Cải cách thủ tục hành chính, mở đường cho doanh nghiệp phát triển
Thực hiện chủ trương phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW, Chính phủ và các địa phương đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo môi trường đầu tư thông thoáng hơn. Tại Nghệ An, cùng với việc triển khai các chủ trương của Trung ương, nhiều thủ tục liên quan trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh đã được rà soát, đơn giản hóa theo hướng thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.
Rà soát, cắt giảm thủ tục liên quan trực tiếp đến doanh nghiệp
Cắt giảm thủ tục hành chính, loại bỏ những quy định chồng chéo, không còn phù hợp đang trở thành một trong những giải pháp quan trọng nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân.
Một trong những cải cách được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao là việc bãi bỏ thủ tục thẩm duyệt phòng cháy, chữa cháy đối với một số công trình theo đề xuất của Bộ Công an. Trước đây, sau khi hoàn thành xây dựng, nhiều dự án vẫn phải thực hiện thêm thủ tục thẩm duyệt phương án phòng cháy, chữa cháy trước khi đưa vào sử dụng. Quy trình này khiến thời gian vận hành dự án kéo dài thêm từ 3 đến 6 tháng, phát sinh chi phí và ảnh hưởng đến tiến độ đầu tư.
Theo quy định mới, phương thức quản lý được chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Chủ đầu tư chịu trách nhiệm bảo đảm các điều kiện an toàn phòng cháy, chữa cháy trong quá trình hoạt động; cơ quan quản lý nhà nước tăng cường thanh tra, kiểm tra và xử lý nghiêm nếu phát hiện vi phạm. Cách làm này được kỳ vọng sẽ rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, giảm chi phí tuân thủ nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.
Cùng với đó, việc khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cũng đang tạo bước chuyển quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính. Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu để giảm giấy tờ, hồ sơ không cần thiết khi người dân và doanh nghiệp thực hiện thủ tục hành chính.
Thực hiện Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP ngày 15/11/2025 của Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở ngành và UBND cấp xã rà soát toàn bộ thủ tục thuộc phạm vi quản lý để đề xuất đơn giản hóa. Nhiều quy trình được điều chỉnh theo hướng tái sử dụng dữ liệu sẵn có, giảm yêu cầu người dân và doanh nghiệp phải xuất trình, nộp lại những giấy tờ đã có trong các cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Ông Nguyễn Anh Tuấn - Trưởng phòng Đăng ký kinh doanh, Sở Tài chính cho biết, hiện nay thủ tục đăng ký kinh doanh đã được đơn giản hóa đáng kể. Toàn bộ hồ sơ được thực hiện trực tuyến, người thành lập doanh nghiệp hầu như không phải nộp lệ phí. Bên cạnh đó, Chính phủ và ngành Thuế cũng triển khai nhiều chính sách miễn, giảm một số nghĩa vụ về thuế, phí nhằm khuyến khích các hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp, góp phần mở rộng khu vực kinh tế chính thức.
Nhờ đẩy mạnh cải cách hành chính, môi trường đầu tư, kinh doanh trên địa bàn tỉnh tiếp tục có nhiều chuyển biến tích cực. Từ ngày 1/6/2025 đến 30/7/2026, toàn tỉnh có trên 6.500 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 40% so với cùng kỳ; tổng vốn đăng ký gần 42 nghìn tỷ đồng, tăng 93%. Đáng chú ý có 73 doanh nghiệp được thành lập từ hộ kinh doanh, tăng gấp 2,7 lần so với cùng kỳ. 7 tháng đầu năm 2026 (tính đến 30/7/2026), toàn tỉnh có gần 3.300 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 10,7% so với cùng kỳ năm trước chỉ 3.183 doanh nghiệp.
Những kết quả này cho thấy cải cách thủ tục hành chính đang từng bước cải thiện môi trường đầu tư, tạo thêm động lực để doanh nghiệp gia nhập thị trường và mở rộng sản xuất, kinh doanh.
Theo Phòng Kiểm soát thủ tục hành chính (Văn phòng UBND tỉnh), tỷ lệ hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn đạt 97,86%. Trong kỳ, Chủ tịch UBND tỉnh đã ban hành 12 quyết định với 70 thủ tục hành chính nội bộ (68 thủ tục cấp tỉnh và 2 thủ tục cấp xã) thuộc thẩm quyền quản lý, bảo đảm các thủ tục được cập nhật đầy đủ trên Cơ sở dữ liệu Quốc gia về thủ tục hành chính, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Tăng cường kiểm soát để cải cách đi vào thực chất
Nếu việc cắt giảm thủ tục hành chính giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí thì chất lượng tổ chức thực hiện sẽ quyết định hiệu quả của quá trình cải cách. Bởi vậy, cùng với việc đơn giản hóa thủ tục, Nghệ An đang tập trung hoàn thiện cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, nâng cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý và cải thiện môi trường đầu tư theo hướng thực chất hơn.
