Belarus nhận 10 tổ hợp tên lửa Oreshnik 4.000 km của Nga

Belarus đã tiếp nhận 10 tổ hợp tên lửa đạn đạo siêu vượt âm Oreshnik do Nga sản xuất, loại vũ khí tầm bắn ước tính 4.000 km, có khả năng mang đầu đạn hạt nhân lẫn phi hạt nhân. Động thái này được đánh giá là bước tăng cường năng lực răn đe tầm xa của Minsk trước các lực lượng NATO triển khai dày đặc quanh biên giới.

10 tổ hợp Oreshnik đầu tiên tại Belarus

Ngày 22/12, Tổng thống Belarus Aleksandr Lukashenko xác nhận nước này đã tiếp nhận tới 10 tổ hợp tên lửa đạn đạo siêu vượt âm Oreshnik. Đây là các tổ hợp đầu tiên của dòng tên lửa mới do Nga phát triển được chuyển giao cho một quốc gia khác.

Việc tiếp nhận diễn ra sau các thông tin hồi đầu năm cho biết Oreshnik sẽ được ưu tiên chuyển giao cho Minsk. Trong năm 2024, ông Lukashenko từng đề cập tới con số “mười tổ hợp vào thời điểm hiện tại”, hàm ý Belarus có thể sở hữu kho vũ khí Oreshnik lớn hơn trong tương lai nếu các lô tiếp theo được bàn giao.

Theo đánh giá từ phía Belarus, trang bị Oreshnik tạo ra bước ngoặt về phạm vi tác chiến của Lực lượng Vũ trang nước này, giúp mở rộng đáng kể khả năng tấn công tầm xa. Loại vũ khí mới cung cấp một phương tiện đối phó hữu hiệu hơn trước năng lực quân sự lớn và đang gia tăng nhanh chóng của các thành viên NATO xung quanh Belarus.

Oreshnik có thể triển khai cả đầu đạn hạt nhân và phi hạt nhân, cho phép vừa đảm nhiệm vai trò răn đe chiến lược, vừa sử dụng như vũ khí chiến thuật để tấn công lực lượng bộ binh và mục tiêu quân sự đối phương. Việc bổ sung Oreshnik được coi là sự hoàn thiện cho lớp tên lửa tầm ngắn Iskander-M do Nga sản xuất, trong đó một phần số Iskander-M cũng đã được trang bị khả năng mang đầu đạn hạt nhân.

Thông số kỹ thuật và khả năng xuyên thủng phòng thủ tên lửa

Theo các thông tin đã được công bố, Oreshnik là tên lửa đạn đạo tầm trung với tầm bắn ước tính khoảng 4.000 km. Với tầm bắn này, các tổ hợp đặt tại Belarus có thể bao phủ những mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ châu Âu, phục vụ chức năng răn đe chiến lược mà Minsk nhiều lần nhấn mạnh.

Tên lửa mang theo nhiều đầu đạn phân hướng độc lập (MIRV), được gắn trên các phương tiện bay siêu vượt âm. Mỗi đầu đạn có khả năng cơ động và tiếp cận mục tiêu từ những hướng không ngờ tới, khiến quỹ đạo tổng thể trở nên khó dự đoán đối với các hệ thống cảnh giới và phòng thủ tên lửa.

Kết hợp giữa tốc độ rất cao và khả năng cơ động của đầu đạn, Oreshnik làm suy giảm đáng kể năng lực đánh chặn của các hệ thống phòng không – phòng thủ tên lửa truyền thống. Nguồn tin nhấn mạnh Oreshnik được thiết kế để gây khó khăn cho những hệ thống hiện đại như Arrow 3, loại tên lửa đánh chặn tầm cao mà Đức mới mua gần đây.

Tiến độ trực chiến và lần sử dụng đầu tiên

Ngày 17/12, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố Oreshnik sẽ chính thức đi vào trực chiến vào cuối năm 2025. Trong bối cảnh đó, các hệ thống đã được chuyển giao cho Belarus được cho là hoặc đã đạt trạng thái sẵn sàng hoạt động, hoặc sẽ sớm được đưa vào vận hành trong tương lai gần, phù hợp với lộ trình mà Nga công bố.

Oreshnik đã được khai hỏa lần đầu tiên trong thực chiến vào ngày 21/11, nhắm vào các mục tiêu tại Ukraine. Cũng từ thời điểm này, sự tồn tại của chương trình Oreshnik mới được công bố rộng rãi với thế giới, dù việc đưa loại vũ khí này vào sản xuất hàng loạt đã được phía Nga xác nhận từ tháng 6.

