Bước ngoặt xuất khẩu của tiêm kích Su-35 sau một thập kỷ
Sau nhiều năm gặp khó khăn do lệnh trừng phạt, chương trình tiêm kích Su-35 của Nga ghi nhận sự tăng trưởng đột phá với các đơn hàng lớn từ Iran, Algeria và Ethiopia.
Chương trình tiêm kích chiếm ưu thế trên không Su-35 của Nga đang chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ trên thị trường quốc tế. Từng được xem là giải pháp tạm thời trong khi chờ đợi tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57, Su-35 hiện được dự báo sẽ đạt doanh số xuất khẩu từ 100 đến 150 chiếc, đánh dấu bước tiến đáng kể so với giai đoạn trì trệ trước đó.
Từ giải pháp tạm thời đến thách thức thị trường
Được thai nghén vào cuối những năm 2000, Su-35 kế thừa di sản từ dòng Su-27 và Su-30 vốn rất thành công. Tuy nhiên, khác với Su-30 với hơn 600 chiếc được bán ra nước ngoài, Su-35 ban đầu gặp nhiều rào cản. Giới chức công nghiệp Nga từng đưa ra ước tính thận trọng rằng sẽ có khoảng 100 chiếc Su-35 được sản xuất cho nhu cầu trong nước và 100 chiếc khác dành cho xuất khẩu.
Mặc dù tham gia thực chiến từ cuối năm 2015 và thể hiện năng lực tác chiến tốt, Su-35 lại vấp phải những trở ngại chính trị. Đạo luật Chống lại Kẻ thù của nước Mỹ thông qua Trừng phạt (CAATSA) năm 2017 đã khiến các khách hàng tiềm năng như Indonesia và Ai Cập phải hủy bỏ hợp đồng dù đã ký kết hoặc bắt đầu thanh toán. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các dòng máy bay có chi phí thấp hơn như Su-30SM cũng ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận thị trường của Su-35.
Sự bùng nổ đơn hàng trong năm 2025
Trước năm 2025, Trung Quốc là khách hàng nước ngoài duy nhất của Su-35 với 24 chiếc. Thế nhưng, tình thế đã thay đổi đột ngột vào đầu năm nay. Tháng 2/2025, Nga bắt đầu chuyển giao 18 chiếc Su-35 cho Algeria theo thỏa thuận trị giá khoảng 1,5 tỷ USD.
Đáng chú ý nhất là kế hoạch bàn giao 48 chiếc Su-35 cho Không quân Iran và 6 chiếc cho Ethiopia. Những động thái này đã nâng tổng số lượng xuất khẩu xác nhận lên 96 chiếc, tăng gấp 4 lần so với năm 2024. Iran được coi là khách hàng then chốt khi quốc gia này có kế hoạch hiện đại hóa phi đội gần 300 máy bay cũ kỹ, với khả năng tăng đơn hàng lên 64 chiếc hoặc nhiều hơn.
Triển vọng và tác động chiến lược
Thành công mới của Su-35 không chỉ nằm ở số lượng mà còn ở sự thay đổi đối tượng khách hàng. Thay vì phụ thuộc vào Trung Quốc và Ấn Độ như các dòng máy bay trước, Su-35 đang tập trung vào các thị trường mới như Iran, Ethiopia và Algeria. Việc Ethiopia có thể nhân đôi đơn hàng để loại biên phi đội Su-27 lỗi thời cho thấy tiềm năng của Su-35 trong việc thay thế các hệ thống vũ khí cũ.
Dù không được kỳ vọng sẽ đạt doanh số kỷ lục như Su-30, vị thế của Su-35 trên thị trường vũ khí thế giới đang được cải thiện rõ rệt. Khả năng bán hàng cho Triều Tiên cũng đang được bỏ ngỏ, điều này có thể giúp Nga cân bằng chi phí nhập khẩu quân trang từ quốc gia này. Sau một thập kỷ đầy thách thức, Su-35 đang dần chứng minh giá trị xuất khẩu thực tế của mình.
