Kỳ Sơn: Kiên cường trong kháng chiến
(Cập nhật lúc 16:56'  30/7/2010)

Trong kháng chiến chống Pháp, Kỳ Sơn là hậu phương lớn cho các đơn vị, các lực lượng chiến đấu của ta; nơi tập kết, trung chuyển lương thực, thực phẩm, vũ khí trang bị phục vụ cho chiến trường Lào.

Nhân dân địa phương đã cùng với các đơn vị bộ đội chủ lực của ta giúp bạn Lào đánh tan quân địch trên đất Noọng Hét; giải phóng toàn bộ tỉnh Sầm Nưa, một phần tỉnh Xiêng Khoảng và tỉnh Phông Sa Lỳ (Lào). Hàng ngàn người con ưu tú của Kỳ Sơn tham gia và phục vụ Chiến dịch biên giới, Điện Biên Phủ. Quân và dân Kỳ Sơn đã tiêu diệt hàng trăm tên giặc Pháp và thổ phỉ, thu giữ nhiều vũ khí, phương tiện của địch, góp phần hoàn thành đặc biệt xuất sắc nhiệm vụ được giao, cùng với cả nước làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.

Đồng chí Hoàng Xuân Lương - Phó chủ nhiệm UBDT Chính phủ trao đổi với Anh hùng LLVTND Vừ Chông Pao.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Kỳ Sơn là mảnh đất xung yếu, kết nối giữa miền núi, đồng bằng và nước bạn Lào. Các thế lực thù địch tìm mọi cách chống phá chia rẽ khối đoàn kết giữa các dân tộc, giữa Việt Nam và nước bạn Lào. Trong hoàn cảnh đó, cán bộ, nhân dân và LLVT huyện đã nêu cao tinh thần cảnh giác, đoàn kết toàn dân, đồng thời làm tốt công tác địch vận, giáo dục, cảm hóa hàng trăm tên phỉ ra đầu thú.

Tiêu biểu trong hai năm 1963, 1964 đã tiêu diệt 2 toán thổ phỉ, hàng trăm tên, thu giữ gần 100 khẩu súng các loại. Ngày 25-5-1970, giặc Mỹ dùng 2 máy bay trực thăng chở 23 tên biệt kích đổ bộ xuống gần biên giới Kỳ Sơn, lực lượng vũ trang huyện Kỳ Sơn đã tiêu diệt 8 tên, bắt sống 9 tên, thu 17 khẩu AK, 4 khẩu súng cối 60 ly, 34 quả lựu đạn, 4 bộ đàm...

Chăm lo con chữ cho trẻ em xã Tây Sơn.

Đặc biệt trong vòng 2 năm (1964-1966) quân và dân huyện Kỳ Sơn đã bắn rơi 7 máy bay F105 của Mỹ, trong đó xã Nậm Cắn phối hợp với Đồn Biên phòng 75 bắn rơi 2 chiếc. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã có hàng ngàn con em Kỳ Sơn tham gia bộ đội chủ lực, lực lượng TNXP chiến đấu, phục vụ chiến đấu. Tổng kết trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, huyện Kỳ Sơn có 75 liệt sỹ; 86 thương binh, bệnh binh...

Suốt những năm tháng chiến tranh phá hoại, Kỳ Sơn là một trong những trọng điểm mà địch bắn phá ác liệt nhất của xứ Nghệ. Mục tiêu ném bom tập trung vào giao thông, cơ quan, kho tàng nằm dọc trục đường 7. Chúng dùng đủ loại máy bay đánh cả ban ngày lẫn ban đêm.

Chỉ tính riêng hai năm 1966 -1967 máy bay địch đã xâm phạm vùng trời Kỳ Sơn 3.890 lần; bắn phá 345 lần, trong đó mục tiêu cầu đường 119 lần, phà Mường Xén 77 lần, kho tàng 15 lần, cơ quan, đơn vị bộ đội 20 lần, trận địa 18 lần... Chúng dội xuống Kỳ Sơn hàng vạn quả bom. Cả Kỳ Sơn trở thành một trận địa thép kiên cường.

Giờ ra chơi học sinh cấp 2 DTNT Kỳ Sơn.

Trong thời kỳ đổi mới, Đảng bộ nhân dân huyện Kỳ Sơn tiếp tục giữ vững và phát huy tốt truyền thống, thành tích trong 2 cuộc kháng chiến, nhanh chóng khắc phục hậu quả chiến tranh, tập trung xây dựng quê hương, giữ vững quốc phòng- an ninh, đoàn kết các dân tộc anh em, giữ tốt mối quan hệ Việt - Lào.

Với những thành tích đạt được trong suốt những năm kháng chiến, xây dựng Chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc, Đảng bộ và nhân dân huyện Kỳ Sơn đã được Đảng và Nhà nước tặng nhiều phần thưởng cao quý: danh hiệu anh hùng LLVTND cho Công an huyện, Đồn Biên phòng 539 Nậm Cắn; Trạm kiểm soát cửa khẩu Nậm Cắn; xã Nậm Cắn; Đồn Biên phòng Nậm Càn; Phân đội 56, Đồn Biên phòng 81 Na Ngoi.

4 người con ưu tú: Nguyễn Cảnh Dần, Phạm Xuân Phong, Và Bá Giải, Và Tổng Khư được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVTND; các LLVT của huyện được tặng 2 Huân chương Quân công, 3 Huân chương Chiến công các hạng; các xã Bảo Nam, Mường Típ, Nậm Cắn được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Nhất; nhiều Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ... Các đồng chí Phà Ba Đi (tức Phà Phò Thò); Seo Văn Luống, Khun Văn Sén, Lò Thị Quế, Vừ Chông Pao... là những tấm gương tiêu biểu cho tinh thần yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam của đồng bào các dân tộc Kỳ Sơn.

Một vinh dự lớn, tại Đại hội đại biểu toàn quốc các dân tộc thiểu số Việt Nam lần thứ nhất, cán bộ, nhân dân, LLVT huyện Kỳ Sơn và bác Vừ Chông Pao được Đảng, Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVTND.

Bùi Trầm