Các làng nghề chế biến hải sản Nghệ An "đón sóng" du lịch biển

Tăng tốc sản xuất

Mùa du lịch cao điểm sắp đến, nhu cầu du khách mua đặc sản làm quà tăng cao, nhiều làng nghề, cơ sở chế biến hải sản chủ động tăng công suất, tích trữ nguyên liệu, chuẩn bị nguồn hàng từ sớm. Kinh doanh hải sản khô lâu năm tại chợ hải sản phường Cửa Lò, chị Đặng Thị Linh cho biết, mỗi khi bước vào mùa du lịch, lượng khách tăng mạnh, kéo theo nhu cầu mua đặc sản làm quà cũng tăng.

Du khách vừa đi chợ trải nghiệm, vừa chọn mua các sản phẩm tiện mang đi như cá khô, mực khô, mực 1 nắng, tôm nõn… “Để chuẩn bị cho mùa du lịch năm nay, tôi tăng lượng hàng nhập nhiều hơn, đồng thời đa dạng nguồn hàng để đáp ứng thị hiếu. Giá cả có nhích nhẹ nhưng khách vẫn chấp nhận vì sản phẩm chất lượng”, chị Linh chia sẻ.

Không chỉ các quầy bán lẻ, những làng nghề nước mắm truyền thống cũng trở nên nhộn nhịp vào mùa Hè. Tại các địa phương ven biển như Cửa Lò, Diễn Châu, Quỳnh Mai, Tân Mai…, nhiều cơ sở sản xuất nước mắm trở thành điểm đến trải nghiệm của du khách. Họ tìm đến để tận mắt chứng kiến quy trình làm mắm thủ công, cảm nhận mùi thơm đặc trưng của những chum mắm phơi nắng và mua về những chai nước mắm nguyên chất làm quà.

Là cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống ở phường Cửa Lò, mỗi năm gia đình chị Hoàng Anh Nga sản xuất khoảng 1.500 lít nước mắm đạt chuẩn 3 sao OCOP cung ứng ra thị trường. Sản phẩm tiêu thụ quanh năm, song từ tháng Tư đến hết tháng Chín là giai đoạn cao điểm. Để có nguồn hàng phục vụ du khách, chị chủ động chuẩn bị từ sớm, trực tiếp ra bến chọn cá tươi, tiến hành ủ chượp, phơi nắng và đảo đều theo phương thức truyền thống.

“Để đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, thay vì dùng bể xi-măng để ủ chượp, cơ sở chúng tôi sử dụng chum vại gốm, sành để giữ hương vị tự nhiên. Khách du lịch rất thích trải nghiệm và mua sản phẩm nước mắm truyền thống của chúng tôi”, chị Nga cho biết.

Tại làng nghề nước mắm Hải Giang 1, ông Hoàng Đức Thương - Giám đốc HTX Làng nghề chế biến nước mắm Hải Giang 1 cho hay, vào mùa du lịch, lượng khách đến tham quan tăng mạnh. Nhiều người muốn tận mắt xem quy trình làm nước mắm, ngửi mùi thơm trong chum sành rồi mới quyết định mua. “Mỗi ngày chúng tôi bán hàng trăm lít nước mắm, ngoài ra, còn nhận đơn hàng từ các tỉnh khác gửi về”, ông Thương nói.

Sức hút của nước mắm truyền thống không chỉ nằm ở hương vị đậm đà mà còn ở quy trình chế biến thủ công được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Cá cơm tươi đánh bắt từ biển kết hợp với muối trắng, ủ chượp trong chum sành, phơi nắng tự nhiên nhiều tháng giúp giữ trọn màu sắc và mùi vị, không sử dụng chất bảo quản. Chính yếu tố này khiến sản phẩm ngày càng được du khách tin tưởng lựa chọn.

Bà Tần Thị Bích Hảo, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: “Chúng tôi từng mua nước mắm ở Cửa Lò những mùa trước, thấy hợp vệ sinh, hương vị đậm đà nên Hè này tiếp tục tìm đến. Ngoài tắm biển, ăn hải sản, việc tham quan làng nghề và mua đặc sản về làm quà đã trở thành trải nghiệm không thể thiếu”.

Không chỉ các cơ sở chế biến, chuỗi cung ứng hải sản phục vụ mùa du lịch cũng hoạt động nhộn nhịp. Chị Nguyễn Thị Thu - chủ cơ sở hải sản Mỹ Thu tại phường Tân Mai cho biết, gia đình có 5 kho đông lạnh với sức chứa hàng trăm tấn. Để chuẩn bị mùa du lịch, cơ sở đầu tư thêm kho lạnh, nâng cấp dây chuyền chế biến, đồng thời, tích cực gom hàng cấp đông cung cấp cho các nhà chế biến tại khu du lịch.

