Bất đồng về Iran, ông Trump gọi NATO là "hổ giấy", dọa rút khỏi liên minh

Những tuyên bố gần đây của giới chức Mỹ cho thấy một sự thay đổi chiến thuật đáng chú ý đối với cuộc xung đột đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng và gây ra sự gián đoạn năng lượng chưa từng có.

Trả lời báo giới ngày 1/4, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, Washington sẽ sớm rời khỏi cuộc xung đột ở Iran. Theo ông, thời điểm này có thể diễn ra "trong vòng hai tuần, hoặc có thể là ba tuần tới". Đáng chú ý, khi được hỏi liệu một giải pháp ngoại giao thành công có phải là điều kiện tiên quyết để Mỹ kết thúc chiến dịch mang tên "Operation Epic Fury" hay không, nhà lãnh đạo Mỹ đã thẳng thừng gạt bỏ: "Iran không cần phải đạt được một thỏa thuận nào cả".

Dự kiến, Tổng thống Trump sẽ có bài phát biểu quan trọng gửi tới toàn nước Mỹ vào lúc 21h ngày 1/4 giờ miền Đông nước Mỹ (tức sáng 2/4 giờ Việt Nam) để cập nhật tình hình chiến sự.

Cùng ngày, trên kênh Fox News, Thượng nghị sĩ Marco Rubio cũng úp mở về tiềm năng của "một cuộc gặp trực tiếp vào một thời điểm nào đó" và khẳng định Washington "đã nhìn thấy vạch đích".

Trước đó, Mỹ từng đe dọa sẽ gia tăng các hoạt động quân sự nếu Tehran không chấp nhận khung ngừng bắn gồm 15 điểm, trong đó yêu cầu Iran không theo đuổi vũ khí hạt nhân hoặc làm giàu urani, đồng thời phải mở cửa trở lại hoàn toàn eo biển chiến lược Hormuz.

Bên cạnh những tuyên bố về lộ trình rút quân, ông Trump đang chĩa mũi dùi chỉ trích vào các đồng minh châu Âu khi họ tỏ ra ngần ngại trong việc triển khai lực lượng quân sự để mở lại eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển dầu mỏ huyết mạch mà Iran đã đóng cửa để đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Telegraph (Anh), ông Trump đã gọi NATO là một "con hổ giấy" và khẳng định ông đang tiến xa hơn mức chỉ đơn thuần là "xem xét lại" tư cách thành viên của Mỹ tại liên minh quân sự này. Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ tiếp tục đưa ra những lời lẽ gay gắt: “Hãy can đảm lên, tiến đến Eo biển và giành lấy nó. Các vị sẽ phải bắt đầu học cách tự chiến đấu cho chính mình, nước Mỹ sẽ không ở đó để giúp các vị nữa, giống như cách các vị đã không ở đó vì chúng tôi”.

Thái độ của Washington đã vấp phải sự bối rối và phản ứng thận trọng từ các thành viên NATO. Nguyên nhân cốt lõi của sự bất đồng này nằm ở nền tảng pháp lý của liên minh. NATO vốn là một liên minh phòng thủ. Điều 5 của Hiệp ước quy định nguyên tắc phòng thủ tập thể, trong đó một cuộc tấn công vào một thành viên sẽ được coi là cuộc tấn công vào toàn khối.

Trong lịch sử, Điều 5 mới chỉ được kích hoạt một lần duy nhất sau sự kiện 11/9/2001. Tuy nhiên, trong cuộc xung đột hiện tại, do Mỹ và Israel là bên chủ động tiến hành các đòn tấn công phủ đầu nhằm vào Iran, các đồng minh NATO kiên quyết cho rằng, họ không có nghĩa vụ hiệp ước nào buộc phải tham gia vào các chiến dịch tấn công ở Trung Đông, bất chấp việc chính châu Âu đang phải chịu thiệt hại nặng nề do thiếu hụt nguồn cung dầu mỏ.