An toàn vệ sinh thực phẩm: Cần quyết liệt xử lý vi phạm

(Baonghean) - An toàn vệ sinh thực phẩm là một vấn đề nhạy cảm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của nhân dân. Thành phố Vinh là đầu mối tiêu thụ lớn nguồn thực phẩm và được đưa từ nhiều nguồn vào, khó kiểm soát. Đây chính là vấn đề được rất nhiều cử tri băn khoăn, lo lắng, kiến nghị và được HĐND thành phố đặt lên diễn đàn tại kỳ họp thứ 7 vừa tổ chức vào tháng 12/2013.

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến phản ánh của của tri từ phía HĐND Thành phố Vinh, chúng tôi đã có chuyến thực tế tại cơ sở sản xuất giò chả tại xã Nghi Phú (Thành phố Vinh), chứng kiến công đoạn làm giò chả, mới thật sự thấy sự mất VSATTP trầm trọng đến như thế nào. Từng bao tải thịt sống được đổ ra sàn giếng, không cần rửa, thịt lần lượt đưa vào máy xay, thêm những bát tiết lợn được lấy từ trong chiếc thùng sơn cáu bẩn. Các công đoạn vào khuôn, gói giò, đều được tiến hành trên nền giếng chật chội, bẩn thỉu.
 
Có thể nói, tình trạng mất VSATTP từ khâu chọn nguyên liệu không chất lượng đến công đoạn chế biến giò mà cử tri phản ánh là có cơ sở. Vào tháng 5/2013, Cảnh sát Môi trường, Công an Nghệ An đã bắt, thu giữ và tiêu hủy 3 tấn thịt lợn, da và mỡ lợn của vợ chồng Trương Văn Đảm, Nguyễn Thị Nga tại phường Đông Vĩnh. Toàn bộ số thịt bị thu giữ không rõ nguồn gốc, không đảm bảo VSATTP, một số bao đã bốc mùi hôi thối đang được ngâm trong các thùng hóa chất để tẩy mùi, làm thịt tươi trở lại. Tiếp đó, ngày  18/6, tại xóm 8, xã Nghi Phú, TP Vinh, Cảnh sát Môi trường kiểm tra cơ sở sản xuất giò của Trần Văn Kiêm, tạm trú tại xóm 8, xã Nghi Phú, tại đây đã tạm giữ 100kg giò thành phẩm đã có mùi hôi thối, 100kg thịt mỡ, da lợn để chế biến giò không có nguồn gốc và đã bốc mùi hôi; 100kg chất phụ gia để sử dụng làm giò không có nguồn gốc. 
 
Thịt bày bán bên lề đường Nguyễn Sinh Sắc (TP. Vinh).
 
Không chỉ ở mặt hàng giò giả, hiện tại, trên địa bàn thành phố, thịt lợn, gà, bò, me và dê được bày bán khắp nơi trên các tuyến đường đến các con hẻm, khu phố mà người dân vẫn hay gọi là “thịt quê”. Người dân tin tưởng đó là thịt quê sẽ an toàn hơn và thích mua, đây là điều kiện để loại hình bán thịt quê này phát triển tràn lan. Còn thực tế, chưa có cơ sở nào khẳng định đó là “thịt quê” an toàn bởi hầu hết không có dấu kiểm dịch thực phẩm, không rõ nguồn gốc, các cơ quan chức năng thì chưa kiểm tra. Khi được hỏi về việc bán ở trên vỉa hè có bị cơ quan chức năng “hỏi thăm” không, một người bán thịt me trên đường Nguyễn Sỹ Sách, cho biết: “Tôi bán hàng ở đây đã 2 năm, lúc đầu họ bắt đem vào chợ bán nhưng sau đó người ta bán cả dãy nên cũng chẳng bắt vào nữa, cũng chẳng thấy cơ quan chức năng nào đến kiểm tra cả”. Tại chợ tự phát trên đường Siêu Hải, gần Chi cục Thú y tỉnh, ban đầu chỉ có vài ba quầy bán thịt nhưng hiện nay đã có khoảng 20 quầy lớn nhỏ phục vụ đầy đủ các nhu cầu thực phẩm từ sống đến chín mà không hề có cơ quan nào kiểm tra.
 
