Australia dạy trẻ âm trước, chữ sau

Theo

Việc dạy âm thông qua các bài hát dễ thương, ví dụ âm /k/ sẽ được dạy theo giai điệu của bài "She’ll be coming round the mountain".

Tiến sĩ Nguyễn Thế Dương (Viện Ngôn ngữ học) chia sẻ bài viết về cách dạy âm, chữ, dạy đọc ở Australia, sau những tranh luận về phương pháp giáo dục dạy trẻ đánh vần theo tài liệu Tiếng Việt lớp 1 Công nghệ giáo dục.

Triết lý giáo dục của Australia

Cũng giống nhiều quốc gia khác, con đường tìm kiếm và gây dựng triết lý giáo dục tại Australia không phải lúc nào bằng phẳng. Có thời, việc dạy chữ ở quốc gia này khá bảo thủ, bị gò vào các khuôn mẫu cứng nhắc. Người Australia từng dạy âm và chữ cho trẻ bằng cách cố gò các âm đó với hệ thống từ chỉ màu sắc. Chẳng hạn khi dạy âm /a/ họ sẽ gắn với từ aquamarine (màu xanh nước biển), âm /b/ là từ brown (màu nâu)...

Australia dạy trẻ âm trước, chữ sau ảnh 1

Tiến sĩ Nguyễn Thế Dương (Viện Ngôn ngữ học). Ảnh: NVCC.

Tuy nhiên, để học sinh ghi nhớ toàn bộ bảng màu - chữ cái phức tạp này không dễ dàng. Một số trẻ không thể phân biệt đầy đủ màu sắc nên cảm thấy vô cùng khó khăn khi học chữ.

Theo thời gian, nhận thức về việc dạy âm và chữ cho trẻ em ở Australia dần thay đổi. Một cách tiếp cận nhân bản, gần gũi với trẻ dần hình thành và nhận được sự đồng tình lớn từ xã hội, phụ huynh, giáo viên và chính học sinh.

Triết lý giáo dục hiện tại của Australia là coi trọng vai trò của người học, các em được đặt vào trung tâm của quá trình dạy học. Trẻ được nhìn nhận như là những chủ thể có năng lực và giàu sáng tạo chứ không phải là những người chưa trưởng thành, thiếu năng lực, hoặc không biết gì. Trên cơ sở đó, giáo viên, phụ huynh và cộng đồng nhìn nhận trẻ trong sự tôn trọng, bình đẳng và luôn khơi gợi những tiềm năng của các em trong vui chơi, cuộc sống và học tập.

Giáo dục Australia coi sự phát triển của từng cá nhân là tối quan trọng. Mỗi học sinh được xem như tiểu vũ trụ, có những thế mạnh riêng. Do đó, mục tiêu của giáo dục là khuyến khích và phát huy các thế mạnh cá nhân đó một cách tự nhiên nhất.

Chẳng hạn, trong việc dạy đọc, người Australia thừa nhận thực tế rằng năng lực đọc của mỗi học sinh là khác nhau. Thông thường, giáo viên sẽ phân chia lớp theo các nhóm đọc, tùy cấp độ đọc và không quá bận tâm về sự chênh lệch trình độ giữa các học trò. Trẻ được quyền lựa chọn các tài liệu học tập phù hợp với năng lực, sở thích của mình, chứ không bị áp đặt bởi thầy cô giáo.

Ngoài ra, nền giáo dục Australia cũng nhấn mạnh đến quan điểm thực tiễn, gọn nhẹ và hiện đại. Cho nên, trong giáo dục tiểu học, họ không quan tâm đến các vấn đề như luyện viết chữ đẹp, luyện các bài văn mẫu, hay luyện đọc và phát âm theo lối đồng thanh.

Âm học trước, chữ học sau

Với quan điểm trẻ em là những chủ thể có năng lực về ngôn ngữ, các nhà giáo dục Australia cho rằng trẻ em hình thành kỹ năng đọc - viết từ trước khi được dạy các kỹ năng này. Ngay từ nhỏ, trẻ đã hình thành những tri thức nhất định về ngữ âm, như khả năng phát hiện các âm trong lời nói, ghi nhớ và đọc những chữ cái bắt gặp trong cuộc sống thường ngày... Từ đó, trẻ được làm quen với chữ và đọc từ rất sớm.