Belarus tăng cường cảnh giác trước áp lực NATO

Belarus cho rằng các mối đe dọa an ninh đối với nước này từ bên kia biên giới đang gia tăng. Ngày 22/5, Quân đội Đức đã ra mắt Lữ đoàn Thiết giáp số 45 mới, đồn trú tại Vilnius, Lithuania. Đơn vị này đóng vai trò lực lượng cơ giới tinh nhuệ, triển khai tiền phương ngay trên lãnh thổ từng thuộc Liên Xô, chỉ cách Minsk khoảng 150 km.

Lữ đoàn Thiết giáp số 45 được ưu tiên trang bị những khí tài hiện đại nhất của Quân đội Đức, trong đó có các xe tăng Leopard 2A8 đầu tiên. Sự hiện diện của đơn vị này được Belarus theo dõi sát do khoảng cách địa lý gần và tính chất tác chiến của lực lượng.

Tại Ba Lan, quá trình hiện đại hóa lực lượng lục quân đang diễn ra với tốc độ nhanh thông qua các thương vụ lớn với Hàn Quốc, bao gồm hàng trăm xe tăng K2, pháo tự hành K9 và hệ thống pháo phản lực Chunmoo. Không quân Ba Lan cũng được tăng cường mạnh với các hợp đồng mua tiêm kích F-35A, F/A-50, đồng thời nâng cấp đội F-16 hiện có lên chuẩn F-16V.

Từ cuối năm 2020, Lực lượng Vũ trang Belarus cũng đầu tư vào các trang bị mới như trực thăng tấn công Mi-35, tiêm kích Su-30SM và hệ thống phòng không S-400. Tuy nhiên, quy mô các thương vụ này vẫn khiêm tốn hơn so với chương trình tái vũ trang của các nước láng giềng. Trong bối cảnh đó, Oreshnik được nhìn nhận như phương tiện giúp Minsk tái lập thế cân bằng ở biên giới, nhờ khả năng tấn công tầm xa vượt trội so với các hệ thống trước đây.

Công nghiệp quốc phòng Belarus và ý nghĩa chuyển giao

Một chi tiết đáng chú ý là Belarus chính là nơi sản xuất các xe phóng cơ động cho hệ thống Oreshnik. Ngành công nghiệp quốc phòng nước này có bề dày kinh nghiệm trong việc chế tạo khung gầm và xe phóng cho nhiều chương trình tên lửa của Nga từ thời Liên Xô đến nay. Do đó, Minsk không chỉ là khách hàng nhận vũ khí mà còn tham gia trực tiếp vào chuỗi sản xuất.

Kế hoạch cung cấp tên lửa Oreshnik cho Belarus được phía Nga xác nhận vào ngày 6/12/2024. Theo nguồn tin, đây sẽ là vụ chuyển giao tên lửa đạn đạo tầm trung duy nhất giữa các quốc gia kể từ đầu thế kỷ 21, trong bối cảnh phần lớn các chương trình tên lửa loại này trước đây được triển khai trong phạm vi quốc gia, không xuất khẩu.

Tổng thống Lukashenko cho biết Belarus đã có sẵn các địa điểm để triển khai Oreshnik. Ông nhấn mạnh một điều kiện quan trọng: các mục tiêu sẽ do giới lãnh đạo chính trị – quân sự của Belarus xác định, trong khi các chuyên gia Nga sẽ chịu trách nhiệm bảo trì vũ khí. Cách thức phân chia vai trò này cho thấy Minsk muốn duy trì quyền kiểm soát quyết định sử dụng, đồng thời tận dụng năng lực kỹ thuật của Nga trong bảo dưỡng hệ thống phức tạp như Oreshnik.

Trong tổng thể, việc triển khai 10 tổ hợp Oreshnik tại Belarus vừa là bước củng cố năng lực răn đe tầm xa của Minsk, vừa phản ánh xu hướng cạnh tranh quân sự ngày càng rõ nét dọc sườn phía đông NATO. Các thông tin hiện có cho thấy trọng tâm vẫn nằm ở khía cạnh kỹ thuật – chiến thuật của vũ khí, với những tác động địa chính trị rộng hơn sẽ tiếp tục cần được theo dõi qua các động thái quân sự kế tiếp của cả hai phía.