Bài 2: Lạm dụng tràn lan

(Baonghean.vn) - Li ích to ln ca k thut cao trong y tếđiu không phi bàn cãi. Tuy nhiên, nhiu bnh vin (BV) hin nay, vic s dng, ng dng đang b... lm dng bi thy thuc và c chính bnh nhân trong điu tr, chn đoán. Bên cnh đó cũng có mt s bt cp khi các cơ s y tế cùng "chy đua" hin đại hóa thiết b trong khi chưa chun b nhiu mt để phát huy hiu qu đích thc ca thiết b.


-->Bài 1: "Chìa khóa" phát triển của các cơ sở y tế

Bà Nguyn Th Hnh, trú ti phường Quán Bàu (T.P Vinh) k cho chúng tôi nghe v ln mi đây bà b ng độc thc ăn và được con đưa vào cp cu ti mt BV tư nhân trên địa bàn thành ph. Thay bng hi han k người nhà và bnh nhân để tìm hiu nguyên nhân, khi thy bà có biu hin nôn, choáng, lp tc các bác s ch định bà đi làm mt lot các xét nghim đắt tin và... chp C.T s não. Chc hn đó không phi là trường hp cá bit, vì qua phn ánh ca khá nhiu người dân, vic các BV, đặc bit các BV tư nhân, vic phi làm mt lot các xét nghim, chp chiếu là vic cũng... thường quy đối vi tt c các loi bnh. Ho, khan ging (do đi mưa cm lnh) cũng được... ni soi hng, c có biu hin nôn là... chp C.T s não, đau d dày cũng được đi... đin tim, đin não đồ, đau bng là... siêu âm, thm chí là... m.



Bệnh nhân được chỉ định làm xét nghiệm, chiếu, chụp... để tìm bệnh


Đó là chưa k nếu bnh nhân đã làm xét nghim, chp chiếu mt cơ s, chuyn qua cơ s khác điu tr li phi làm li t đầu. Các bnh vin công, sau khi thc hin quyn t ch theo Ngh định 43, đã "phá rào" để làm dch v mt s lĩnh vc. Cn lâm sàng được xem là dch v có thu, vì thế đã được tn dng trit để.

Vic lm dng này có nhiu nguyên nhân, mà trước hết là v kinh tế. Các BV, phn ln là BV tư nhân, cn thu hi nhanh các khon đầu tư vào máy móc, thiết b. Bên cnh nhng mt ích li do k thut cao mang li, thì mt trong nhng bt cp ca nó chính là giá thành cho vic s dng là quá cao do máy móc hin đại thường sn xut vi s lượng ít, quá trình nghiên cu, thc nghim cho đến khi được áp dng trên con người là rt dài; nhiu cơ s mua máy móc vi phương thc tr chm, chu lãi sut ngân hàng, đôi khi giá máy b đội qua tng lp trung gian; chi phí để đào to đội ngũ thy thuc, chuyên gia s dng máy móc cũng khá cao...

Đ
ây thc s là gánh nng đối vi người bnh và gia đình h. Không ch có gánh nng v kinh tế, vic lm dng các k tht cao cũng có th gây ra hu qu khôn lường, nh hưởng ti sc khe, thm chí tính mng người bnh. Có người bnh chn phương pháp m ni soi để rút ngn thi gian tr bnh, tính an toàn và thm m cao, nhưng do bác s tay ngh non cách đã dn đến thng, rách các b phn khác trong cơ th...


Bên cnh đó, có th nhn thy rõ, khuynh hướng chy đua k thut gia các BV, các cơ s y tế, đặc bit khi y tế tư nhân. Có th thy, trong con s trang thiết b y tế hin đại hin có trên địa bàn tnh thì s thiết b các cơ s y tế tư nhân chiếm t l khá cao. Trong 12 máy C.T thì các BV tư có ti 5 máy (riêng BV 115 có ti 2 máy), trong 5 máy cng hưởng t thì BV tư có ti 4 máy, trong 20 máy siêu âm 4D thì BV tư có 9 máy (BV Ca Đông chiếm 3 máy), 28 máy xét nghim sinh hóa hin đại thì B.V tư có 10 máy...

Nhiu BV
xem k thut cao là "nim t hào" mà chưa chú ý đến vic phát huy hiu qu thc s: Phương tin máy móc chưa chy hết công sut, trình độ cán b chưa đủ đáp ng vi phương tin. Chính vì thế, vic có máy móc thiết b cao nhưng thy thuc chn đoán sai, điu tr sai vn xy ra. Có nhng BV mua máy v "đắp chiếu", vì cũng hiếm khi cn dùng và nếu có dùng thì li phi gi bác s nơi khác đến làm h. Mt s BV tư nhân trên địa bàn đã thuê các chuyên gia đầu ngành v trin khai mt ca phu thut khó để gây dng thương hiu. Có phương tin, có nhân lc, song do phòng m chưa đảm bo vô khun nên bnh nhân b biến chng sau m (do nhim trùng).


Nguyên nhân kế tiếp phi k đến là áp lc ca người thy thuc vi công vic và trước dư lun là rt ln. S quá ti các BV, chi phí tr cho mt ln khám bnh thp khiến thy thuc mt mi và... nn. Điu này d gây ra vic "phó thác" cho máy móc chn đoán thay vì phi suy nghĩ trăn tr, cân nhc trước tình trng mi bnh nhân.


Không ch có thy thuc, mà ngay c bnh nhân cũng đang hình thành mt thói quen... sính k thut cao. Rt nhiu người ng nhn v các phương pháp chn đoán và điu tr mi và đôi khi yêu cu bác s phi ch định cho mình ngay c khi h mc các bnh thông thường. Không ít người cho rng, ch cn mt phương pháp chn đoán (siêu âm, công hưởng t...) là tìm ra mi th bnh, hay nghĩ rng ch cn mt phương pháp điu tr là khi mi th bnh. Chính vì nhng ng nhn y mà đôi khi bnh nhân cũng gây thêm áp lc vi thy thuc trong kê đơn, chn đoán, điu tr. Thêm vào đó, B Y tế cũng chưa có nhng quy chun v xét nghim, chiếu chp nên ranh gii gia lm dng và không lm dng cũng rt mong manh.


Vic lm dng k thut cao cũng đặt ra vn đề v lương tâm, đạo đức ca người thy thuc. Có th thy mt thc tế là hàng ngày, các BV vn din ra cnh người bnh chy vy khp nơi để có tin làm xét nghim, để khi kết lun cũng ch là... bnh thông thường.


Thùy Vinh