BOJ tăng lãi suất cao nhất 30 năm, thị trường toàn cầu lo ngại
Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) nâng lãi suất lên 0,75%, mức cao nhất từ năm 1995, chấm dứt kỷ nguyên tiền tệ siêu lỏng lẻo và có thể gây ra sự dịch chuyển vốn quy mô lớn trên toàn cầu.
BOJ chấm dứt kỷ nguyên lãi suất cực thấp
Ngày 19/12, Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã quyết định nâng lãi suất chính sách ngắn hạn thêm 0,25 điểm phần trăm, lên mức 0,75%. Đây là mức lãi suất cao nhất tại Nhật Bản kể từ năm 1995, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc từ bỏ chính sách tiền tệ siêu lỏng lẻo đã duy trì trong nhiều năm.
Trong tuyên bố sau cuộc họp, Thống đốc BOJ Kazuo Ueda cho biết thời kỳ lãi suất cực thấp đang dần kết thúc và khẳng định sẽ "tiếp tục nâng lãi suất chính sách và điều chỉnh mức độ nới lỏng tiền tệ" nếu triển vọng kinh tế cho phép. Động thái này được giới phân tích đánh giá là "diều hâu" hơn so với kỳ vọng, báo hiệu một sự thay đổi lớn có thể tác động ra ngoài biên giới Nhật Bản.
Nguy cơ dòng vốn toàn cầu đảo chiều
Quyết định của BOJ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng do vai trò của Nhật Bản là chủ nợ lớn nhất thế giới, với vị thế đầu tư quốc tế ròng khoảng 3,66 nghìn tỷ USD tính đến tháng 9/2025. Trong nhiều thập kỷ, các nhà đầu tư đã tận dụng lãi suất cực thấp của Nhật Bản để vay đồng yên và đầu tư vào các tài sản có lợi suất cao hơn ở nước ngoài, một chiến lược được gọi là "carry trade".
Khi lãi suất tại Nhật Bản tăng lên, lợi thế của chiến lược này giảm đi. Các nhà đầu tư tổ chức Nhật Bản, như các quỹ hưu trí và công ty bảo hiểm, có thể giảm việc mua trái phiếu nước ngoài và chuyển hướng vốn về thị trường trong nước. Hiện tượng "hồi hương" dòng vốn này có thể làm giảm thanh khoản trên thị trường trái phiếu toàn cầu.
Phản ứng của thị trường trái phiếu
Thị trường đã có những phản ứng rõ rệt trước khả năng này. Chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm và trái phiếu chính phủ Nhật Bản cùng kỳ hạn đã giảm xuống còn 2,12 điểm phần trăm, mức thấp nhất kể từ tháng 3/2022.
Tại châu Âu, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 30 năm đã tăng vọt lên 3,51% trong phiên giao dịch ngày 19/12, mức cao nhất kể từ tháng 7/2011. Diễn biến này tại nền kinh tế lớn nhất châu Âu được xem là một tín hiệu cảnh báo về những biến động sắp tới.
Nhận định từ giới chuyên gia
Các nhà phân tích tài chính quốc tế đã đưa ra những đánh giá sắc bén về động thái của BOJ. Ông Dariusz Kowalczyk, một nhà phân tích tại ngân hàng BBVA, nhận định BOJ đã thực hiện một nước đi cứng rắn với cam kết rõ ràng về việc bình thường hóa chính sách.
Trong khi đó, ông Bart Wakabayashi, giám đốc chi nhánh ngân hàng đầu tư State Street ở Tokyo, gọi lần tăng lãi suất này là một động thái "mang tính lịch sử". Chuyên gia kinh tế trưởng của Goldman Sachs tại Nhật Bản, ông Akira Otani, cảnh báo rằng đây chưa phải là điểm dừng cuối cùng và BOJ sẽ tiếp tục xu hướng tăng lãi suất một cách dần dần.
Với những thay đổi này, BOJ không còn được xem là một ngân hàng trung ương luôn theo đuổi chính sách ôn hòa. Đối với các nhà đầu tư toàn cầu, thông điệp đã trở nên rõ ràng: các quyết định chính sách tại Nhật Bản đang trở nên quan trọng và cần được theo dõi chặt chẽ.
