ASMPA-R: Pháp nâng năng lực răn đe hạt nhân trên không
Hải quân Pháp phóng thử thành công ASMPA-R từ Rafale M trong chiến dịch Diomede; tên lửa tầm 600 km, Mach 3, duy trì năng lực răn đe cho đến khi ASN4G dự kiến ra mắt khoảng 2035.
Bộ Quân đội Pháp thông báo giữa tháng 11, Lực lượng không quân hạt nhân của hải quân (FANU) đã phóng thử thành công tên lửa chiến lược không đối đất tầm trung ASMPA-R từ máy bay Rafale M. Đây là vụ phóng thử thứ hai của ASMPA-R và là lần đầu do FANU thực hiện, chỉ vài ngày sau khi tên lửa được đưa vào biên chế lực lượng này. Bài thử nằm trong chiến dịch Diomede mô phỏng kịch bản tấn công hạt nhân, củng cố năng lực răn đe hạt nhân trên không của Pháp.
Tổng quan sự kiện
FANU điều phối nhóm tác chiến tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân Charles de Gaulle cùng phi đội Rafale M để triển khai bài thử. Theo bulgarianmilitary.com, hoạt động này phù hợp lộ trình hiện đại hóa răn đe hạt nhân 2024-2030 của Pháp. Trước đó, ASMPA-R đã được đưa vào sử dụng trong Lực lượng Không quân chiến lược (FAS) từ năm 2023; cả không quân và hải quân Pháp dùng các biến thể Rafale làm bệ phóng.
Thông số kỹ thuật chính
- Loại: Tên lửa chiến lược không đối đất tầm trung.
- Nhà phát triển: MBDA France.
- Động lực: Động cơ phản lực dòng thẳng, sử dụng nhiên liệu lỏng.
- Tốc độ tối đa: Tới Mach 3 (cả ASMPA-R và ASMPA-A).
- Tầm bắn: ASMPA-R khoảng 600 km; phiên bản trước ASMPA-A khoảng 500 km.
- Kích thước/khối lượng (ASMPA-R): Dài khoảng 5,38 m; nặng khoảng 860 kg.
- Hồ sơ bay: Bay thấp để giảm bị phát hiện, tăng khả năng xuyên thủng phòng không.
- Đầu đạn: Có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Với ASMPA-A, mức công suất được báo cáo 100–300 kiloton; với ASMPA-R có đồn đoán về đầu đạn mới nhưng chưa được xác nhận.
Bảng so sánh tóm tắt
| Hệ thống | Tầm bắn | Tốc độ tối đa | Khả năng mang đầu đạn | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| ASMPA-R | ~600 km | Mach 3 | Hạt nhân | Phiên bản nâng cấp, bay thấp xuyên thủng phòng không |
| ASMPA-A | ~500 km | Mach 3 | Hạt nhân (100–300 kt, theo báo cáo) | Phiên bản trước |
Triển khai và khía cạnh chiến thuật
ASMPA-R được tích hợp trên Rafale, cho phép triển khai từ căn cứ đất liền hoặc tàu sân bay. Hồ sơ bay thấp kết hợp tốc độ cao giúp giảm xác suất bị phát hiện và đánh chặn, phù hợp với nhiệm vụ tấn công vào các mục tiêu chiến lược nằm sâu trong chiều sâu phòng không đối phương. Bài thử trong chiến dịch Diomede mô phỏng chuỗi tác chiến hoàn chỉnh cho một nhiệm vụ hạt nhân, từ trinh sát, xâm nhập, phóng vũ khí đến rút lui an toàn.
Công nghiệp quốc phòng và chương trình hiện đại hóa
MBDA France phụ trách phát triển, sản xuất với quy trình hiện đại tại nhiều cơ sở ở châu Âu. Luật kế hoạch quân sự của Pháp giai đoạn 2024-2030 phân bổ ngân sách tăng cường răn đe hạt nhân, đồng thời hỗ trợ R&D vũ khí. Tuy nhiên, các báo cáo chính thức ghi nhận áp lực chi phí gia tăng và bối cảnh kinh tế - địa chính trị tác động đến ưu tiên phân bổ nguồn lực.
Việc ASMPA-R đã vào biên chế FAS từ 2023 và mở rộng sang FANU giúp Pháp thống nhất nền tảng phóng trên toàn lực lượng dùng Rafale, qua đó tối ưu bảo đảm kỹ thuật, huấn luyện và khả năng sẵn sàng chiến đấu.
Vai trò trong học thuyết hạt nhân
Theo AeroTime, ASMPA-R là ưu tiên trong kế hoạch chi tiêu 2024-2030 và sẽ kéo dài thời gian phục vụ cho đến khi tên lửa hạt nhân phóng từ trên không thế hệ mới ASN4G dự kiến xuất hiện khoảng năm 2035. Trong học thuyết hạt nhân đề cao răn đe độc lập của Pháp, ASMPA-R đảm nhiệm vai trò “tiền chiến lược” – một phương tiện cảnh báo trước khi xảy ra đáp trả chiến lược toàn diện. Pháp hiện duy trì bộ ba lực lượng hạt nhân gồm tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm, tên lửa hành trình phóng từ máy bay và các hệ thống trên đất liền.
Tác động và bối cảnh an ninh
Thử nghiệm thành công ASMPA-R từ Rafale M trên tàu sân bay giúp trấn an đồng minh về năng lực đóng góp của Pháp vào phòng thủ tập thể NATO. Pháp cũng đang cân nhắc ý tưởng “ô hạt nhân” cho châu Âu nhằm củng cố an ninh khu vực. Việc duy trì năng lực phóng từ cả đất liền và tàu sân bay mang lại linh hoạt chiến lược, mở rộng hành lang tiếp cận mục tiêu trong nhiều kịch bản.
Mốc thời gian chính
- 2023: ASMPA-R đưa vào sử dụng trong FAS.
- Giữa tháng 11 (năm được nêu trong thông tin): FANU lần đầu phóng thử ASMPA-R; vụ phóng thứ hai của chương trình.
- 2024–2030: Giai đoạn hiện đại hóa răn đe hạt nhân, duy trì ASMPA-R.
- Khoảng 2035: ASN4G dự kiến ra mắt, kế thừa ASMPA-R.
Với tầm bắn tăng lên khoảng 600 km, tốc độ Mach 3 và khả năng xuyên phá phòng không nhờ bay thấp, ASMPA-R củng cố đáng kể lớp răn đe hạt nhân trên không của Pháp, đồng thời duy trì tính liên tục năng lực cho đến khi hệ kế nhiệm ASN4G xuất hiện.
