Ấn Độ mời tư nhân phát triển tiêm kích AMCA với mục tiêu bay thử sau 30 tháng
New Delhi chấm dứt thế độc quyền của HAL, giao dự án tiêm kích tàng hình thế hệ 5 cho các liên danh tư nhân với yêu cầu hoàn thiện nguyên mẫu đầu tiên vào năm 2029.
Cơ quan Phát triển Hàng không Ấn Độ (ADA) đã chính thức phát hành hồ sơ mời thầu (RFP) cho các liên danh tư nhân nhằm phát triển máy bay chiến đấu hạng trung tiên tiến (AMCA). Đây là dự án tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5 đầu tiên của quốc gia này, đánh dấu bước ngoặt khi lần đầu tiên khối tư nhân được tham gia vào lĩnh vực chế tạo chiến đấu cơ vốn do tập đoàn quốc doanh nắm giữ suốt 70 năm qua.
Thay đổi mang tính bước ngoặt trong ngành công nghiệp quốc phòng
Gói thầu trị giá khoảng 15.000 crore rupee (tương đương 1,56 tỷ USD) đã được gửi tới ba liên danh ứng viên gồm: Larsen & Toubro - Bharat Electronics Limited, Tata Advanced Systems và Bharat Forge - BEML. Nhà thầu chiến thắng sẽ chịu trách nhiệm chế tạo 5 nguyên mẫu cùng một khung thử nghiệm kết cấu (STS).
Động thái này chính thức chấm dứt thế độc quyền của tập đoàn Hindustan Aeronautics Limited (HAL). Theo quy định, đơn vị thắng thầu phải thành lập một công ty mới dưới sự kiểm soát của công dân Ấn Độ trong vòng ba tháng, đảm bảo tính tự chủ tối đa về mặt công nghệ và quản lý.
Tiến độ phát triển gây tranh cãi
Điểm đáng chú ý nhất trong hồ sơ mời thầu là khung thời gian thực hiện cực kỳ gấp gáp. ADA yêu cầu:
- 24 tháng: Hoàn thiện nguyên mẫu đầu tiên kể từ khi ký hợp đồng.
- 30 tháng: Thực hiện chuyến bay đầu tiên (dự kiến vào năm 2029).
- 84 tháng: Hoàn thành tổng cộng 1.800 chuyến bay thử nghiệm trước khi sản xuất hàng loạt.
Nguyên mẫu đầu tiên sẽ sử dụng động cơ GE F414 của Mỹ. Nếu tiến độ này được đảm bảo, tiêm kích AMCA có thể bắt đầu sản xuất hàng loạt trong giai đoạn 2034 - 2035. Tuy nhiên, giới chuyên gia quân sự quốc tế cho rằng mục tiêu bay thử sau 30 tháng là "quá lạc quan" đối với một quốc gia đang bắt đầu xây dựng dây chuyền tiêm kích thế hệ 5 từ con số 0.
Thách thức kỹ thuật và bài học từ các dự án quốc tế
Việc phát triển một chiến đấu cơ tàng hình đòi hỏi trình độ công nghệ vượt trội hơn nhiều so với các dòng máy bay thông thường. Các nhà thầu tư nhân Ấn Độ sẽ phải đối mặt với hàng loạt bài toán khó về vật liệu tổng hợp hấp thụ sóng radar, tích hợp cảm biến hợp nhất và khả năng bay siêu hành trình.
So sánh với các chương trình tiêm kích thế hệ 5 trên thế giới, mục tiêu của Ấn Độ tỏ ra đầy tham vọng:
| Dòng máy bay | Quốc gia | Thời gian từ hợp đồng đến khi bay thử |
|---|---|---|
| F-22 Raptor | Mỹ | Khoảng 6 năm |
| F-35 Lightning II | Mỹ | Hơn 5 năm |
| KAAN | Thổ Nhĩ Kỳ | Khoảng 8 năm |
| AMCA (Mục tiêu) | Ấn Độ | 2,5 năm (30 tháng) |
Ngay cả với Mỹ, quốc gia có chuỗi cung ứng hoàn thiện và kinh nghiệm dày dạn, thời gian phát triển nguyên mẫu cũng kéo dài từ 5 đến 6 năm. Tại Ấn Độ, kinh nghiệm của khối tư nhân chủ yếu dừng lại ở việc lắp ráp máy bay vận tải (như dự án C-295 của Tata). Do đó, việc hoàn thiện một hệ thống vũ khí phức tạp như AMCA trong 30 tháng được xem là thử thách khổng lồ cho năng lực quản trị và kỹ thuật của các tập đoàn nội địa.
Kỳ vọng vào sự đột phá của khối tư nhân
Dù đối mặt với nhiều hoài nghi dựa trên lịch sử chậm trễ của dự án tiêm kích Tejas trước đây, New Delhi vẫn đặt niềm tin vào sự linh hoạt và hiệu quả vận hành của khu vực tư nhân. Việc trao quyền cho các liên danh như Tata hay Larsen & Toubro được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt các rào cản hành chính và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tạo tiền đề để Ấn Độ tự chủ hoàn toàn trong việc chế tạo các dòng máy bay chiến đấu hiện đại nhất thế giới.