Khi học mẫu giáo, trẻ Australia được làm quen với việc đọc thông qua các giờ đọc chuyện của giáo viên. Đến 5 tuổi, các em bước vào năm đầu tiên của tiểu học, được gọi là Prep (chuẩn bị), tức là sớm hơn một năm so với Việt Nam.

Australia dạy trẻ âm trước, chữ sau ảnh 2

Một tiết học chữ tại lớp Prep của trường tiểu học ở Queensland, Australia. Ảnh: NVCC.

Theo chương trình giáo dục của Australia, học sinh Prep cần phân biệt được âm và chữ. Sau khi hoàn thành năm học đầu, các em phải nhận diện được toàn bộ chữ cái trong bảng chữ cái tiếng Anh và phân biệt được cách viết hoa, viết thường.

Mặc dù yêu cầu đặt ra đối với học sinh Prep là biết phân biệt giữa âm và chữ, học sinh Australia được dạy về âm trước. Việc dạy âm thông qua chương trình Jolly Phonics với các bài hát dễ thương, dễ hiểu. Đó là những giai điệu từ các bài hát quen thuộc với thiếu nhi nhưng được thay lời mới để phục vụ cho việc học âm. Ví dụ, âm /k/ sẽ được dạy theo giai điệu của bài hát She’ll be coming round the mountain với lời như:

Kites are flying in the sky
Kites are flying in the sky
Kites are flying in the sky
... flying in the sky
... kites are flying in the sky

Khi hát, các em giơ tay lên cao, làm động tác như đang thả diều. Từ đó, các em sẽ nắm được các từ có âm "cờ" /k/ như kites, sky... đồng thời nắm được cách phát âm của âm /k/. 

Còn âm /a/ được dạy theo lời bài hát như:

Ants on my arms
ants on my arms
ants on my arms
They're causing me alarm.

Có thể thấy, ở giai đoạn học âm đầu tiên này, người ta không dạy tên chữ cái A (ây) mà dạy âm /a/ như bài hát trên. Tại lớp Prep, tên của chữ chỉ được dạy khi các em nắm vững sự tương hợp âm/chữ và cách ghép âm để đọc. Thông thường, tên của chữ cái được giới thiệu thông qua bài hát rất nổi tiếng về bảng chữ cái là ABC song.

Sau khi nắm được các nguyên tắc về âm, mỗi tuần giáo viên sẽ đưa cho học sinh một bản danh sách gồm 10 từ thị giác (sight words). Đó là những từ vựng cơ bản, thường được sử dụng với tần số cao và có thể ghi nhớ toàn bộ khối từ bằng mắt mà không cần tách âm hay vần, chẳng hạn: I, you, we, in... Cho đến hết Prep, các em được dạy 200 từ thị giác.

Giáo dục Australia hình thành thói quen đọc sách từ nhỏ cho trẻ 

Với vốn từ thị giác và kiến thức về âm và vần làm nền tảng, học sinh Prep cũng bắt đầu làm quen với việc học đọc.

Giáo dục Australia đặc biệt coi trọng và khuyến khích trẻ em đọc sách. Ngay ở mẫu giáo (3-5 tuổi), mỗi tuần các em được mượn 3 quyển sách về nhà để đọc cùng cha mẹ. Đến lớp Prep, mỗi ngày học, học sinh cũng được cầm về một quyển sách về để đọc ở nhà. Nhà trường khuyến khích cha mẹ đọc cùng con.

Trong lớp Prep của con tôi, giáo viên đã chia sẻ với học sinh 10 bí quyết để đọc là: Đọc, đọc, đọc, đọc, đọc, đọc, đọc, đọc, đọc và đọc. Hóa ra, 10 bí quyết chỉ gói gọn trong một từ. Chỉ có luyện đọc hàng ngày mới giúp cho các em có tình yêu với sách vở, kiến thức và giúp các em đọc tiến bộ mỗi ngày.

