10 cánh đồng mẫu lớn ở Nghệ An: Cơ giới hóa đồng bộ, đầu ra ổn định

Hiệu quả mô hình ở Giai Lạc

Những ngày cuối vụ xuân, trên cánh đồng của xóm Nam Thượng (xã Giai Lạc), sắc vàng của lúa chín trải dài, máy gặt đập liên hợp hoạt động nhịp nhàng.

Ông Trần Đình Khoa, một nông dân gắn bó nhiều năm với ruộng đồng, cho biết vụ xuân này gia đình gieo cấy 9 sào lúa trên cánh đồng mẫu lớn, chỉ sử dụng một loại giống duy nhất là Thái xuyên 111.

“Nhờ tham gia mô hình, gia đình được Nhà nước hỗ trợ 50% giá giống và vật tư nông nghiệp, lại áp dụng cơ giới hóa từ khâu làm đất đến chăm sóc, thu hoạch nên chi phí đầu vào giảm rõ rệt. Năng suất đạt khoảng 75-80 tạ/ha, cao hơn hẳn so với trước”, ông Khoa nói.

Không chỉ hiệu quả về năng suất và chi phí, điều khiến người nông dân tâm đắc nhất là cách làm mới đã thay đổi tập quán canh tác. “Cấy cùng một giống, cùng lịch thời vụ, có máy móc hỗ trợ nên hầu như chúng tôi không phải lội ruộng như trước. Sản xuất nhẹ công hơn, lại an tâm vì đầu ra được bao tiêu”, ông Khoa chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Trọng Hương - Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Giai Lạc, vụ xuân năm nay địa phương triển khai mô hình cánh đồng mẫu lớn gắn với tiêu thụ sản phẩm theo Nghị định 98/CP, trên diện tích 171,5 ha tại Hợp tác xã Đức Hậu, toàn bộ diện tích được gieo cấy một giống lúa duy nhất là Thái xuyên 111.

"Đây là giống đã được gieo cấy ổn định tại địa phương suốt 3 - 4 năm qua, cho năng suất cao, chất lượng gạo tốt, ít biến động. Đáng chú ý, mô hình có sự liên kết với Công ty Vật tư nông nghiệp Nghệ An trong bao tiêu sản phẩm lúa tươi, giúp nông dân yên tâm sản xuất”, ông Hương nhấn mạnh.

Qua đánh giá ban đầu, năng suất dự kiến đạt từ 7,5-8 tấn/ha, cao hơn so với các diện tích ngoài mô hình chỉ khoảng 6,8-7 tấn/ha. Chênh lệch này đến từ nhiều yếu tố: Gieo cấy đồng loạt, áp dụng cơ giới hóa đồng bộ và tuân thủ quy trình kỹ thuật.

Không dừng lại ở cánh đồng mẫu lớn, xã Giai Lạc còn triển khai thêm 5 mô hình sản xuất theo Nghị quyết 112/CP của Chính phủ, với tổng diện tích hơn 52 ha. Các mô hình này đều cho kết quả khả quan, năng suất đạt trên dưới 8 tấn/ha.

Thực tế cho thấy, mô hình cánh đồng mẫu lớn đang tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong tổ chức sản xuất. Nếu như trước đây, mỗi hộ gieo cấy nhiều giống khác nhau, chăm sóc không đồng nhất, thì nay sản xuất được tổ chức theo hướng tập trung, đồng bộ. Cơ giới hóa được đưa vào hầu hết các khâu, từ làm đất, gieo cấy đến thu hoạch, giảm đáng kể công lao động.

Tuy nhiên, theo quan sát cho thấy, trên các cánh đồng thực hiện mô hình, hệ thống giao thông và thủy lợi nội đồng vẫn chưa đồng bộ. Nhiều tuyến đường ra đồng còn là đường đất, mương dẫn nước chưa được kiên cố hóa, gây khó khăn cho việc đưa máy móc lớn vào sản xuất. Mương đất dễ bị sạt lở, thất thoát nước, ảnh hưởng đến điều tiết nước cho cây lúa.

Theo người dân, nếu hạ tầng được đầu tư đồng bộ hơn, hiệu quả của cơ giới hóa và mô hình cánh đồng mẫu lớn sẽ còn tăng lên. Đây cũng là “điểm nghẽn” địa phương xác định cần sớm tháo gỡ. Việc kiên cố hóa giao thông, thủy lợi nội đồng không chỉ phục vụ sản xuất lúa mà còn tạo nền tảng phát triển nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn, ứng dụng khoa học - công nghệ.

Khi sản xuất được tổ chức bài bản, liên kết chặt chẽ, người nông dân không chỉ tăng năng suất mà còn thay đổi tư duy, chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang tham gia chuỗi giá trị. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, những mô hình như ở Giai Lạc đang mở ra hướng đi cho phát triển nông nghiệp bền vững.

10 mô hình cánh đồng mẫu lớn

Ông Nguyễn Tiến Đức - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết: Vụ xuân 2026, Nghệ An triển khai 10 mô hình cánh đồng mẫu lớn với tổng diện tích 1.235 ha, thu hút 6.736 hộ nông dân tham gia. Tổng kinh phí hỗ trợ thực hiện các mô hình lên tới 11,6 tỷ đồng.

Các mô hình tập trung hỗ trợ giống, vật tư, áp dụng cơ giới hóa và xây dựng liên kết tiêu thụ sản phẩm. Qua đánh giá ban đầu, năng suất lúa tại nhiều mô hình cao hơn so với sản xuất đại trà, chi phí giảm, hiệu quả kinh tế tăng.

Đặc biệt, việc gắn sản xuất với tiêu thụ thông qua doanh nghiệp, hợp tác xã đã giúp nông dân yên tâm sản xuất, hạn chế rủi ro về thị trường. Đây được xem là hướng đi phù hợp, tạo nền tảng quan trọng cho tái cơ cấu ngành trồng trọt và phát triển nông nghiệp bền vững trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới.