 7 năm thì mới thu hoạch, do đó rất cần sự đồng hành, “thủy chung” của lãnh đạo tỉnh, chính quyền địa phương và người dân. Nếu không, nhà đầu tư rất dễ bị thất bại.

 

Kiểm tra rừng nguyên liệu tại huyện Con Cuông. 	Ảnh: H.N
Kiểm tra rừng nguyên liệu tại huyện Con Cuông. Ảnh: H.N

 

Nghệ An đã từng có những dự án lớn, đầu tư vào lĩnh vực trồng rừng nhưng đều bị thất bại như: Công ty TNHH Innovgreen Nghệ An, quy hoạch vùng nguyên liệu cho dự án đầu tư trồng rừng nguyên liệu tại 5 huyện: Quế Phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Kỳ Sơn và Con Cuông với diện tích 16.848,3 ha, từ khi triển khai hạng mục trồng mới rừng năm 2010 đến nay công ty không triển khai thực hiện các hạng mục theo quy hoạch được duyệt. Hay Công ty CP Xuất nhập khẩu Tân Hồng quy hoạch vùng nguyên liệu cho Nhà máy Sản xuất bột giấy Tân Hồng với tổng diện tích liên doanh liên kết là 47.118,8 ha trên địa bàn các huyện: Tương Dương, Con Cuông, Anh Sơn, Thanh Chương, Tân Kỳ.

 

Việc các công ty xin quy hoạch vùng nguyên liệu và không triển khai, hoặc triển khai nửa chừng đã gây lãng phí nghiêm trọng tài nguyên đất đai trên địa bàn, làm xáo trộn đời sống của những hộ dân đã tham gia các dự án trồng rừng này. Bên cạnh những dự án “chết yểu” do năng lực nhà đầu tư, thì cũng có những vùng, do có nhiều nhà đầu tư cùng xây dựng nhà máy chế biến nên đã gây ra tình trạng “tranh mua, tranh bán”, người dân chặt cây trồng chưa đến thời gian thu hoạch để bán. 

Tại hội thảo “Diễn biến nguồn cung nguyên liệu gỗ năm 2017”, do Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam tổ chức ngày 14/12/2016 tại TP. Hồ Chí Minh, các doanh nghiệp chế biến gỗ và lâm sản trong nước đều có chung nhận định, các doanh nghiệp Trung Quốc đang cạnh tranh khống chế thị trường cung cấp gỗ nguyên liệu, tạo sức ép rất lớn và nguy cơ thiếu hụt trầm trọng gỗ nguyên liệu đối với ngành chế biến xuất khẩu gỗ Việt Nam.

Theo ông Đỗ Xuân Lập - Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Bình Định, hiện nay, gỗ rừng trồng trong nước là nguồn nguyên liệu chính và quan trọng nhất cũng chiếm khoảng 30% - 40% tổng lượng nguyên liệu đầu vào, đặc biệt là gỗ cao su và gỗ keo tràm.

Tuy nhiên, thời gian qua, nổi lên tình trạng các công ty có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và thương nhân của Trung Quốc đội lốt doanh nghiệp Việt Nam để thu mua nguyên liệu gỗ ở hầu khắp các vùng nguyên liệu gỗ cao su và gỗ keo tràm, từ miền Nam ra đến khu vực miền Trung – Tây Nguyên để xuất khẩu sang Trung Quốc. Vấn đề cạnh tranh khống chế thị trường cung cấp gỗ nguyên liệu đang tạo sức ép rất lớn, thậm chí là nguy cơ khủng hoảng gỗ nguyên liệu tại các doanh nghiệp trong nước”.