Theo Trung tâm Dịch vụ công ngành Tài chính và Đầu tư phát triển (Sở Tài chính), thời gian qua, đơn vị đã phối hợp với các sở, ngành tổ chức hay chục lớp tập huấn, bồi dưỡng năng lực quản trị cho doanh nghiệp; đồng thời tổ chức các hội thảo, chương trình tư vấn nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh nâng cao năng lực quản lý, từng bước thích ứng với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Một trong những kết quả rõ nét là việc UBND tỉnh và Ban Quản lý (BQL) Khu kinh tế Đông Nam rà soát, chuẩn hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực đầu tư. Trong tổng số 25 thủ tục hành chính, đã cắt giảm 6 thủ tục, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết từ 10-25% so với quy định. Việc cải tiến quy trình góp phần giảm thời gian chuẩn bị đầu tư, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp triển khai dự án.
Không chỉ rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, BQL Khu kinh tế Đông Nam còn chủ động đổi mới phương thức giải quyết công việc. Đối với những thủ tục theo quy định phải lấy ý kiến các sở ngành, quy trình vẫn được thực hiện đầy đủ. Tuy nhiên, những nội dung không bắt buộc phải chờ góp ý qua lại thì các phòng chuyên môn chủ động trao đổi, phối hợp trực tiếp để giải quyết, hạn chế tình trạng hồ sơ bị kéo dài do phải chờ ý kiến giữa các đơn vị.
Song song với cải cách thủ tục hành chính, Nghệ An cũng đang xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng sản xuất theo tinh thần Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. Theo dự thảo nghị quyết do BQL Khu kinh tế Đông Nam tham mưu, doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê lại đất trong các khu công nghiệp sẽ được hỗ trợ 30% tiền thuê đất trong 5 năm đầu.
Đổi lại, chủ đầu tư kinh doanh hạ tầng khu công nghiệp phải dành 5% quỹ đất cho các doanh nghiệp thuộc nhóm ưu tiên thuê lại. Cơ chế này vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận mặt bằng sản xuất với chi phí hợp lý, vừa góp phần nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng các khu công nghiệp trên địa bàn.
Một điểm nghẽn khác đang được tập trung tháo gỡ là khả năng tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa. Chính phủ đang nghiên cứu sửa đổi Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 theo hướng nâng cao hiệu quả hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thực tế, sau hơn 8 năm hoạt động, Quỹ mới hỗ trợ được chưa đến 2.000 doanh nghiệp với tổng số vốn chưa đầy 200 tỷ đồng. Riêng tại Nghệ An vẫn chưa có doanh nghiệp nào tiếp cận được nguồn vốn này.
Đại diện Phòng Tài chính và Phát triển doanh nghiệp (Sở Tài chính) cho biết: Dự thảo sửa đổi luật dự kiến sẽ làm rõ tiêu chí tiếp cận vốn, hoàn thiện cơ chế hoạt động của Quỹ Bảo lãnh tín dụng và Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi thuận lợi hơn, đồng thời hạn chế những rủi ro pháp lý trong quá trình triển khai.
Song song với việc hoàn thiện cơ chế, các hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp cũng được đẩy mạnh. Tiếp nối các hoạt động hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp, ngày 10/7, Cục Pháp luật dân sự - Kinh tế (Bộ Tư pháp) phối hợp với UBND tỉnh Nghệ An tổ chức hội thảo về nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật trong hỗ trợ tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh.
Tại hội thảo, TS. Trần Minh Sơn - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (Cục Pháp luật dân sự - Kinh tế) đã phân tích những khó khăn trong tiếp cận chính sách hỗ trợ của doanh nghiệp, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm hoàn thiện cơ chế, nâng cao hiệu quả hỗ trợ tín dụng, đẩy mạnh chuyển đổi số và hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.
Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Nghệ An cho rằng, nhu cầu tiếp cận nguồn vốn ưu đãi của doanh nghiệp hiện rất lớn. Vì vậy, cùng với việc tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, các chính sách hỗ trợ cần được thiết kế theo hướng dễ tiếp cận, sát với thực tiễn và không làm phát sinh thêm các điều kiện kinh doanh hay "giấy phép con" dưới bất kỳ hình thức nào.
Điều doanh nghiệp cần không chỉ là những quy định được sửa đổi trên văn bản, mà là những thay đổi có thể cảm nhận trong quá trình đầu tư, sản xuất và kinh doanh. Khi thủ tục được rút gọn, chi phí tuân thủ được cắt giảm và "giấy phép con" không còn phát sinh dưới các hình thức mới, cải cách hành chính mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương.
