7 cách giúp phòng tránh các website độc hại và lừa đảo trực tuyến

Các website độc hại thường giả mạo thương hiệu nổi tiếng, ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước để đánh lừa người dùng cung cấp thông tin nhạy cảm. Chỉ một lần nhấp vào liên kết không an toàn, người dùng có thể đối mặt với nguy cơ bị đánh cắp dữ liệu, nhiễm phần mềm độc hại hoặc mất quyền kiểm soát tài khoản.

Bên cạnh việc thận trọng khi truy cập Internet, bạn có thể chủ động giảm thiểu rủi ro bằng cách điều chỉnh cài đặt trình duyệt, kiểm tra liên kết và cập nhật phần mềm thường xuyên.

Cách nhận biết các website độc hại

Các website lừa đảo thường bắt chước giao diện của các thương hiệu quen thuộc hoặc sử dụng tên miền gần giống website thật. Chúng có thể yêu cầu người dùng đăng nhập, xác minh tài khoản hoặc cung cấp thông tin cá nhân với lý do khẩn cấp.

Trước khi nhập dữ liệu, hãy kiểm tra kỹ địa chỉ website, tên miền và các dấu hiệu bất thường như lỗi chính tả, tên thương hiệu bị viết sai hoặc yêu cầu cung cấp thông tin không hợp lý. Địa chỉ bắt đầu bằng HTTPS cho biết kết nối được mã hóa, nhưng không đồng nghĩa website đó chắc chắn đáng tin cậy.

Nếu nhận được liên kết qua email hoặc tin nhắn, hãy kiểm tra địa chỉ trước khi mở. Trên máy tính, bạn có thể di chuột qua liên kết để xem địa chỉ website đích; trên điện thoại, nhấn giữ liên kết để xem trước nếu thiết bị hỗ trợ. Khi nghi ngờ, hãy tự nhập địa chỉ website chính thức vào trình duyệt thay vì truy cập qua liên kết được gửi đến.

Cũng cần cảnh giác với các cảnh báo bất ngờ cho rằng máy tính đã nhiễm virus hoặc trình duyệt bị khóa. Đây có thể là chiêu trò nhằm khiến bạn nhấp vào liên kết, cài phần mềm không rõ nguồn gốc hoặc gọi đến số điện thoại giả mạo hỗ trợ kỹ thuật. Dưới đây là 7 cách giúp phòng tránh các website độc hại và lừa đảo trực tuyến.

1. Kiểm tra kỹ địa chỉ website

Hãy chú ý toàn bộ tên miền, đặc biệt khi đăng nhập tài khoản ngân hàng, email hoặc mạng xã hội. Kẻ gian có thể sử dụng tên miền gần giống địa chỉ thật, thêm ký tự hoặc thay đổi một vài chữ cái để đánh lừa người dùng.

Trên Chrome và Firefox, người dùng có thể điều chỉnh cài đặt để hiển thị đầy đủ địa chỉ website. Tuy nhiên, việc hiển thị địa chỉ website đầy đủ chỉ hỗ trợ nhận diện dấu hiệu bất thường, không thể tự động xác định một trang web có an toàn hay không.

2. Bật tính năng lọc tin nhắn đáng ngờ

Liên kết lừa đảo thường được phát tán qua tin nhắn SMS, email hoặc ứng dụng nhắn tin. Vì vậy, hãy tận dụng các tính năng lọc thư rác và cảnh báo tin nhắn đáng ngờ trên điện thoại.

Trên Android, người dùng có thể mở Google Messages, vào phần cài đặt và bật tính năng bảo vệ chống thư rác nếu được hỗ trợ. Trên iPhone, có thể tìm tùy chọn lọc người gửi không xác định trong phần cài đặt Tin nhắn, tùy phiên bản hệ điều hành.

Các tính năng này giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với tin nhắn lừa đảo, nhưng không thể phát hiện mọi trường hợp. Người dùng vẫn cần kiểm tra kỹ người gửi và nội dung trước khi mở liên kết.

3. Bật DNS bảo mật trong trình duyệt

Hệ thống phân giải tên miền (DNS) giúp chuyển tên trang web thành địa chỉ IP để thiết bị kết nối. Nếu truy vấn DNS không được bảo vệ, thông tin này có thể bị theo dõi hoặc can thiệp trong một số tình huống.

