AI sẽ cướp đi hàng triệu việc làm vào năm 2035

Các nhà nghiên cứu của NFER cho biết nhóm lao động có nguy cơ cao nhất trước làn sóng tự động hóa không phải là kỹ sư phần mềm hay chuyên gia công nghệ, mà là những người làm nghề thủ công, vận hành máy móc hoặc đảm nhiệm các vị trí hành chính.

Đây là các công việc dễ dàng bị thay thế bởi robot, hệ thống tự động hoặc các mô hình AI có thể đảm trách tác vụ lặp lại với chi phí thấp và tốc độ cao hơn.

Trái ngược với lo ngại phổ biến, báo cáo cho thấy những nghề nghiệp đòi hỏi kỹ năng tư duy, phân tích hoặc quản lý lại đang được dự báo tăng trưởng mạnh. NFER cho rằng AI có thể khiến khối lượng công việc của các chuyên gia tăng lên “ít nhất trong ngắn hạn và trung hạn”, buộc doanh nghiệp phải tuyển thêm nhân sự trình độ cao thay vì cắt giảm.

Báo cáo ước tính đến năm 2035, nền kinh tế Vương quốc Anh sẽ tạo thêm khoảng 2,3 triệu việc làm mới. Tuy nhiên, sự phân bổ này không đồng đều, những người lao động kỹ năng thấp sẽ chịu thiệt thòi nhất nếu không được trang bị lại kỹ năng.

Trái ngược với các nghiên cứu trước: AI có thực sự “tấn công” việc làm lương cao?

Nghiên cứu của NFER đưa ra hình ảnh ít cực đoan hơn so với các dự đoán gần đây. Chẳng hạn, báo cáo của Đại học King’s College London công bố tháng 10 vừa qua cho thấy, nhóm công ty trả lương cao đã chứng kiến mức giảm nhân sự trung bình 9,4% từ năm 2021 đến 2025, thời điểm trùng với giai đoạn AI bùng nổ, đặc biệt sau sự ra đời của ChatGPT.

Chính phủ Anh cũng liệt kê các nghề “tiếp xúc nhiều nhất với AI”, bao gồm nhà tư vấn quản lý, nhà tâm lý học, chuyên gia pháp lý. Trong khi đó, các nghề như thợ xây, thợ lợp mái hay vận động viên thể thao được đánh giá ít có nguy cơ tự động hóa thay thế.

Những khác biệt này khiến cuộc tranh luận về tác động của AI đối với lao động tại Vương quốc Anh trở nên phức tạp hơn nhiều so với mô tả “AI sẽ cướp việc làm của tất cả mọi người”.

Doanh nghiệp bắt đầu cắt giảm nhân sự nhưng nguyên nhân không hoàn toàn do AI

Tuần trước, hãng luật quốc tế Clifford Chance, có trụ sở chính tại Vương quốc Anh đã sa thải khoảng 50 nhân viên dịch vụ kinh doanh tại Luân-Đôn, tương đương 10% lực lượng lao động nhóm này. Công ty cho biết AI chỉ là một phần của lý do, bên cạnh sự thay đổi mô hình vận hành.

Tương tự, PwC - một trong bốn “ông lớn” tư vấn toàn cầu đã rút lại kế hoạch tuyển thêm 100.000 nhân sự giai đoạn 2021 - 2026. Theo lãnh đạo công ty, “thế giới đã khác” và AI đang thay đổi bản chất tuyển dụng.

Tuy vậy, Jude Hillary, đồng tác giả báo cáo của NFER, cho rằng những con số cắt giảm này không phản ánh đầy đủ tương lai thực sự của thị trường lao động.

Ông lý giải, nhiều doanh nghiệp vẫn đang “chờ xem” hơn là thực sự thay đổi chiến lược nhân sự. Sự bất ổn kinh tế, mức đóng bảo hiểm quốc gia tăng và tâm lý dè dặt khiến họ tạm dừng tuyển dụng thay vì nhanh chóng chuyển sang tự động hóa ở quy mô lớn.

Thách thức lớn nhất: Người lao động kỹ năng thấp khó có khả năng “học lại” nghề mới

Hillary nhận định tác động của AI sẽ không diễn ra theo một chiều hướng đơn giản. Mà AI có thể tăng nhu cầu với các vị trí chuyên môn như phân tích dữ liệu, kỹ sư AI, quản lý dự án số; giảm nhu cầu với các vị trí cấp đầu vào thuộc ngành văn phòng và thu hẹp cơ hội của những người làm công việc lặp lại, có tính dự đoán cao.

Đáng lo ngại nhất, theo ông, là nhóm lao động kỹ năng thấp, những người có thể mất việc nhưng lại khó tìm được công việc mới do yêu cầu kỹ năng ngày càng cao trong nền kinh tế số.

“Những công việc mới xuất hiện chủ yếu là các vị trí chuyên gia”, Hillary nói. “Nhưng người mất việc lại nằm ở nhóm lao động có kỹ năng hạn chế, đối mặt với rào cản lớn trong quá trình tái đào tạo để quay lại thị trường”.

NFER dự báo từ 1 đến 3 triệu người Anh có thể rơi vào nhóm nguy cơ này nếu không được hỗ trợ đào tạo phù hợp.

Tóm lại, sự trỗi dậy của AI không chỉ là một cuộc cách mạng công nghệ, mà còn là bước ngoặt quan trọng trong thị trường lao động của Vương quốc Anh. Tự động hóa có thể khiến hàng triệu việc làm kỹ năng thấp biến mất, song cũng mở ra nhu cầu tuyển dụng nhân lực trình độ cao.

Thách thức lớn nhất trong thập kỷ tới sẽ không phải là AI cướp việc làm, mà là việc giúp người lao động thích nghi, tái đào tạo và tìm được vị trí mới trong một nền kinh tế ngày càng dựa vào công nghệ và kỹ năng chuyên sâu./.