Năng lực đọc của trẻ em ở Australia được chia làm 30 cấp độ từ dễ đến khó. Chương trình giáo dục của nước này kỳ vọng học sinh sẽ hoàn tất 30 cấp độ đọc khi học xong lớp 2. Sau khi học lớp Prep, học sinh được kỳ vọng sẽ đạt được cấp độ đọc 6.

Với việc hình thành thói quen đọc sớm như vậy, hầu hết học sinh đều hoàn thành 30 cấp độ đọc khi hết lớp 2.

Australia dạy trẻ âm trước, chữ sau ảnh 3

Học sinh Australia được khuyến khích đọc sách từ nhỏ. Ảnh tiết học chữ tại lớp Prep của trường tiểu học ở Queensland, Australia. Ảnh: NVCC.

Australia không có sách giáo khoa dạy chữ và đánh vần

Ở Australia không có sách giáo khoa dạy chữ và đánh vần cho trẻ em đầu cấp tiểu học nhưng bù lại họ xây dựng một hệ thống sách tham khảo, bổ trợ rất công phu. Hệ thống sách này, dưới góc nhìn của nhiều chuyên gia giáo dục, là một công trình đồ sộ, có hệ thống, rất hữu ích và tiện lợi.

Chúng gồm hàng nghìn cuốn sách truyện thuộc đủ các thể loại và chủ đề, từ văn học, lịch sử đến khoa học, thiên nhiên, môi trường. Ở mỗi một cấp độ đọc, học sinh có thể thoải mái lựa chọn cho riêng mình các đầu sách phù hợp và được ưa thích. Hệ thống sách này đã góp phần hỗ trợ đắc lực cho việc hiện thực hóa những mục tiêu đọc và viết.

Bên cạnh đó, không thể không kể đến hệ thống bài hát được thiết kế riêng cho việc học âm và chữ. Những giai điệu hấp dẫn, đơn giản và vô cùng thân thuộc đã giúp trẻ dễ dàng nắm vững các vấn đề tưởng chừng như vô cùng phức tạp của ngôn ngữ.

Nghiên cứ tâm sinh lý lứa tuổi, xã hội học trẻ em để xây dựng chương trình

Từ xây dựng triết lý đến thực tiễn giáo dục ở Australia không phải con đường trải đầy hoa hồng. Chỉ nói về việc dạy đọc, dạy âm và dạy chữ ở lớp Prep, để triển khai được một chương trình hoàn thiện và hiện đại như ngày nay, các nhà giáo dục nước này đã thực hiện rất nhiều công việc.

Đầu tiên, Australia đã có những nghiên cứu kỹ lưỡng về tâm sinh lý lứa tuổi, năng lực và xã hội học của trẻ em. Những nghiên cứu này là vô cùng quan trọng, giúp nhà giáo dục hiểu rõ trẻ em hơn, đặc biệt là trong một môi trường đa văn hóa của Australia.

Thứ hai, để triển khai được tốt việc dạy đọc theo phương pháp trên, đội ngũ giáo viên của Australia được đào tạo một cách bài bản, cẩn thận để nắm vững được các mục tiêu, yêu cầu, phương pháp và cách thức triển khai chương trình. Mặt khác, giáo viên cần chủ động, sáng tạo trong quá trình dạy học. Họ phải tự thiết kế bài giảng và tạo ra những tư liệu giảng dạy của riêng mình dựa trên chương trình khung.

Những năm gần đây, trong xu thế phát triển chung của thời đại 4.0, các nhà giáo dục của Australia tiếp tục phát triển và đưa vào học đường khá nhiều ứng dụng chạy trên các nền tảng Android và iOS giúp học sinh, giáo viên và cả phụ huynh có thêm nhiều sự lựa chọn trong việc dạy và học.

