Ca sĩ trẻ Thanh Xuân: Khi ví giặm là lẽ sống

Tuổi thơ với niềm đam mê lớn

“Lắng nghe trong tiếng ru hời/ Mô tê răng rứa, bao đời bể dâu... Mây trời non nước quê hương nghĩa tình...”

Lời ca ấy vẳng lên từ trong ngôi nhà nhỏ xã Xuân Lâm- tỉnh Nghệ An, ngôi nhà của ca sĩ trẻ Nguyễn Thị Thanh Xuân. Sau tiếng hát là râm ran tiếng cười nói của các bạn trẻ ngày gặp mặt.

Sau những trò chuyện ban đầu, Thanh Xuân chia sẻ, cả năm em bận rộn với học tập và biểu diễn, nên dịp đầu Xuân em dành trọn cho gia đình và bạn bè. Quà gặp mặt vẫn là những làn điệu dân ca xứ Nghệ quen thuộc, nồng ấm.

Thanh Xuân sinh năm 2000 trong một gia đình nghèo thuần nông của xã Ngọc Sơn, huyện Thanh Chương cũ, nay là xã Xuân Lâm - Tỉnh Nghệ An. Tuổi thơ của Xuân là những ngày vất vả trên nương chè, bãi ngô. Thế nhưng, giữa cái nắng cháy miền Trung, tiếng hát của em vẫn vút lên trong trẻo.

Thanh Xuân được biết đến với một giọng ca riêng biệt về dân ca ví giặm từ những ngày còn nhỏ, từ khi em mới 5-6 tuổi, cô bé đã bộc lộ năng khiếu cảm nhận và thể hiện một số tác phẩm dân ca cổ đầy cảm xúc. May mắn cho em, khi ngay tại xã nhà có Nghệ nhân Nhân Dân Võ Thị Hồng Vân- người gắn bó với những làn điệu dân ca, đã mở lớp dạy hát dân ca miễn phí tại nhà. Bố đã đưa Xuân đến và cô trò đã có nhiều năm tháng gắn bó với nhau.

Những buổi tối sáng trăng, những ngày cuối tuần nắng cháy, bố của em vẫn âm thầm chở em theo học hát, với suy nghĩ giản dị: là cho em thỏa niềm đam mê với âm nhạc. Ngày đó, gia đình còn rất khó khăn, mẹ của em phải bươn chải đi làm xa quê, nhà chỉ mấy bố con gắn bó với ruộng lúa, nương ngô, nhưng vì con, bố em đã cố gắng sắp xếp cho em mỗi tuần vài ba buổi học hát.

Và rồi, cô bé Thanh Xuân nhỏ nhắn đến từ vùng quê lam lũ, với giọng hát ngọt ngào, những luyến láy đầy tha thiết có mặt nhiều trong các cuộc thi dân ca trường học, liên hoan dân ca ví giặm của tỉnh, liên tỉnh đã ghi dấu ấn mạnh mẽ với khán thính giả xứ Nghệ. Ngoài sự ghi nhận của ban giám khảo, phần thưởng lớn nhất của những ngày thơ ấu, là em được công nhận là nghệ nhân ví giặm nhỏ tuổi nhất.

“

“Mặc dù sống trong một gia đình rất hoàn cảnh, nhưng niềm đam mê ví, giặm của Thanh Xuân thật đáng nể. Thanh Xuân là thành viên rất đáng tự hào của CLB dân ca xã Ngọc Sơn cũ, CLB Dân ca xã Xuân Lâm bây giờ”.

NNND Võ Thị Hồng Vân

Từ thành viên nhỏ tuổi của CLB dân ca xã Ngọc Sơn, Thanh Xuân được NSND Hồng Lựu chỉ dẫn thêm khi em tham gia CLB Ví Giặm Chồi Xanh do chị mở ra tại thành phố Vinh cũ. Những ngày cuối tuần, Xuân cùng các bạn say sưa luyện hát, được bà Lựu phân tích, uốn nắn từng câu hát, hiểu hơn ý nghĩa mỗi ca từ, Thanh Xuân tiến bộ rất nhanh. Từ việc học hát qua đài, hát theo mọi người, đến việc Xuân tìm hiểu kỹ hơn những làn điệu, những lời ca cổ, hiểu được ngữ nghĩa để trình diễn, mà hát như rút hết ruột gan mình.