Theo ước tính trên địa bàn Thành phố Vinh, mỗi ngày người dân tiêu thụ khoảng 300 con lợn. Hiện trên địa bàn thành phố có 3 lò mổ tập trung với tổng công suất các lò mổ chỉ đạt mỗi ngày từ 60-100 con. Như vậy đang có khoảng hơn 200 con đang giết mổ tự do mà không được các cơ quan chức năng kiểm định về chất lượng ATVSTP. Về vấn đề này, ông Phan Đức Quỳnh - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thú y tỉnh cho biết: “Sở dĩ xảy ra tình trạng trên là do chính quyền địa phương chưa xử lý mạnh tay đối với các cá nhân vi phạm trong giết mổ gia súc, gia cầm nên tình trạng buôn bán nhỏ lẻ thịt lợn, thịt bò... vẫn diễn ra. Chúng tôi đang xây dựng phương án thanh, kiểm tra trên toàn địa bàn thành phố để kiểm định chặt chẽ thực phẩm tươi sống trong dịp Tết Nguyên đán”.
 
Cùng với thực phẩm tươi sống, hiện tại toàn thành phố có trên 1.360 cơ sở ăn uống, nhà hàng, khách sạn, các bếp ăn tập thể; đây cũng là một trong những đối tượng cần phải lưu tâm về vấn đề ATVSTP. 
 
Theo báo cáo của UBND thành phố tại kỳ họp thứ 7 của HĐND thành phố kỳ cuối năm cho thấy, năm 2013, UBND thành phố đã ban hành 12 văn bản chỉ đạo, tổ chức nhiều cuộc mít tinh, tuyên truyền, tập huấn kiến thức ATVSTP cho ban chỉ đạo các cấp, trưởng trạm và cán bộ chuyên trách VSATTP ở phường, xã, chủ các cơ sở nhà hàng bếp ăn tập thể trên địa bàn; đồng thời tổ chức 3 đợt thanh tra định kỳ tại vào dịp cao điểm; tổng kiểm tra 192 cơ sở... Tuy nhiên, hiệu quả xử lý sau thanh tra chưa cao. Nguyên nhân chính được giải trình là Thành phố Vinh hoàn toàn không có một công cụ hay trang thiết bị chuyên dụng để kiểm tra, đánh giá chất lượng thực phẩm nên khó có thể có căn cứ, cơ sở để xử lý, trừ những cuộc có phối hợp với đoàn của tỉnh.
 
Mặt khác, theo ông Hồ Văn Nam - Trưởng phòng Y tế thành phố: Việc thanh tra,  kiểm tra một cơ sở kinh doanh thực phẩm còn phụ thuộc vào hệ thống liên ngành. Dù các cơ sở thực phẩm nằm trên địa bàn thành phố nhưng chịu sự quản lý của nhiều ngành khác nhau. Chẳng hạn các cơ sở kinh doanh thực phẩm như giò chả, bún bánh thuộc Chi cục Quản lý chất lượng nông, lâm, thủy, hải sản của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quản lý. Một bất cập nữa là việc quản lý VSATTP được quy định trong rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau; mỗi cơ quan chỉ nhận trách nhiệm về phạm vi quản lý được giao mà chưa có cơ quan nào chịu trách nhiệm quản lý Nhà nước về tất cả các khâu từ sản xuất, chế biến, cung cấp đến tiêu dùng. Dẫn đến tình trạng né tránh trách nhiệm khi có vụ việc xảy ra liên quan đến VSATTP. 
 
Để lập lại trật tự trong vấn đề quản lý, kiểm soát ATVSTP trên địa bàn, thành phố cần đẩy mạnh việc phối hợp với các cấp, các ngành tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm đủ sức răn đe. Đầu tư các thiết bị, công cụ hỗ trợ trong việc xác định các loại thức phẩm có đảm bảo an toàn hay không, từ đó kịp thời khuyến cáo đến người tiêu dùng tẩy chay các mặt hàng, cơ sở sản xuất, hay cơ sở chế biến thực phẩm không đảm bảo ATVSTP. Thành phố Vinh cũng cần đặt đúng tầm công tác VSATTP, từ đó đề ra một số chính sách cho lĩnh vực này, nhất là trong việc xây dựng vành đai thực phẩm sạch để phục vụ người dân thành phố như xây dựng các vùng rau sạch, kiểm soát chặt chẽ các nguồn thực phẩm từ bên ngoài vào, đưa hoạt động giết mổ gia súc, gia cầm vào lò mổ tập trung…. 
 
Thanh Nga