Bắc Hà: Hành trình theo dấu vó ngựa trên cao nguyên trắng Lào Cai
Trải nghiệm nhịp sống sôi động tại Bắc Hà với phiên chợ gia súc Nậm Cáy, giải đua ngựa không yên hàng tuần và mô hình du lịch Horse Farmstay độc đáo.
Bắc Hà là huyện vùng cao thuộc tỉnh Lào Cai mới, nơi được mệnh danh là "cao nguyên trắng" với những nét văn hóa bản địa độc đáo gắn liền với hình ảnh con ngựa. Từ tháng 7/2025, sau khi Lào Cai và Yên Bái sáp nhập, Bắc Hà đã chuyển mình mạnh mẽ, biến những giá trị truyền thống thành sản phẩm du lịch bền vững thông qua chuỗi hoạt động từ chợ gia súc đến giải đua ngựa hàng tuần.
Phiên chợ gia súc bên dòng Nậm Cáy
Mỗi sáng thứ Bảy, vùng ven suối Nậm Cáy lại bừng tỉnh trong làn sương mù đặc quánh. Đây là nơi diễn ra phiên chợ gia súc lớn nhất miền Bắc, một mắt xích quan trọng trong hành trình khám phá Bắc Hà. Thay vì họp vào thứ Sáu như trước, lịch trình mới tạo thành một "trục văn hóa" khép kín: sáng đi chợ gia súc, chiều xem đua ngựa, tối dạo chợ đêm và dành ngày Chủ nhật cho chợ văn hóa truyền thống.
Tại đây, du khách sẽ được chứng kiến không khí giao thương tấp nập. Những chú ngựa đủ chủng loại, từ ngựa thồ hàng đến những "tân binh" tiềm năng cho trường đua, được đưa đến từ khắp các bản làng như Thải Giàng Phố hay từ các tỉnh lân cận như Tuyên Quang, Phú Thọ.
Nghệ thuật chọn chiến mã của người vùng cao
Để chọn được một chú ngựa đua thực thụ, người dân Bắc Hà có những tiêu chuẩn khắt khe được đúc kết qua nhiều thế hệ. Ông Lâm Văn Thàng, một nài ngựa giàu kinh nghiệm, nhấn mạnh tầm quan trọng của giống ngựa bản địa: chúng nhỏ nhắn nhưng lỳ lợm, chịu được sương muối và leo dốc cực tốt.
Kỹ thuật xem tướng ngựa bao gồm việc kiểm tra răng để đoán tuổi, xem độ rộng của ức để đánh giá buồng phổi và quan sát bốn móng phải tròn đều như bát úp để đảm bảo sự thăng bằng khi phi nước đại. Đặc biệt, theo kinh nghiệm dân gian, ngựa bạch quý thường không được dùng để đua vì đặc điểm mắt bị lòa dưới nắng gắt buổi trưa.
Mô hình Horse Farmstay: Ngủ cùng ngựa, thức cùng hoa
Tại thung lũng Na Hối, mô hình du lịch bền vững "Bắc Hà Horse Farmstay" của anh Thàn Văn Duy đang thu hút đông đảo du khách. Những căn homestay gỗ hình đầu ngựa nhìn thẳng ra vườn mận cổ thụ cho phép khách du lịch trải nghiệm cuộc sống gần gũi với đàn ngựa bản địa. Đây không chỉ là nơi lưu trú mà còn là điểm kết nối đam mê, nơi di sản văn hóa trở thành đòn bẩy kinh tế cho bà con dân bản.
Đấu trường của những kỵ sĩ chân đất
Điểm nhấn kịch tính nhất tại Bắc Hà diễn ra vào lúc 15h30 chiều thứ Bảy hàng tuần. Sân vận động Bắc Hà trở thành đấu trường sôi động với sự góp mặt của 32 nài ngựa xuất sắc nhất. Điều làm nên sự khác biệt của đua ngựa Bắc Hà chính là phong cách đua không yên (bareback). Các kỵ sĩ dùng đôi chân trần kẹp chặt vào hông ngựa, điều khiển con vật bằng bản năng và sự thấu hiểu tuyệt đối.
Không khí tại sân vận động luôn náo nhiệt với sắc màu thổ cẩm và sự phấn khích của du khách quốc tế. Việc chuyên nghiệp hóa giải đấu hàng tuần từ tháng 11/2025 không chỉ tạo ra sản phẩm du lịch độc đáo mà còn giúp bảo tồn nguồn gen quý của đàn ngựa địa phương. Doanh thu từ du lịch được tái đầu tư để hỗ trợ các kỵ sĩ duy trì đam mê và phát triển kinh tế bền vững.
Khi hoàng hôn buông xuống trên các đỉnh núi đá vôi, giải đua khép lại nhưng dư âm về nhịp vó ngựa vẫn còn đọng lại trong lòng du khách. Bắc Hà hôm nay không chỉ là điểm đến để ngắm hoa mận trắng, mà còn là nơi lưu giữ linh hồn của cao nguyên qua hình ảnh những chiến mã kiêu hãnh.
