Cần sớm triển khai xây kè chống sạt lở ven bờ sông Lam

Bờ sông sạt lở, người dân bất an

Những ngày sau mùa mưa lũ năm 2025, xã Con Cuông là một trong những địa phương chịu nhiều thiệt hại ở tỉnh Nghệ An. Nước lũ tràn về ngoài việc gây ngập lụt ở nhiều khu vực, còn gây ra tình trạng sạt lở đất ven bờ sông Lam, đe dọa cuộc sống của người dân.

Thực tế tại khu vực này một ngày gần đây chúng tôi nhận thấy, dọc bờ sông Lam đoạn chảy qua xã Con Cuông rất nhiều vệt đất đã bị khoét sâu, những mảng bờ sông sụp xuống từ các trận lũ trước tạo thành các hàm ếch lớn, trơ ra lớp đất đỏ quạch như những vết thương chưa kịp lành. Dòng sông Lam vốn hiền hòa nay trở thành mối đe dọa thường trực khi mỗi đợt nước lớn lại khiến nhiều diện tích đất đai có nguy cơ bị sạt lở xuống sông.

Tại thôn Thủy Khê, xã Con Cuông (thuộc xã Chi Khê cũ), nhiều đoạn bờ sông Lam đã bị khoét sâu từ 5 - 8 mét, có nơi đã ăn sâu vào móng nhà dân. Thậm chí đã "ăn" sát vào Quốc lộ 7. Đặc biệt, tại khu vực cây xăng dầu Chi Khê, bờ sông đã sạt lở bức tường của gia đình anh Trần Văn Hải. Điều đáng nói là tình trạng sạt lở đã xảy ra từ 7-8 năm nay, và nặng nề nhất là trong năm 2025.

Hay tại khu vực thôn Vĩnh Hoàn thuộc xã Bồng Khê (cũ), một số nhà dân dọc bờ sông đã bị sạt lở nghiêm trọng. Trong đó, có 5 hộ dân đã phải tháo dỡ nhà, thu vén những gì còn sót lại để di dời khẩn cấp sang nơi khác ở tạm.

Bà Trần Thị Bảy - một hộ dân ở thôn Vĩnh Hoàn có ngôi nhà nằm sát khu vực sạt lở, chia sẻ rằng, những hộ bị cuốn trôi nhà cửa đã phải di dời đến nơi khác ở tạm, còn các gia đình còn lại sống ven bờ vẫn từng ngày trong nỗi lo thường trực. Theo bà Bảy, dù Nhà nước đã có chủ trương xây dựng kè bảo vệ bờ sông, nhưng đến nay, công trình vẫn chưa được triển khai. Người dân nơi đây chỉ mong tuyến kè sớm được xây dựng để họ có thể yên tâm ổn định cuộc sống.

Không chỉ mất đất ở, người dân còn chứng kiến hàng nghìn mét vuông đất sản xuất bị cuốn trôi chỉ sau vài đợt lũ. Những bãi bồi ven sông là nguồn sinh kế chính của nhiều hộ, nay chỉ còn lại những hố sâu nham nhở. Có nơi, chỉ trong một mùa mưa, bờ sông đã lùi vào hàng chục mét, xóa sổ cả một dải ruộng ngô, lạc, hoa màu. Sạt lở diễn ra nhanh đến mức người dân không kịp trở tay.

Liên quan đến tình trạng sạt lở bờ sông Lam, trong nhiều năm qua, người dân các xã Chi Khê, Bồng Khê và thị trấn Con Cuông (cũ), nay là xã Con Cuông, đã nhiều lần kiến nghị đến các cơ quan chức năng. Các ý kiến bức xúc, lo lắng của cử tri cũng liên tục được phản ánh tại các cuộc tiếp xúc cử tri, thể hiện mong mỏi sớm có giải pháp căn cơ để bảo vệ bờ sông, ổn định đời sống và sản xuất cho nhân dân ven sông.