 

Vận hành dây chuyền gỗ ván thanh tại Nhà máy chế biến gỗ Nghệ An. Ảnh: H.N
Vận hành dây chuyền gỗ ván thanh tại Nhà máy chế biến gỗ Nghệ An. Ảnh: H.N

Là địa phương có tiềm năng rừng trồng khá lớn và có một số nhà máy chế biến gỗ đóng chân trên địa bàn, ông Nguyễn Văn Quế - Chủ tịch UBND huyện Thanh Chương cho biết: Để phát triển kinh tế rừng, ngoài việc khoanh nuôi bảo vệ thì phải trồng mới. Việc này cần phải rà soát vùng nguyên liệu, phân loại rừng, lựa chọn giống trồng cho phù hợp từng vùng. Khi trồng được rừng thì phải kêu gọi thu hút đầu tư các nhà máy chế biến, đặc biệt là các nhà máy có công nghệ cao để chế biến các sản phẩm cao cấp xuất khẩu.

Trước khi đặt nhà máy chế biến phải quy hoạch vùng nguyên liệu để tránh tình trạng lộn xộn, chồng chéo. Tránh tình trạng đầu tư các nhà máy nhỏ lẻ, manh mún, dẫn đến tranh mua, tranh bán. Bên cạnh đó, các nhà máy cũng cần phải đầu tư, mở mang các vùng nguyên liệu, hỗ trợ người trồng rừng; phải có sự ràng buộc giữa người trồng rừng và nhà máy. Nếu tìm được các doanh nghiệp gắn bó với địa phương, với người trồng rừng thì càng tốt.

Ông Nguyễn Tiến Lâm - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT cho rằng: Trong khi thu hút các nhà đầu tư, chúng ta không thể hôm nay hứa như thế này, mai hứa như thế khác. Nghệ An đã có Nhà máy Chế biến gỗ MDF lớn, chúng ta phải tập trung đầu tư cho nhà máy này. Hiện nay tổ chức sản xuất rừng ở Nghệ An còn manh mún. 95% nguyên liệu còn phụ thuộc vào người dân, vì vậy cần có hợp tác xã kiểu mới (doanh nghiệp kết hợp với người dân) và chính sách để kéo doanh nghiệp vào đầu tư, kết nối vùng nguyên liệu và nhà máy.

Tại Lễ khánh thành Nhà máy Chế biến gỗ MDF Nghệ An ngày 3/9/2016, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Đắc Vinh đã phát biểu chỉ đạo: “Để đảm bảo cho nhà máy hoạt động có hiệu quả và phát triển bền vững, trong thời gian tới, đề nghị các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương các huyện, thị xã có liên quan, quản lý tốt quy hoạch nguồn nguyên liệu, tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp nhà đầu tư đẩy nhanh tiến độ phát triển vùng nguyên liệu cho nhà máy”.

Bên cạnh đó, Bí thư Tỉnh ủy cũng yêu cầu “Công ty CP Lâm nghiệp Tháng Năm đặc biệt quan tâm và đảm bảo các vấn đề về môi trường; công tác an toàn vệ sinh lao động - phòng, chống cháy nổ trong sản xuất; tích cực nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong lai tạo cây giống, kỹ thuật trồng rừng, để hỗ trợ giúp người dân địa phương phát triển trồng rừng, tăng năng suất lao động, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, từng bước gắn kết người dân trồng nguyên liệu cho nhà máy để cùng phát triển bền vững”.   

 

Ông Hồ Xuân Hùng - nguyên Thứ trưởng Bộ NN&PTNT cho rằng: Thời gian qua, Trung ương và tỉnh đã có khá nhiều chính sách để thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào vùng miền núi nói chung. Tuy nhiên, các chính sách đó chưa đủ mạnh để “hút” các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp lớn, có tiềm lực tài chính mạnh. Đặc biệt là chính sách để thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp và nông dân. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của cơ quan quản lý nhà nước trong xác lập quy hoạch rừng một cách rõ ràng. Tiến hành giao đất, giao rừng để người dân chủ động tổ chức sản xuất kinh doanh; thúc đẩy quá trình liên danh, liên kết giữa người dân với các doanh nghiệp trong quá trình mua bán nguyên liệu, tạo cơ chế bền vững như thông qua HTX. Đầu tư hạ tầng và kết cấu hạ tầng để tạo điều kiện cho khai thác sản xuất, giảm chi phí trồng rừng và khai thác rừng…

(còn nữa)

Nhóm P.V
 

;
.
.