Cần lắm những điều giản dị...
Để một vùng đất trở nên đáng sống, bên cạnh thúc đẩy phát triển kinh tế, đầu tư đầy đủ hạ tầng kỹ thuật hiện đại gắn với các tiện ích, thì đòi hỏi phải tạo dựng cho được ý thức văn hóa, văn minh của cả cộng đồng.
Nhật Lân | Thiết kế: Hữu Quân • 25/08/2026
Để một vùng đất trở nên đáng sống, bên cạnh thúc đẩy phát triển kinh tế, đầu tư đầy đủ hạ tầng kỹ thuật hiện đại gắn với các tiện ích, thì đòi hỏi phải tạo dựng cho được ý thức văn hóa, văn minh của cả cộng đồng.
Trong những ngày tháng Tám ngập tràn những thông tin đầy khởi sắc, ở vùng đô thị Vinh có một hình ảnh rất không đẹp “được” lan truyền trên mạng xã hội Facebook.
Cụ thể là vào ngày 15/8, tài khoản Facebook T.M.H đăng một đoạn clip ngắn, với góc quay từ nhà cao tầng cho thấy rõ nét hình ảnh trên đường Vĩnh Giang, phường Trường Vinh có một đối tượng sử dụng xe ba gác máy chở đống bao bì chứa rác thải. Đối tượng sau đó dừng xe tại đoạn qua chung cư Lũng Lô, rồi cứ thế bốc từng bao rác ném thẳng xuống hành lang đường, cũng là bờ sông Vinh.
Tuyến đường Vĩnh Giang bên bờ sông Vinh, tính từ hồ cá Cửa Nam xuống đến núi Dũng Quyết chỉ dài khoảng 2 km, có đặt rất nhiều biển cấm xả thải rác trái quy định và biển cảnh báo xử phạt nặng đối với hành vi vi phạm. Dù vậy đối tượng nói trên đã bất chấp hệ thống biển báo, thậm chí, còn bỏ ngoài tai những tiếng hô hoán của cư dân chung cư Lũng Lô, điềm nhiên hạ cho kỳ hết các bao rác thì mới chịu rời đi.
Xem kỹ đoạn clip này, bất giác tôi nhớ đến việc nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Nguyễn Văn Thông trong ngày 2/5/2026 đã nhắc lại lời “thách thức” 6 năm trước của ông trên tài khoản Facebook cá nhân, với nội dung: “Để có một thành phố Đỏ ấn tượng người thành Vinh có “dám”: Không xả rác thải ra phố (dù chỉ là một cái tăm) và mang rác thải về nhà” trong 1 tháng?”.
6 năm trước, địa bàn thành phố Vinh (cũ) thường xuyên xuất hiện tình trạng xả thải rác tùy tiện ra môi trường, nên người dân đã có nhiều ý kiến phàn nàn trên mạng xã hội. Ngay sau khi lời “thách thức” được đưa ra, trang cá nhân của ông nhận được hàng trăm phản hồi đồng thuận. Và lời "thách thức" ấy, trở thành kim chỉ nam để các cơ quan liên quan tăng cường biện pháp giám sát, bảo vệ môi trường; đồng thời, thay đổi nhận thức của cư dân đô thị trong việc gìn giữ vệ sinh công cộng. Dù không có một tổng kết nào, nhưng chỉ sau một thời gian ngắn, các lá phổi xanh như công viên, ao, hồ đã được làm sạch, giảm thiểu đáng kể các tác động ảnh hưởng đến môi trường.
Sau khi xem clip trên đường Vĩnh Giang, nhớ dòng trạng thái của nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy chia sẻ 6 năm trước kèm lời nhắn: “Tui vẫn giữ quan điểm 'thách thức' này nhá mọi người”, hiểu ông muốn nhắc về vấn đề môi trường vùng đô thị Vinh. Nhìn lại thực tế qua các chuyến khảo sát nhiều tuyến phố, thấy rõ công tác vệ sinh môi trường và nhiều mặt khác vẫn còn không ít tồn tại. Mà nguyên nhân chính, bắt nguồn từ sự lơi lỏng trong quản lý, kết hợp với ý thức kém của một bộ phận người dân, như việc xả rác bừa bãi trên đường Vĩnh Giang là một minh chứng điển hình.