TS Nguyễn Thế Dương
Viện Ngôn ngữ học

Tin mới

Cảnh sát giao thông túc trực hỗ trợ phương tiện qua vùng ngập lụt trên Quốc lộ 1A

Cảnh sát giao thông túc trực hỗ trợ phương tiện qua vùng ngập lụt trên Quốc lộ 1A

(Baonghean.vn) - Chiều tối nay (29/9), tại địa bàn thị trấn Cầu Giát, huyện Quỳnh Lưu nước ngập sâu khiến cho các phương tiện tham gia giao thông gặp nhiều khó khăn. Cùng với các lực lượng khác trên địa bàn, Trạm Cảnh sát giao thông Diễn Châu đã bố trí lực lượng để điều tiết, phân luồng, hỗ trợ người dân.
Sông Lam Nghệ An chuẩn bị các phương án khi phải đá dưới mưa

Sông Lam Nghệ An chuẩn bị các phương án khi phải đá dưới mưa

(Baonghean.vn) - Vòng 17 V.League 2022, Sông Lam Nghệ An sẽ được đá trên sân nhà để tiếp đón Viettel. Nhiều khả năng trận đấu sẽ diễn ra trong điều kiện mưa lớn. Vì vậy ban huấn luyện câu lạc bộ xứ Nghệ đã xây dựng các phương án giúp cầu thủ có thể thích ứng tốt khi phải đối mặt với thời tiết xấu.
Cán bộ, chiến sĩ Ban CHQS huyện Quỳnh Lưu giúp người dân di dời rời khỏi vùng nguy hiểm. Ảnh: Hoàng Anh

Bộ CHQS tỉnh Nghệ An triển khai lực lượng khắc phục hoàn lưu bão số 4

(Baonghean.vn) - Chiều ngày 29/9, dưới sự chủ trì của Đại tá Đinh Bạt Văn - Phó Chỉ huy trưởng - Tham mưu trưởng Bộ CHQS tỉnh, Bộ CHQS tỉnh Nghệ An tổ chức Hội nghị triển khai công tác phòng, chống, khắc phục hoàn lưu bão số 4 theo hình thức trực tuyến với 21 điểm cầu trong toàn lực lượng vũ trang tỉnh.
Khẩn trương khắc phục điểm sạt lở trên Quốc lộ 48D

Khẩn trương khắc phục điểm sạt lở trên Quốc lộ 48D

(Baonghean.vn) - Sở Giao thông vận tải Nghệ An đã huy động máy móc đến điểm sạt lở trên đường Quốc lộ 48D đoạn qua xã Quỳnh Vinh (thị xã Hoàng Mai) để giải toả khối lượng lớn đất đá nằm chắn ngang đường, giúp các phương tiện giao thông có thể đi lại trong thời gian sớm nhất.
Văn Trường

Yên Thành: 6 hồ chứa đang ở mức báo động khẩn cấp

(Baonghean.vn) - Do ảnh hưởng của mưa lớn liên tục, hiện nay địa bàn huyện Yên Thành có 6 hồ chứa đang ở mức báo động khẩn cấp (mực nước lòng hồ đã vượt qua tràn). Huyện Yên Thành đang có phương án sẵn sàng di dời các hộ dân phía dưới vùng hạ du đến nơi an toàn.
Hàng nghìn đoàn viên, thanh niên Nghệ An căng mình giúp dân vùng lũ

Hàng nghìn đoàn viên, thanh niên Nghệ An căng mình giúp dân vùng lũ

(Baonghean.vn) - Từ đêm qua, hoàn lưu bão Noru đã gây mưa lớn trên địa bàn tỉnh Nghệ An gây ra tình trạng ngập cục bộ đối với nhiều địa phương. Nắm được tình hình, các cơ sở Đoàn tại các địa phương đã huy động hàng nghìn đoàn viên, thanh niên trắng đêm cùng người dân khắc phục hậu quả.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 29/9

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 29/9

(Baonghean.vn) - Các đồng chí lãnh đạo tỉnh kiểm tra, đôn đốc công tác ứng phó, khắc phục hậu quả mưa lũ; UBND tỉnh họp phiên thường kỳ tháng 9; Mưa lớn sau bão số 4 gây ngập nặng ở nhiều địa phương, ảnh hưởng đến đời sống dân sinh... là những nội dung chính trong ngày 29/9.
Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Thái Thanh Quý kiểm tra, đôn đốc công tác ứng phó mưa lụt tại Quỳnh Lưu, Hoàng Mai

Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Thái Thanh Quý kiểm tra, đôn đốc công tác ứng phó mưa lụt tại Quỳnh Lưu, Hoàng Mai

