Ấn Độ và Liên minh châu Âu hoàn tất thỏa thuận thương mại lịch sử

Đa dạng hóa trước sức ép bảo hộ thương mại

Sau gần 2 thập kỷ đàm phán với nhiều gián đoạn, thỏa thuận này được giới quan sát đánh giá là "mẹ của các thỏa thuận", đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc kết nối thị trường 1,4 tỷ dân của Ấn Độ với khối thương mại 27 quốc gia châu Âu.

Phát biểu tại New Delhi, Thủ tướng Narendra Modi nhấn mạnh: "Thỏa thuận này đại diện cho 25% GDP toàn cầu và 1/3 thương mại thế giới. Nó sẽ mang lại cơ hội to lớn cho người dân của cả hai phía".

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa đã có mặt tại New Delhi với tư cách là khách mời chính tại lễ kỷ niệm Ngày Cộng hòa của Ấn Độ. Sự hiện diện của các lãnh đạo cấp cao EU tại sự kiện trọng đại này cho thấy tầm quan trọng chưa từng có của mối quan hệ song phương.

Dự kiến, lễ công bố chính thức và các chi tiết cụ thể của thỏa thuận sẽ được đưa ra tại Hội nghị Thượng đỉnh Ấn Độ - EU diễn ra cùng ngày. Tuy nhiên, theo các nguồn tin chính phủ, việc ký kết văn bản pháp lý chính thức sẽ cần thêm khoảng 5 đến 6 tháng để hoàn tất quy trình rà soát.

Thỏa thuận này đạt được trong bối cảnh cả Brussels và New Delhi đang phải đối mặt với những thách thức từ chính sách bảo hộ thương mại của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Năm ngoái, Mỹ đã áp đặt mức thuế quan lên tới 50% đối với hàng hóa từ Ấn Độ, gây thiệt hại nặng nề cho các ngành xuất khẩu chủ lực như dệt may và đá quý. Trong khi đó, EU cũng đang tìm cách củng cố các liên minh kinh tế để phòng ngừa rủi ro từ các mối đe dọa thuế quan và sự thay đổi trong chính sách của đồng minh bên kia bờ Đại Tây Dương.

Việc hoàn tất thỏa thuận với Ấn Độ diễn ra ngay sau khi EU ký kết hiệp ước quan trọng với khối Mercosur (Nam Mỹ), cũng như các thỏa thuận với Indonesia, Mexico và Thụy Sĩ, cho thấy nỗ lực của châu Âu trong việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tìm kiếm các trung tâm tăng trưởng mới ngoài Trung Quốc và Mỹ.

Thỏa thuận thương mại tự do (FTA) dự kiến sẽ giúp cắt giảm đáng kể hàng rào thuế quan giữa hai bên. Về phía EU, khối này kỳ vọng Ấn Độ sẽ dỡ bỏ mức thuế nhập khẩu cao ngất ngưởng (hiện trên 100%) đối với ô tô, mở đường cho các hãng xe Đức và châu Âu thâm nhập thị trường tiềm năng này. Ngoài ra, ngành rượu vang và rượu mạnh châu Âu cũng chờ đợi việc cắt giảm mức thuế hiện đang ở mức 150%.

Về phía Ấn Độ, New Delhi mong muốn hàng dệt may, dược phẩm được tiếp cận thị trường châu Âu với mức thuế ưu đãi tương đương các quốc gia láng giềng. Đặc biệt, thỏa thuận bao gồm một khung hợp tác mới về di chuyển lao động, tạo điều kiện cho lao động kỹ thuật cao của Ấn Độ làm việc tại châu Âu.

Bên cạnh kinh tế, một hiệp ước an ninh và quốc phòng mới cũng là trọng tâm của hội nghị lần này. Đây là thỏa thuận quốc phòng thứ ba của EU với một quốc gia châu Á, sau Nhật Bản và Hàn Quốc.

Trong bối cảnh địa chính trị phức tạp, EU đang nỗ lực lôi kéo Ấn Độ giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung quân sự truyền thống từ Nga thông qua việc tăng cường hợp tác công nghiệp quốc phòng và chuyển giao công nghệ. Pháp hiện đã trở thành đối tác chủ chốt, trong khi Đức đang đẩy mạnh đàm phán về tàu ngầm và máy bay vận tải quân sự. Thỏa thuận này cũng mở ra khả năng Ấn Độ tiếp cận các khoản vay ưu đãi từ quỹ an ninh của EU.

Thách thức phía trước

Mặc dù đạt được sự đồng thuận cấp cao, các nhà đàm phán vẫn phải giải quyết những vấn đề nhạy cảm còn tồn đọng, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp và thép.

Ấn Độ vẫn lo ngại về việc mở cửa thị trường nông sản có thể ảnh hưởng đến sinh kế của hàng triệu nông dân, trong khi nông dân châu Âu cũng đang gây áp lực lên chính phủ về các thỏa thuận thương mại quốc tế.

Bên cạnh đó, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU và các mức thuế thép vẫn là những điểm nghẽn cần tháo gỡ để đảm bảo lợi ích hài hòa cho cả hai phía.