Cần sớm xây kè bảo vệ

Theo thống kê của UBND xã Con Cuông, sau những đợt thiên tai liên tiếp trong năm 2025, trên địa bàn xã có nhiều khu vực dọc sông Lam bị sạt lở nghiêm trọng, rất cần xây kè để bảo vệ gấp. Cụ thể, đoạn 1 là tuyến kè sông Lam từ cầu cứng Thanh Nam đến eo Vực Bồng, thôn Lam Bồng, với chiều dài khoảng 2,5 km; đoạn 2 là tuyến kè từ cầu Thanh Nam đến cửa hàng xăng dầu Chi Khê, đi qua khối 4 và các thôn Tiến Thành, Quyết Tiến, Thủy Khê, với chiều dài khoảng 4,5 km.

Ngoài ra, khu vực ven sông nằm giữa 2 đoạn kè nêu trên, từ cầu cứng Thanh Nam đến eo Vực Bồng, dài khoảng 2,5 km, hiện đang xảy ra sạt lở đặc biệt nghiêm trọng, tốc độ cuốn trôi đất nhanh bất thường sau mỗi đợt mưa lũ. Thực tế đã ghi nhận nhiều đoạn bờ bị xé toạc, mất hàng trăm mét đất mỗi năm; một số nhà dân, công trình và hạ tầng thiết yếu đã bị sụp đổ hoàn toàn. Diễn biến sạt lở ngày càng mở rộng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng người dân, tài sản, đất sản xuất và hệ thống giao thông lân cận.

Ông Cao Tiến Thịnh - Trưởng phòng Kinh tế xã Con Cuông cho biết, sau đợt mưa lũ gây sạt lở nghiêm trọng bờ sông Lam, địa phương đã khẩn trương rà soát, thống kê thiệt hại và báo cáo, đề xuất cấp trên sớm đầu tư xây dựng kè bảo vệ. Theo ông Thịnh, nếu không kịp thời triển khai dự án, nguy cơ mất đất ở, đất sản xuất và ảnh hưởng đến nhiều công trình dân sinh là rất lớn. Việc đầu tư xây dựng kè trong giai đoạn này mang tính cấp bách, đồng thời có ý nghĩa lâu dài trong việc ổn định bờ sông, bảo vệ khu dân cư, bảo đảm an toàn phòng, chống thiên tai và giữ gìn quỹ đất cho địa phương.

Cũng theo ông Thịnh, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành Quyết định số 2980/QĐ-UBND ngày 22/9/2025 về việc phân bổ, giao bổ sung dự toán chi ngân sách. Trên cơ sở đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường - chủ đầu tư dự án đang chỉ đạo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư Dự án “Xây dựng kè chống sạt lở khẩn cấp khu vực dân cư eo Vực Bồng, thôn Vĩnh Hoàn, xã Con Cuông”. Đối với các điểm sạt lở khác, địa phương tiếp tục tổng hợp, báo cáo và đề xuất để được xem xét đầu tư trong thời gian tới.

Có thể thấy rằng, sạt lở không còn là hiện tượng cục bộ mà đã trở thành nguy cơ thường trực, lan rộng qua nhiều thôn, xóm ven sông Lam. Dòng chảy ngày càng mạnh và thất thường khiến những biện pháp gia cố tạm thời không còn đủ sức chống đỡ. Nếu không có giải pháp căn cơ, bài bản, nguy cơ mất thêm đất ở, đất sản xuất, hạ tầng giao thông và công trình dân sinh là điều khó tránh khỏi, kéo theo những hệ lụy lâu dài cho phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Trước tình trạng đó, việc sớm triển khai các dự án xây dựng kè chống sạt lở bờ sông Lam đoạn qua Con Cuông cũng như một số địa phương khác không chỉ là yêu cầu cấp bách mà còn là nhiệm vụ sống còn để bảo vệ người dân, giữ gìn quỹ đất và đảm bảo an toàn cho tuyến Quốc lộ 7. Đây không đơn thuần là một công trình hạ tầng mà là “lá chắn” trước thiên tai, là điểm tựa để người dân yên tâm ổn định cuộc sống, khôi phục sản xuất sau những mất mát nặng nề do mưa lũ gây ra.