(Baonghean.vn) - Chiều 29/9, đồng chí Thái Thanh Quý - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh, Chủ tịch HĐND tỉnh cùng đoàn công tác của tỉnh đi kiểm tra, đôn đốc công tác ứng phó, khắc phục do đợt mưa lớn ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 4 gây ra trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu, thị xã Hoàng Mai.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Nguyễn Văn Thông kiểm tra công tác ứng phó, khắc phục hậu quả mưa lũ ở Thanh Chương

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Nguyễn Văn Thông kiểm tra công tác ứng phó, khắc phục hậu quả mưa lũ ở Thanh Chương

(Baonghean.vn) - Chiều 29/9, đồng chí Nguyễn Văn Thông - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy cùng đoàn công tác của tỉnh đi kiểm tra, đôn đốc công tác ứng phó, khắc phục hậu quả mưa lũ do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 4 gây ra trên địa bàn huyện Thanh Chương.
Quỳnh Lưu: Sơ tán người dân ra khỏi vùng ngập sâu

Quỳnh Lưu: Sơ tán người dân ra khỏi vùng ngập sâu

(Baonghean.vn) - Do trên địa bàn Quỳnh Lưu tiếp tục có mưa, nước từ các xã phía Tây tiếp tục đổ về xuôi, khiến cho các khu vực phía Đông đường QL1A có nguy cơ bị ngập sâu. Vì thế, sáng nay, Huyện uỷ, UBND huyện Quỳnh Lưu tiếp tục chỉ đạo các địa phương bị ngập sâu nhanh chóng đến tận nơi, kêu gọi, sơ tán người dân ra khỏi khu vực bị nguy hiểm.
Phun độc, khử trùng khu vực ngập lụt. Ảnh Thành Chung

Chủ động phòng chống các loại dịch bệnh do mưa lũ gây ra

(Baonghean.vn) - Do ảnh hưởng của hoàn lưu cơn bão số 4, trên địa bàn tỉnh Nghệ An có mưa lớn gây chia cắt, ngập lụt. Tại những vùng bị ngập lụt, nguy cơ dịch bệnh phát triển đe doạ sức khoẻ người dân là rất lớn. Ngành y tế Nghệ An đang chỉ đạo các đơn vị y tế tích cực triển khai các biện pháp phòng chống.
Số phận hai ‘dự án nhà nghỉ công nhân’?

Số phận hai ‘dự án nhà nghỉ công nhân’?

(Baonghean.vn) - Ngay tại khu vực trung tâm, trên trục đường lớn Mai Thúc Loan của thị xã Cửa Lò có 2 khu đất hoang với dãy nhà cấp 4 sập đổ, bờ rào tôn nát, cây bụi, rác bẩn... Theo cán bộ, nhân dân nơi đây nói, đó là những dự án nhà nghỉ công nhân!
Công nhân vệ sinh môi trường dầm mưa quét dọn rác, khơi thông cống

Công nhân vệ sinh môi trường dầm mưa quét dọn rác, khơi thông cống

(Baonghean.vn) - Ngày 29/9, ngay sau những trận mưa kéo dài của ngày và đêm, các công nhân Công ty CP Môi trường và công trình đô thị TP Vinh đã "rải quân" khắp các tuyến đường ách yếu, dễ ngập úng để quét dọn rác, khơi thông các điểm thoát nước, góp phần giảm thiểu ngập úng trên các tuyến đường.
Vòng 17 V.League: Sông Lam Nghệ An đã khó lại càng thêm khó

Vòng 17 V.League: Sông Lam Nghệ An đã khó lại càng thêm khó

(Baonghean.vn) - Chuỗi trận không thắng của đội bóng xứ Nghệ đã kéo dài lên con số 4 sau trận hòa với câu lạc bộ SHB Đà Nẵng, và con số này còn có nguy cơ tăng lên khi ở vòng đấu này Sông Lam Nghệ An phải tiếp đón câu lạc bộ Viettel trên sân nhà. Chính câu lạc bộ Viettel là người đã mở màn cho chuỗi trận đáng quên này của đoàn quân huấn luyện viên Huy Hoàng khi giành chiến thắng 2-0 ở lượt đi V.League 2022.