Các trình duyệt hiện đại hỗ trợ DNS bảo mật, chẳng hạn DNS qua HTTPS (DoH), giúp mã hóa truy vấn DNS trên đường truyền. Người dùng có thể tìm tùy chọn này trong phần cài đặt bảo mật của Chrome, Microsoft Edge hoặc Firefox và lựa chọn nhà cung cấp phù hợp.

Tuy nhiên, DNS bảo mật không thay thế các biện pháp phòng vệ khác và không bảo đảm chặn được mọi trang web độc hại.

4. Kích hoạt tính năng cảnh báo website nguy hiểm

Chrome, Microsoft Edge và Firefox đều có các tính năng bảo vệ người dùng trước website lừa đảo, tệp tải xuống nguy hiểm và nội dung có khả năng chứa mã độc.

Hãy kiểm tra phần cài đặt bảo mật của trình duyệt và bật các tính năng bảo vệ tương ứng, như Duyệt web an toàn của Chrome, Microsoft Defender SmartScreen trên Edge và tính năng chặn nội dung lừa đảo, nguy hiểm trên Firefox.

Những công cụ này có thể cảnh báo khi người dùng truy cập địa chỉ đã được xác định là nguy hiểm. Dù vậy, các website mới xuất hiện hoặc chưa được nhận diện vẫn có thể lọt qua hệ thống bảo vệ.

5. Kiểm tra tiện ích mở rộng trước khi cài đặt

Tiện ích mở rộng có thể bổ sung nhiều chức năng hữu ích cho trình duyệt, nhưng cũng có nguy cơ chứa mã độc hoặc thu thập dữ liệu vượt quá nhu cầu cần thiết.

Trước khi cài đặt, hãy xem xét nhà phát triển, mô tả, số lượt cài đặt, đánh giá của người dùng và những quyền truy cập mà tiện ích yêu cầu. Ưu tiên tải từ cửa hàng chính thức, nhưng không nên mặc định rằng mọi tiện ích xuất hiện tại đó đều an toàn.

Bạn cũng nên định kỳ kiểm tra danh sách tiện ích đã cài đặt, gỡ bỏ những tiện ích không còn sử dụng và thu hồi quyền truy cập không cần thiết.

6. Cập nhật trình duyệt thường xuyên

Các bản cập nhật trình duyệt không chỉ bổ sung tính năng mà còn khắc phục những lỗ hổng bảo mật có thể bị tin tặc khai thác.

Hãy bật chế độ cập nhật tự động nếu có và thường xuyên kiểm tra phiên bản đang sử dụng. Trên Chrome, Edge và Firefox, bạn có thể vào mục Giới thiệu trong phần trợ giúp để kiểm tra bản cập nhật.

Khi trình duyệt yêu cầu khởi động lại để hoàn tất cập nhật, hãy lưu công việc đang thực hiện và khởi động lại sớm nhất có thể. Đồng thời, cần cập nhật hệ điều hành và các phần mềm quan trọng khác trên thiết bị.

7. Sử dụng phần mềm bảo mật đáng tin cậy

Phần mềm bảo mật có thể giúp phát hiện mã độc, cảnh báo tệp đáng ngờ và ngăn chặn một số cuộc tấn công. Trên máy tính Windows, Microsoft Defender được tích hợp sẵn và cung cấp các tính năng bảo vệ cơ bản.

Người dùng có thể cân nhắc giải pháp bảo mật khác nếu cần thêm tính năng, nhưng nên lựa chọn nhà cung cấp uy tín và tránh cài đặt phần mềm từ quảng cáo hoặc trang web không rõ nguồn gốc.

Dù sử dụng công cụ nào, hãy duy trì cập nhật phần mềm và bật các tính năng bảo vệ cần thiết. Không nên cài nhiều chương trình bảo mật có chức năng trùng lặp nếu chưa hiểu rõ khả năng tương thích của chúng.

Chủ động phòng ngừa để duyệt web an toàn hơn

Không có biện pháp đơn lẻ nào có thể ngăn chặn toàn bộ website độc hại. Cách bảo vệ hiệu quả là kết hợp nhiều lớp phòng vệ: kiểm tra địa chỉ trước khi đăng nhập, thận trọng với liên kết lạ, bật tính năng bảo mật của trình duyệt, quản lý tiện ích mở rộng và cập nhật phần mềm thường xuyên.

Quan trọng nhất, đừng vội làm theo những yêu cầu tạo cảm giác khẩn cấp như xác minh tài khoản, nhận thưởng hoặc xử lý sự cố ngay lập tức. Khi có nghi ngờ, hãy dừng thao tác và xác minh thông tin qua kênh chính thức.