Trên nhiều tuyến đường nhỏ, ngõ, ngách..., đặc biệt là ở các khu vực gần chợ dân sinh, phố ẩm thực, tình trạng rác lưu cữu khá thường xuyên và đủ loại. Như khu vực liên quan đến chợ Vinh, chợ Quang Trung, chợ Hưng Dũng, phố ăn đêm trên đường Đào Tấn, phố ẩm thực đường Nguyễn Tài..., luôn ùn ứ rác thải sinh hoạt, rác thải xây dựng, lá cây, cỏ bụi. Còn ở những tuyến phố lớn, tình trạng chiếm dụng vỉa hè làm điểm kinh doanh, đặt biển quảng cáo, đậu đỗ ô tô... chẳng hề hiếm gặp. Cá biệt vào thời điểm cuối ngày, có không ít tuyến phố như đường Hồng Bàng, đường Đào Tấn, đường Cao Thắng, đường Phan Bội Châu, đường Ngô Đức Kế, đường Nguyễn Duy Trinh..., vì gắn với chợ dân sinh, người bán hàng tràn ra vỉa hè, lòng đường bán mua gây ùn ứ, ách tắc giao thông.
Đơn vị làm công tác vệ sinh môi trường khi được hỏi đã cho biết, lâu nay tổ chức này tập trung cho những tuyến phố lớn và thực hiện thu gom rác thải sinh hoạt cho các hộ gia đình. Còn việc quản lý đảm bảo trật tự, vệ sinh môi trường trên những tuyến đường, ngõ, ngách trong khu dân cư, hoàn toàn phụ thuộc vào chính quyền sở tại và ý thức của cộng đồng dân cư nơi đó. Nhìn nhận thực trạng, họ chia sẻ: “Tình trạng xả thải rác trái quy định có ở nhiều nơi. Ngay trên các tuyến phố lớn, cũng có tình trạng người dân đưa rác thải ra ngoài không tuân thủ giờ giấc, không theo điểm tập kết...”. Và vì tế nhị, họ không nói quá kỹ về nguyên nhân, nhưng nhìn nhận phải có sự thay đổi. Trong đó, quan trọng nhất là cấp ủy, chính quyền cần tăng cường công tác giám sát và tuyên truyền, để cộng đồng xã hội ý thức hơn trong công tác bảo vệ môi trường.
Nghe những trao đổi này, tôi lại nghĩ đến những hoạt động bảo vệ môi trường, gìn giữ cảnh quan, đảm bảo an ninh, trật tự ở xã Hùng Chân. Là vùng núi xa xôi, hạ tầng yếu và còn thiếu nhiều tiện ích, nhưng với những Quy ước thôn, bản, những phong trào “Sạch làng, tốt ruộng”; “Không thả rông trâu, bò”; “Không bia, rượu trong tang lễ”; “Mỗi gia đình có một vườn rau xanh”..., xã Hùng Chân là một vùng xanh yên bình đúng nghĩa.
Đô thị Vinh gắn với Cửa Lò được quy hoạch trở thành vùng động lực của tỉnh. Những ngày qua, đô thị Vinh liên tục đón tin vui khi có những dự án có vóc dáng lớn tầm quốc gia. Những dự án này chắc chắn sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, thêm những tiện ích cho cộng đồng. Việc nghĩ đến xã Hùng Chân, chỉ là mong đô thị Vinh sớm hoàn thiện hơn, về trật tự, an toàn giao thông - vệ sinh môi trường, để trở thành một vùng đô thị đáng sống.
Và có lẽ, đấy chỉ là mong ước giản dị, sẽ có ngay được khi cộng đồng xã hội đều chung ý thức. Như cùng thực hiện lời “thách thức” của nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Thông: “Để có một thành phố Đỏ ấn tượng người thành Vinh có “dám”: Không xả rác thải ra phố (dù chỉ là một cái tăm) và mang rác thải về nhà” trong 1 tháng?”.
