Ấn Độ xuất xưởng xe tăng T-90 thứ 1.000: Thương vụ lịch sử giúp giải cứu ngành quốc phòng Nga

Ngành công nghiệp quốc phòng Ấn Độ vừa đánh dấu cột mốc lịch sử khi chiếc xe tăng T-90 sản xuất theo giấy phép chuyển giao công nghệ thứ 1.000 chính thức xuất xưởng tại Nhà máy Xe cơ giới hạng nặng (HVF) ở Avadi. Đây là kết quả sau gần hai thập kỷ nỗ lực nội địa hóa thiết kế bọc thép của Nga, đưa tỷ lệ linh kiện nội địa trên dòng xe này chạm mốc 80%.

Hành trình nội địa hóa xe tăng T-90 tại Ấn Độ

Được thành lập từ năm 1961, nhà máy HVF tại Avadi là trung tâm chế tạo xe tăng chủ lực của Ấn Độ. Từ thời kỳ Chiến tranh Lạnh, nơi đây đã lắp ráp các phiên bản T-72 theo giấy phép của Liên Xô, vốn vẫn đang là xương sống về số lượng của Lục quân nước này.

Chương trình T-90 của Ấn Độ bắt đầu từ thỏa thuận chuyển giao công nghệ ký kết năm 2006, quy định sản xuất 1.000 chiếc xe tăng. Chiếc đầu tiên rời xưởng vào năm 2009. Sau 17 năm, các kỹ sư Ấn Độ đã tự chủ 80% linh kiện, từ công nghệ luyện kim, module giáp phản ứng nổ đến các khí tài quang học thuộc chương trình quốc gia "Made in India".

Tính đến hiện tại, Lục quân Ấn Độ sở hữu khoảng 1.300 xe tăng T-90 với nhiều biến thể, bao gồm cả dòng T-90S "Bhishma" nhập khẩu. Một lợi thế lớn của T-90 là tính đồng bộ cao với dòng T-72 đang vận hành, giúp New Delhi tối ưu hóa chuỗi cung ứng hậu cần và đào tạo kíp lái.

Vai trò của Ấn Độ trong việc duy trì chương trình T-90 của Nga

Thực tế lịch sử cho thấy, chính đơn đặt hàng khổng lồ từ Ấn Độ vào đầu những năm 2000 đã trực tiếp giải cứu chương trình T-90 của Nga khỏi nguy cơ phá sản. Thời điểm đó, Bộ Quốc phòng Nga chỉ mua T-90 với số lượng hạn chế do ưu tiên nâng cấp T-72B thành chuẩn T-72B3 và tập trung nguồn lực cho nền tảng Armata.

Để đáp ứng đối tác, Nga đã phát triển phiên bản xuất khẩu T-90S dành riêng cho Ấn Độ. Phiên bản này được đánh giá có độ tin cậy cao hơn so với biến thể T-90 cơ sở ra đời năm 1992. Khi được đưa vào biên chế Ấn Độ năm 2004, dòng xe này được đặt tên là "Bhishma" theo tên vị chiến binh trong sử thi Mahabharata, khẳng định vị thế nền tảng cho năng lực phòng thủ quốc gia.

Nền tảng phát triển cho các dòng xe tăng hiện đại

Dòng vốn từ Ấn Độ không chỉ giúp Nga giữ vững năng lực chế tạo mà còn hỗ trợ quá trình hoàn thiện công nghệ. Những cải tiến từ hợp đồng với Ấn Độ về tháp pháo, hệ thống điều khiển hỏa lực và giáp bảo vệ đã trở thành nền tảng để Moscow phát triển dòng T-90M "Proryv" hiện đại, hiện là chủ lực của quân đội Nga trên chiến trường.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, dòng T-90S đang cần những đợt nâng cấp sâu về hệ thống bảo vệ chủ động và năng lực tác chiến mạng trung tâm. Khi Ấn Độ đã gần như tự chủ sản xuất, Nga đang phải đối mặt với áp lực tìm kiếm các thị trường xuất khẩu mới tại châu Á dựa trên nền tảng vũ khí đã được chứng minh độ tin cậy qua thực chiến và vận hành dài hạn.