Mỗi ngày, cơ sở thuê khoảng 10 lao động để sơ chế cá, phơi mực, cấp đông và đóng hàng. Tuy nhiên, năm nay nguồn nguyên liệu khan hiếm hơn do giá dầu tăng cao khiến nhiều tàu cá hạn chế ra khơi, kéo theo giá hải sản tăng. “Chúng tôi phải phối hợp nhiều kênh thu mua để đảm bảo khoảng 40 tấn hải sản phục vụ mùa du lịch”, chị Thu cho biết.

Nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh cũng khiến hoạt động thu mua hải sản tại các cảng cá trở nên sôi động. Tại cảng cá Quỳnh Phương, anh Mạch Quang Lâm, chuyên thu mua hải sản cho biết: “Thời điểm này, giá xăng, dầu tăng cao, lượng tàu ra khơi ít hơn cùng kỳ nên nguồn hàng khan hiếm, trong khi nhu cầu từ các nhà hàng và cơ sở chế biến tăng mạnh. Mỗi ngày, tôi thu mua khoảng 5 tấn hải sản từ 4 tàu cá gồm ghẹ, cá, ốc… để cung cấp cho các nhà hàng phục vụ du khách”.

Nâng giá trị đặc sản biển

Nếu trước đây hải sản chủ yếu bán ở dạng nguyên liệu hoặc phơi khô đơn giản thì nay nhiều cơ sở đã chú trọng đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao hình thức bao bì và đẩy mạnh quảng bá để thu hút khách du lịch.

Tại phường Cửa Lò, bà Nguyễn Thị Huyền - chủ cơ sở chế biến hải sản cho biết: Để phục vụ mùa du lịch năm nay, gia đình đầu tư thêm máy móc, nâng cấp dây chuyền chế biến và thuê thêm nhân công thời vụ để tăng công suất sản xuất.

Mỗi ngày, cơ sở chế biến cả tấn nguyên liệu như cá thu, mực, chả mực, tôm chiên xù, nem hải sản… phục vụ khách du lịch. Không chỉ tăng sản lượng, các cơ sở còn chú trọng nâng cao chất lượng và hình thức sản phẩm. Bao bì hút chân không, tem nhãn đầy đủ, mã QR truy xuất nguồn gốc, đăng ký an toàn thực phẩm… được chuẩn hóa để hướng tới phân khúc khách hàng cao cấp. Nhờ đó, sản phẩm hải sản địa phương không chỉ bán tại chỗ mà còn dễ dàng đưa vào siêu thị, cửa hàng đặc sản.

Nhiều cơ sở còn sáng tạo các combo quà tặng du lịch như ruốc chua, nước mắm cốt, ruốc hôi… được đóng gói trong lọ thủy tinh, túi giấy đẹp mắt, giá từ 100.000 - 200.000 đồng. Những sản phẩm này phù hợp nhu cầu mua quà nhanh, gọn, tiện vận chuyển của du khách.

Một số làng nghề còn kết hợp sản xuất với du lịch trải nghiệm, tạo nên mô hình “3 trong 1”: Sản xuất - tham quan - mua sắm. Tại HTX Làng nghề nước mắm Hải Giang, du khách không chỉ mua sản phẩm mà còn được xem quy trình làm nước mắm, tự tay đảo chượp, rút nước mắm, đóng chai mang về. Các quầy trưng bày được thiết kế đẹp mắt, tạo điểm check-in thu hút. Bên cạnh đó, nhiều cơ sở tăng cường quảng bá trên nền tảng số như Facebook, Zalo, TikTok, livestream giới thiệu sản phẩm. Nhờ vậy, du khách biết đến sản phẩm ngay từ trước khi đến du lịch, hoặc đặt hàng sau chuyến đi.

Việc đa dạng hóa sản phẩm và đổi mới cách tiếp cận thị trường đang giúp hải sản địa phương nâng giá trị rõ rệt. Thay vì bán nguyên liệu thô, các sản phẩm chế biến sâu có giá trị cao hơn, thời gian bảo quản lâu hơn, phù hợp làm quà tặng. Đồng thời, hoạt động trải nghiệm làng nghề cũng góp phần giữ gìn nét truyền thống, tạo thêm nguồn thu cho người dân.

Với hơn 500 cơ sở chế biến hải sản và hơn 200 kho đông lạnh, cùng đội tàu đánh bắt xa bờ hùng hậu, khu vực ven biển Nghệ An đang có lợi thế lớn để phát triển ngành chế biến gắn với du lịch.

“

Để chuẩn bị cho mùa du lịch, địa phương đã tổ chức tập huấn kỹ năng phục vụ khách hàng, bảo đảm an toàn thực phẩm, yêu cầu các cơ sở niêm yết giá công khai. Đồng thời, khuyến khích người dân đa dạng hóa sản phẩm từ hải sản, xây dựng sản phẩm OCOP, kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm tại các làng nghề. Chúng tôi cũng định hướng quy hoạch làng nghề ra khỏi khu dân cư, xây dựng mô hình làng nghề mẫu gắn với tham quan, mua sắm đặc sản".

Ông Đậu Phi Lực - Trưởng phòng Kinh tế và Hạ tầng phường Quỳnh Mai