Bầu cử giữa kỳ Mỹ 2026: Đảng Dân chủ nhắm tới thế đa số, đe dọa chương trình nghị sự của Tổng thống Trump

Các cuộc bầu cử giữa kỳ luôn được xem là một cuộc trưng cầu ý dân về vị tổng thống đương nhiệm. Đảng Dân chủ đang hy vọng tận dụng sự bất mãn của cử tri về kinh tế cũng như tỷ lệ tín nhiệm đang sụt giảm của ông Trump để giành lại cả Hạ viện và Thượng viện. Trong khi đó, đảng Cộng hòa đang nỗ lực chiến đấu để vượt qua những "cơn gió ngược" về mặt chính trị.

Kết quả của cuộc bầu cử không chỉ quyết định quyền kiểm soát lập pháp mà còn là quỹ đạo chương trình nghị sự của Tổng thống Trump. Nếu đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội, họ có thể tiến hành các cuộc điều tra, ngăn chặn các đề cử nhân sự và gây khó dễ cho phần còn lại trong nhiệm kỳ tổng thống của ông.

Bất lợi bủa vây đảng Cộng hòa

Các chỉ số ban đầu cho thấy một môi trường đầy thách thức đối với đảng Cộng hòa. Tỷ lệ ủng hộ Tổng thống Trump hiện chỉ dao động quanh mức 40%. Sự bất mãn về kinh tế, đặc biệt là lạm phát và các chi phí liên quan đến cuộc chiến tại Iran, đang làm xói mòn niềm tin của cử tri.

Các cuộc thăm dò cho thấy đảng Dân chủ đang có lợi thế mong manh trên các lá phiếu phổ thông. Một số khảo sát gần đây còn chỉ ra rằng, cử tri hiện tin tưởng đảng Dân chủ hơn trong vấn đề điều hành kinh tế. AFP Action, một nhóm liên kết với đảng Cộng hòa, đã lên tiếng cảnh báo rằng thế đa số tại Thượng viện của đảng này đang "gặp rủi ro" do những "trở ngại mang tính cấu trúc" và sự thờ ơ của cử tri.

Trong kỳ bầu cử này, người dân Mỹ sẽ bỏ phiếu để bầu lại toàn bộ 435 ghế tại Hạ viện, khoảng một phần ba trong số 100 ghế tại Thượng viện và hầu hết các vị trí thống đốc bang. Để giành quyền kiểm soát, đảng Dân chủ cần "lật lọng" thành công 3 ghế ở Hạ viện và 4 ghế ở Thượng viện.

Chuyên gia phân tích Molly Murphy từ công ty thăm dò Impact Research nhận định: "Thượng viện hoàn toàn có thể đổi chủ. Khi tỷ lệ ủng hộ tổng thống ở mức 40% hoặc thấp hơn, đó là lúc bạn bắt đầu thấy sự bứt phá (của đảng đối lập) ở những khu vực vốn dĩ ủng hộ đảng Cộng hòa mạnh mẽ nhất".

Cục diện phức tạp và bài toán tái phân ranh giới

Mặc dù vậy, cục diện cuộc đua vẫn rất khó lường với những thách thức mang tính cấu trúc dành cho cả hai đảng.

Đảng Cộng hòa hiện đang hưởng lợi từ bản đồ bầu cử Thượng viện khá thuận lợi, khi đảng Dân chủ buộc phải giành chiến thắng ở những bang mà ông Trump từng chiếm ưu thế. Thêm vào đó, các khu vực bầu cử được phân chia theo hướng có lợi cùng sự sụt giảm các ghế có tính cạnh tranh cao sẽ hạn chế khả năng đảng Dân chủ tạo ra một làn sóng "đổi màu" diện rộng tại Hạ viện.

Chiến dịch tranh cử càng trở nên phức tạp hơn bởi cuộc chiến phân lại ranh giới bầu cử gay gắt. Các bang như Texas, California, North Carolina, Ohio, Florida, Missouri, Utah và Virginia đều đang theo đuổi các bản đồ bỏ phiếu mới vào giữa thập kỷ. Tác động tổng thể của những thay đổi này, cùng với phán quyết của Tòa án Tối cao hạn chế việc phân chia ranh giới dựa trên yếu tố chủng tộc vẫn chưa thực sự rõ ràng.

Chiến lược đối đầu

Bước vào giai đoạn nước rút, đảng Cộng hòa đang đặt cược vào lợi thế tài chính cùng mối quan tâm của cử tri đối với vấn đề nhập cư và an ninh quốc gia. Ngược lại, đảng Dân chủ tập trung vào áp lực chi phí sinh hoạt và coi cuộc bầu cử này là cuộc chiến bảo vệ các chuẩn mực dân chủ.

Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer đã cáo buộc đảng Cộng hòa làm suy yếu quyền bầu cử thông qua các sáng kiến siết chặt an ninh bầu cử và thực thi luật nhập cư thái quá. "Hãy gọi đúng bản chất của nó: đó là một nỗ lực nhằm gian lận hệ thống", ông Schumer tuyên bố.

Đối với đảng Cộng hòa, thách thức trọng tâm vẫn là bản thân vị Tổng thống đương nhiệm. Bầu cử giữa kỳ thường mang tính trừng phạt đối với đảng cầm quyền, và tỷ lệ ủng hộ yếu kém của ông Trump càng làm dấy lên những lo ngại sâu sắc. Ngay cả một số người ủng hộ ông Trump cũng cho rằng, việc ông quá tập trung vào chính sách đối ngoại, đặc biệt là cuộc chiến với Iran đã làm lu mờ các vấn đề kinh tế trong nước vốn là mối quan tâm hàng đầu trong các chiến dịch bầu cử giữa kỳ.

Dù vậy, đảng Cộng hòa khẳng định cuộc đua còn lâu mới ngã ngũ, lưu ý rằng các điều kiện chính trị có thể thay đổi rất nhanh chóng. Trả lời phỏng vấn CNBC, Lãnh đạo Đa số tại Hạ viện Steve Scalise (đảng Cộng hòa) cho rằng triển vọng của đảng sẽ phụ thuộc vào tỷ lệ cử tri đi bầu và sự ghi nhận của họ đối với những thành quả mà đảng Cộng hòa đã đạt được "nhằm giải quyết mớ hỗn độn mà chúng tôi phải kế thừa từ một năm rưỡi trước".

"Bầu cử giữa kỳ luôn khó khăn đối với đảng cầm quyền, nhưng đây không phải là đảng Dân chủ của thời cha ông các bạn nữa", ông Scalise nhấn mạnh.