Bài 2: Nguồn nhân lực: Thiếu và yếu!

(Baonghean) - Nguồn nhân lực luôn là vấn đề quan trọng trong các hoạt động kinh tế - xã hội. Đào tạo, sử dụng nguồn nhân lực đang là vấn đề quan tâm của du lịch Nghệ An, nhất là  trước yêu cầu phát triển và xu thế hội nhập quốc tế hiện nay.

Theo thống kê, trên địa bàn Nghệ An hiện có 7 cơ sở đào tạo nhân lực ngành Du lịch, trong đó có 3 trường cao đẳng, 2 trường trung cấp nghề. Hàng năm có khoảng trên 2.000 sinh viên ra trường từ các lò đào tạo này. Tuy nhiên, nguồn nhân lực này hiện vẫn chưa đáp ứng nhu cầu, nhất là những chuyên môn quan trọng như hướng dẫn viên du lịch, quản lý khách sạn…

Trường Cao đẳng Nghề du lịch - thương mại Nghệ An đóng tại TX Cửa Lò là cơ sở vừa đào tạo hệ chính quy, vừa học vừa làm; liên kết đào tạo, đào tạo liên thông đại học từ trung cấp, cao đẳng lên đại học; đào tạo các bậc trung cấp nghề, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng nghề... Ông Đậu Chính Nghĩa - Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết: Hàng năm trường có hơn 1.000 sinh viên ngành Du lịch, khách sạn tốt nghiệp, ngoài cung cấp nhân lực cho TX Cửa Lò, TP Vinh, còn đầu quân cho các tỉnh khác như Cát Bà (Hải Phòng), Nha Trang… trong đó có khoảng 1/3 có việc làm ổn định, còn lại làm việc thời vụ.

Còn tại Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật tỉnh, bà Nguyễn Thị Lương - Phó Khoa Quản lý văn hóa cho biết: Bắt đầu từ năm học 2001 - 2002, Trường Cao đẳng VHNT tuyển sinh chuyên ngành Du lịch thuộc Khoa Quản lý văn hóa. Đây là cơ sở đầu tiên trên địa bàn tỉnh đào tạo trung cấp hệ chính quy về hướng dẫn viên du lịch, nhưng số lượng sinh viên đăng ký học ngày càng ít đi, do trên địa bàn tỉnh có nhiều cơ sở đào tạo du lịch. Bắt đầu từ năm 2012, trường này mở thêm chuyên ngành đào tạo nghề như quản trị kinh doanh, quản trị lữ hành, quản trị nhà hàng, hướng dẫn viên ngắn hạn...

Với hình thức đào tạo, ưu tiên cho thực hành nghề nhiều hơn (chiếm 2/3 thời gian đào tạo), chú trọng vào nghiệp vụ hướng dẫn, lữ hành, bàn, buồng, bar. Tuy nhiên, hiện nay khó khăn nhất của trường là cơ sở vật chất dành cho thực hành đã đáp ứng được nhưng chưa đủ, nhất là các phòng VIP. Khi cần, trường phải thuê theo giờ tại các khách sạn - điều này đã ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình thực hành của các em.



Sinh viên Trường Cao đẳng Nghề du lịch Thương mại Nghệ An
trong giờ thực hành ẩm thực.

Em Văn Thị Liên quê Thanh Khai - Thanh Chương đang học năm cuối cử nhân du lịch (Đại học Vinh), hiện đang thực tập tại khách sạn Sài Gòn - Kim Liên cho biết: Em đang học chuyên ngành khách sạn nhà hàng: (gồm buồng, bàn, bar, bếp...), trong thời gian học tại trường, các em cũng đã được đi thực tập, thực tế  một số nơi nhưng cũng chỉ là “đi cho biết”. Hiện nay sắp ra trường, em Liên xin thực tập tại khách sạn Sài Gòn - Kim Liên (một trong những khách sạn 4 sao có uy tín trên địa bàn thành phố) nhưng khi tới thực tập tại đây, em thật sự lúng túng vì từ việc học tới thực tế khác nhau hoàn toàn.

Ở trường các em được dạy kỹ năng phục vụ từ buồng, đến bàn, bar, bếp... nhưng thực tế ở khách sạn chỉ cần mình chuyên một nghề, thì các em lại không đáp ứng được. Tìm hiểu được biết, hiện mỗi trường đào tạo nhân lực ngành Du lịch đào tạo theo một kiểu giáo trình riêng, đã ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng đầu ra. Phần lớn sinh viên ra trường đều thiếu kỹ năng cần thiết để có thể tiếp cận ngay vị trí công việc được giao. Ðiều này đang gây lãng phí về thời gian, kinh phí... cho cả doanh nghiệp, người học và cơ sở đào tạo.

Đào tạo như thế, còn trong sử dụng thì như thế nào? Hiện nay trên địa bàn tỉnh có 25 trung tâm lữ hành trong nước và quốc tế; 572 khách sạn, nhà nghỉ, trong đó có 4 khách sạn 4 sao, 11 khách sạn 3 sao và 1 khách sạn 5 sao. Các trung tâm lữ hành, khách sạn này đang cần một nguồn nhân lực lớn nhằm đáp ứng yêu cầu phục vụ khách du lịch một cách chuyên nghiệp, bài bản nhất.

Tại các trung tâm lữ hành quốc tế cho thấy “khoảng trống” của các trung tâm lữ hành hiện nay là đội ngũ hướng dẫn viên du lịch. Trình độ của các hướng dẫn viên ở Nghệ An mới 60% có trình độ đại học, còn tới 40% là trình độ từ trung cấp đến cao đẳng. Hầu hết các trung tâm lữ hành quốc tế của Nghệ An luôn thiếu hướng dẫn viên thông thạo ngoại ngữ, do vậy, nhiều trung tâm buộc phải thuê hướng dẫn viên của đơn vị khác để đưa, đón khách.

