Ảnh vệ tinh hé lộ tàu sân bay hạt nhân Trung Quốc đầu tiên

Theo Viện Nghiên cứu Chính sách Cơ bản Quốc gia Nhật Bản (NIPPR), chuỗi ảnh vệ tinh mới công bố cho thấy Trung Quốc dường như đã khởi động dự án tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên tại Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh. Các chi tiết kỹ thuật trên ảnh được đánh giá là khác biệt đáng kể so với những tàu sân bay sử dụng động cơ thông thường mà Trung Quốc từng đóng.

Tổng quan về hoạt động tại xưởng đóng tàu Đại Liên

Ảnh vệ tinh chụp hồi tháng 11 tại một xưởng đóng tàu ở Đại Liên cho thấy những cấu trúc mới xuất hiện trong ụ tàu. NIPPR cho biết đây là cơ sở thuộc Công ty TNHH Công nghiệp đóng tàu Đại Liên, nơi từng lắp ráp tàu sân bay Sơn Đông – tàu sân bay đầu tiên do Trung Quốc tự chế tạo.

Bắt đầu từ tháng 2/2025, các nhà phân tích ghi nhận hoạt động lắp đặt những khối đỡ sống tàu và các thanh thép lớn phục vụ quá trình đóng mới, trải dài hơn 270 m. Quy mô hệ thống đỡ thân tàu gợi ý một khung thân có kích thước lớn, phù hợp với một tàu sân bay thế hệ mới.

Cấu trúc thân tàu và dấu hiệu nhận diện tàu sân bay hạt nhân

Trong ảnh vệ tinh chụp ngày 10/11, một phần thân tàu đang được lắp ráp có thể quan sát rõ bên trong ụ tàu. Phần thân này được ước tính dài khoảng 150 m, rộng 43 m. Đây mới chỉ là một đoạn thân, nhưng đã cho thấy kích thước lớn, phù hợp với phân đoạn của một tàu sân bay cỡ lớn.

Đáng chú ý, bên trong cấu trúc thân tàu xuất hiện hai khung hình chữ nhật, mỗi khung có kích thước xấp xỉ 16 m x 14 m. Theo NIPPR, những khung này không từng được quan sát trong quá trình đóng tàu sân bay Sơn Đông hay Phúc Kiến – hai tàu sân bay sử dụng động lực thông thường trước đó của Trung Quốc.

Chính sự xuất hiện của hai khung hình chữ nhật kích thước lớn, bố trí đối xứng, được xem là một trong những chỉ dấu quan trọng để các nhà phân tích đặt giả thuyết về việc Trung Quốc đang chế tạo tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân.

So sánh với xưởng Newport News của Mỹ

Các nhà nghiên cứu NIPPR đã đối chiếu ảnh vệ tinh từ Đại Liên với ảnh chụp xưởng đóng tàu Newport News ở Virginia, nơi đóng tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân cho Hải quân Mỹ. Theo các báo cáo, trên những tàu sân bay hạt nhân đang được đóng tại Newport News, luôn xuất hiện hai khung hình chữ nhật có kích thước tương đồng, khoảng 16 m x 13 m, đặt tại vị trí lắp đặt các thùng chứa lò phản ứng.

Maki Nakagawa, nhà nghiên cứu tại NIPPR, nhận định kích thước và hình dạng của các khung được phát hiện tại xưởng đóng tàu Đại Liên "rất giống" với các khung xuất hiện trên những tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đang được đóng ở Mỹ.

Theo đánh giá của bà Maki Nakagawa, với hướng phát triển này, "Quân đội Trung Quốc có thể sở hữu một tàu sân bay với khả năng tương đương với các tàu sân bay hạt nhân của Mỹ vào đầu những năm 2030". Nhận định này được đưa ra trên cơ sở đối chiếu cấu trúc thân tàu, vị trí và kích thước các khung lắp đặt liên quan tới lò phản ứng trên ảnh vệ tinh.

Mở rộng hạ tầng tại Thanh Đảo phục vụ tàu sân bay

Bên cạnh hoạt động đóng tàu tại Đại Liên, NIPPR cũng chỉ ra các thay đổi đáng kể tại căn cứ hải quân Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông, hiện là nơi neo đậu của tàu sân bay Liêu Ninh. Theo phân tích từ ảnh vệ tinh, cơ sở hạ tầng tại đây đang được mở rộng.

Cụ thể, các hạng mục xây dựng bao gồm việc mở rộng cầu cảng và xây dựng các cơ sở khử từ, nhằm giảm thiểu dấu hiệu từ tính của tàu. Hệ thống khử từ là yếu tố quan trọng để giảm khả năng bị phát hiện hoặc bị tác động bởi các loại vũ khí, cảm biến nhạy với từ trường.

Viện nghiên cứu đánh giá những diễn biến này có thể là sự chuẩn bị cho việc triển khai tàu sân bay thứ tư của Trung Quốc. Nếu Thanh Đảo trở thành cảng nhà cho tàu sân bay mới, các hoạt động tàu sân bay tại đây sẽ được tăng cường, góp phần mở rộng phạm vi hoạt động của Hải quân Trung Quốc tại các vùng biển xa.

Ý nghĩa quân sự theo đánh giá nguồn Nhật Bản

Bộ Quốc phòng Nhật Bản trước đó từng lưu ý "có những dấu hiệu cho thấy Trung Quốc lên kế hoạch xây dựng tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân trong tương lai". Loạt ảnh vệ tinh mới mà NIPPR công bố được xem là bằng chứng bổ sung, củng cố cho đánh giá này.

Từ góc độ kỹ thuật, sự xuất hiện các khung kích thước lớn tương tự khu vực lò phản ứng trên tàu sân bay hạt nhân Mỹ, cùng quy mô thân tàu và hệ thống đỡ sống tàu tại Đại Liên, là những cơ sở chính để phía NIPPR nhận định đây nhiều khả năng là dự án tàu sân bay hạt nhân đầu tiên của Trung Quốc.

Song song, việc mở rộng cơ sở hạ tầng tại căn cứ Thanh Đảo – từ cầu cảng tới hệ thống khử từ – được đánh giá là bước chuẩn bị cần thiết cho việc đón nhận một tàu sân bay mới. Nếu tàu sân bay này đúng là sử dụng năng lượng hạt nhân và được biên chế trong những năm tới, như kịch bản NIPPR dự báo cho đầu thập niên 2030, Hải quân Trung Quốc có thể tăng cường hiện diện và hoạt động tại các vùng biển xa hơn so với hiện nay.

Toàn bộ các đánh giá trên đều dựa vào phân tích ảnh vệ tinh và so sánh với các dự án tàu sân bay hạt nhân đã được biết đến, trong đó phía Nhật Bản nhấn mạnh đây là những dấu hiệu cho thấy bước tiến mới của Trung Quốc trong lĩnh vực tàu sân bay.