Là một “Học trò cưng” của lớp Chồi Xanh, NSND Hồng Lựu chia sẻ về cô trò nhỏ của mình: “Tôi cũng như Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh, khi xây dựng các chương trình lớn đều tạo điều kiện cho cháu tham gia, ví dụ như chương trình vinh danh ví giặm, đón nhận bằng của tổ chức UNESCO năm 2014... Có thể nói rằng, Thanh Xuân là giọng ca đầy triển vọng của dân ca Nghệ Tĩnh”.

Con đường rộng mở

Bằng nỗ lực vươn lên không ngừng nghỉ, năm 2018 Xuân đã thi đỗ vào Trường Cao đẳng văn hóa Nghệ thuật Nghệ An, với suy nghĩ sẽ đi theo con đường ca hát chuyên nghiệp, mà khởi điểm là hát dân ca. Đây cũng là khoảng thời gian Thanh Xuân đạt giải B toàn quốc với tiết mục Cá gỗ trẩy kinh và Trần Quốc Toản ra quân trong hội diễn văn nghệ toàn quốc.

Năm 2021, Xuân tốt nghiệp với 2 tấm bằng xuất sắc là Cao đẳng thanh nhạc và trung cấp biểu diễn, chính thức được Trung tâm nghệ thuật truyền thống tỉnh nhận về công tác. Với nỗ lực và niềm học hỏi không ngừng, năm 2022, Thanh Xuân tiếp tục thi đỗ vào Học viện âm nhạc quốc gia Việt Nam và rời xứ Nghệ tiếp tục với mong muốn mình trưởng thành hơn.

Ở môi trường mới, Thanh Xuân tiếp tục nỗ lực, cố gắng phát huy hơn thế mạnh của mình, và sự trưởng thành ngày càng rõ rệt hơn khi em xuất hiện nhiều hơn và gây ấn tượng ở các cuộc thi âm nhạc lớn, các sân khấu lớn.

Năm 2024, Xuân đạt giải Á quân Đỉnh cao âm nhạc, năm 2025, điều bất ngờ cho những ai từng quen biết và yêu mến Thanh Xuân - chính là khi Thanh Xuân bước ra sân khấu Tiếng hát Hà Nội 2025 với một tác phẩm do chính mình sáng tác mang tên “Xứ Nghệ”. Ca khúc là sự kết tinh của một tình yêu sâu nặng hòa quyện cùng âm nhạc dân gian xứ Nghệ. Ở ca khúc này, Xuân đã khéo léo đưa âm hưởng dân ca vào không gian nghệ thuật mới mẻ. "Xứ Nghệ"- là ca khúc với những tâm tư, nỗi nhớ, niềm biết ơn và tự hào về mảnh đất miền Trung nắng gió.

Những âm hưởng của dân ca ví giặm với những câu hò, điệu ví giờ đây đã được khoác lên lớp áo mới qua tư duy sáng tạo của một sinh viên âm nhạc chuyên nghiệp. Việc tự sáng tác và thể hiện thành công ca khúc về quê hương mình không chỉ là một thử thách, mà còn là lời khẳng định về tình yêu quê hương của cô gái trẻ.

"Xứ Nghệ" trong âm nhạc của Xuân là vẻ đẹp của sự kiên cường và khát vọng vươn tới những đỉnh cao. Ở đó, người ta thấy một xứ Nghệ đầy kiêu hãnh và những con người chân chất, sâu nặng nghĩa tình.

Từ những làn điệu ví giặm, Thanh Xuân đang từng bước nỗ lực để khẳng định mình trên con đường âm nhạc với nhiều đam mê của tuổi trẻ.