Ông Nguyễn Hữu Bắc - Phó Giám đốc Trung tâm Lữ hành quốc tế Thái Sơn, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Du lịch Nghệ An cho rằng: Trình độ ngoại ngữ hạn chế, kỹ năng nghiệp vụ thiếu, khiến chúng ta không khai thác hết được nguồn lợi du lịch từ khách nước ngoài. Mặt khác, nếu không giỏi ngoại ngữ, những nhân viên trong ngành Du lịch cũng khó làm tròn bổn phận, chứ chưa nói đến việc giúp người nước ngoài hiểu về văn hóa Việt và quảng bá hình ảnh đất nước với bạn bè quốc tế.

Để có được hướng dẫn viên giỏi, các trung tâm lữ hành đã phải tuyển chọn kỹ lưỡng và phải kỳ công đào tạo lại bằng thực tế, gửi đi đào tạo thêm về ngoại ngữ và kinh nghiệm tại các trung tâm du lịch lớn trong và ngoài nước. Thế nhưng, khi thành hướng dẫn viên giỏi, các trung tâm lữ hành lại chịu một áp lực lớn là khó “giữ chân” họ. Lý do thật dễ hiểu, bởi cơ chế thị trường, mức thu nhập khá hấp dẫn của hướng dẫn viên từ các thành phố lớn “mời gọi”. Đây chính là nguyên nhân lớn nhất của tình trạng vừa thiếu, vừa yếu nguồn nhân lực du lịch ở Nghệ An.

Bên cạnh các trung tâm lữ hành, các khách sạn cũng đang trong tình trạng thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao. Ví như Khách sạn Sài Gòn - Kim Liên, để đáp ứng theo tiêu chuẩn khách sạn 4 sao, việc tuyển chọn nhân lực vào những vị trí quan trọng đang được khách sạn hết sức quan tâm. Ngoài tuyển tại chỗ (các cơ sở đào tạo trong tỉnh), tuyển theo đợt nếu có nhu cầu, hàng năm Ban lãnh đạo khách sạn còn gửi đi đào tạo lại, mỗi năm khoảng 3 đợt tại các cơ sở đào tạo uy tín trong nước như Hà Nội, Sài Gòn. Ông Võ An Huy - Phó Giám đốc Khách sạn Sài Gòn - Kim Liên cho biết: Hầu hết các vị trí như bếp trưởng, bàn, buồng, lễ tân sau khi được nhận vào làm việc đều được học qua lớp đào tạo tại Trường Cao đẳng Nghề du lịch Sài Gon Tourist - là trường đào tạo nghề du lịch truyền thống trực thuộc Tổng công ty.

Trao đổi với ông Nguyễn Thanh Tùng - Trưởng phòng Nghiệp vụ du lịch - Sở VH-TT&DL, được biết: Hiện nay, nhân lực ngành Du lịch tỉnh vừa yếu về chất lượng và thiếu về số lượng. Theo thống kê mới chỉ đáp ứng 0,6 - 0,7 lao động/phòng ngủ ở những khách sạn nhỏ, nhà nghỉ (quy định của Tổng cục Du lịch, cứ 1,1 lao động/phòng ngủ (ở các khách sạn nhỏ, nhà nghỉ); 2,2 - 2,6 lao động/phòng ngủ (ở những khách sạn 3 sao trở lên). Và hầu như tỷ lệ lao động có chất lượng, được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp chủ yếu vẫn tập trung ở những khách sạn hạng sao trở lên.

Còn các khách sạn nhỏ, nhà nghỉ, đội ngũ phục vụ không đúng chuyên môn, phần nhiều là lao động phổ thông, lao động thời vụ nên không có tính chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên du lịch cũng đang là vấn đề cần quan tâm. Mặc dù số lượng hướng dẫn viên được cấp thẻ hoạt động khá nhiều, nhưng nhìn chung trình độ ngoại ngữ vẫn còn đuối, thái độ giao tiếp ứng xử với khách du lịch chưa chuyên nghiệp. Bên cạnh đó, chất lượng đầu ra của các cơ sở đào tạo ngành Du lịch Nghệ An chưa cao, nhất là kỹ năng thực hành còn đuối nên khi ra trường tỷ lệ tìm được việc làm ổn định rất thấp, chủ yếu chấp nhận làm việc thời vụ tại các điểm du lịch ở TX Cửa Lò, TP Vinh.

Dự toán kinh phí đào tạo nguồn nhân lực cho ngành Du lịch Nghệ An giai đoạn 2011 - 2015 là 740 triệu đồng (trong đó ngân sách tỉnh 580 triệu đồng, doanh nghiệp đóng góp 160 triệu đồng) cho các nội dung: bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước về du lịch cho CBCC tỉnh, huyện, xã; gửi cán bộ đi đào tạo về du lịch ở trong nước; bồi dưỡng kiến thức cho giám đốc khách sạn vừa và nhỏ; tổ chức hội thi thợ giỏi toàn ngành; bồi dưỡng kiến thức định kỳ cho hướng dẫn viên, thuyết minh viên; tập huấn kiến thức về văn hóa du lịch cho xe lai, người phục vụ trên các phương tiện vận chuyển khách du lịch, các hộ kinh doanh dịch vụ du lịch như bán hàng, chụp ảnh…

                                                                                 (Còn nữa)


Bài, ảnh: Thanh Hiền