Cần thiết cải thiện điều kiện chiếu sáng học đường

Ánh sáng đạt chuẩn, học sinh học tập hiệu quả hơn

Theo khảo sát của Trung tâm Tiết kiệm năng lượng Nghệ An, tại một số trường học trên địa bàn tỉnh, hệ thống chiếu sáng phòng học còn nhiều bất cập. Một số phòng học thiếu ánh sáng tự nhiên, hệ thống điện xuống cấp, sử dụng bóng huỳnh quang hoặc compact không bảo đảm độ rọi. Có phòng chỉ được bố trí 4-6 bóng đèn, chưa đáp ứng yêu cầu về chiếu sáng phục vụ dạy và học.

Trong khi đó, ánh sáng là yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực, tư thế ngồi học, khả năng tập trung và tiếp thu kiến thức của học sinh. Tỷ lệ trẻ từ 0-15 tuổi mắc các tật khúc xạ hiện được ghi nhận ở mức 15-20%. Điều kiện chiếu sáng không phù hợp được xem là một trong những yếu tố có thể tác động đến sức khỏe thị giác học đường.

Đáng chú ý, những hạn chế về cơ sở vật chất, điều kiện chiếu sáng thường rõ hơn tại các trường ở khu vực nông thôn, miền núi. Nhiều phòng học được xây dựng từ lâu, cơ sở vật chất xuống cấp; tường hoen ố, cây cối che phủ cửa sổ, làm hạn chế nguồn ánh sáng tự nhiên.

Trước thực tế đó, Trung tâm Tiết kiệm năng lượng Nghệ An đã triển khai mô hình phòng học đạt tiêu chuẩn về ánh sáng và tiết kiệm năng lượng bằng hệ thống đèn LED.

Trước khi lắp đặt, Trung tâm tiến hành khảo sát, đánh giá tổng thể điều kiện chiếu sáng tại các phòng học, từ cường độ, độ rọi, độ lóa của ánh sáng đến việc sử dụng, bố trí thiết bị chiếu sáng. Các yếu tố liên quan như màu sắc bàn ghế, sàn nhà, tường, cửa sổ và điều kiện lấy sáng tự nhiên cũng được xem xét.

Trên cơ sở khảo sát, hệ thống chiếu sáng được thiết kế, bố trí phù hợp với không gian phòng học, sử dụng đèn LED hiệu suất cao, hạn chế gây lóa và bảo đảm ánh sáng phân bố tương đối đồng đều.

Qua kiểm tra kỹ thuật, độ rọi trung bình tại các phòng học đạt 300 lux, điểm có độ rọi thấp nhất đạt 60%, đáp ứng yêu cầu phục vụ hoạt động dạy và học.

Thầy Nguyễn Văn Sơn, giáo viên Trường THCS Nghi Hương cho biết: Không chỉ cải thiện điều kiện chiếu sáng, mô hình còn hướng tới mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả. Việc thay thế các thiết bị chiếu sáng cũ bằng đèn LED hiệu suất cao giúp giảm điện năng tiêu thụ, qua đó giảm chi phí vận hành cho nhà trường.

Từ mô hình điểm đến nhân rộng

Từ nhu cầu thực tế của các cơ sở giáo dục, Trung tâm Tiết kiệm năng lượng Nghệ An đã hỗ trợ triển khai nhiều mô hình phòng học tại mỗi trường, qua đó từng bước tạo môi trường học tập có điều kiện ánh sáng phù hợp hơn.

Kết quả bước đầu cho thấy, mô hình nhận được sự đồng thuận, đánh giá tích cực từ nhà trường và phụ huynh. Việc cải thiện hệ thống chiếu sáng không chỉ tạo không gian học tập thuận lợi hơn mà còn góp phần nâng cao ý thức của giáo viên, học sinh về sử dụng điện an toàn, tiết kiệm và hiệu quả.

Trong năm 2026, Trung tâm đã lắp đặt và bàn giao 72 mô hình phòng học đạt tiêu chuẩn về ánh sáng và tiết kiệm năng lượng bằng đèn LED cho các trường học tại các phường, xã trên địa bàn tỉnh.

Việc triển khai mô hình tại nhiều địa phương cho thấy, cải thiện điều kiện chiếu sáng học đường không nhất thiết phải bắt đầu bằng những giải pháp đầu tư lớn. Việc khảo sát đúng thực trạng, thiết kế phù hợp và lựa chọn thiết bị có hiệu suất cao có thể đồng thời giải quyết hai yêu cầu: Nâng cao chất lượng chiếu sáng và tiết kiệm năng lượng.

Bên cạnh hiệu quả về kỹ thuật và kinh tế, mô hình còn có ý nghĩa đối với việc xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện. Khi ánh sáng được phân bố hợp lý, hạn chế hiện tượng chói, lóa và thiếu sáng, học sinh có điều kiện thuận lợi hơn trong quá trình học tập; giáo viên cũng thuận tiện hơn khi giảng dạy.

Đây cũng là một trong những hoạt động cụ thể nhằm đưa việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả vào trường học, đồng thời thể hiện sự phối hợp giữa ngành Công Thương, chính quyền địa phương và các cơ sở giáo dục trong chăm lo điều kiện học tập, sức khỏe và sự phát triển lâu dài của học sinh.

Cần tiếp tục mở rộng phạm vi

Thực tế cho thấy, điều kiện chiếu sáng giữa các trường học trên địa bàn tỉnh vẫn còn chưa đồng đều. Bên cạnh những trường có cơ sở vật chất tương đối tốt, vẫn còn không ít phòng học được xây dựng từ nhiều năm trước, hệ thống điện và thiết bị chiếu sáng đã xuống cấp.

Đặc biệt, tại một số trường ở khu vực nông thôn, miền núi, việc tận dụng ánh sáng tự nhiên còn hạn chế do thiết kế phòng học, cây xanh che khuất cửa sổ hoặc điều kiện cơ sở vật chất chưa được cải tạo đồng bộ.

Ông Hoàng Minh Tuấn - Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn phát triển Công Thương, Sở Công Thương chia sẻ: Việc cải thiện ánh sáng học đường cần được nhìn nhận không chỉ ở góc độ thay bóng đèn mà phải gắn với tổng thể không gian phòng học. Từ hệ thống điện, thiết bị chiếu sáng, vị trí lắp đặt đến màu sắc tường, trần, bàn ghế và khả năng tận dụng ánh sáng tự nhiên đều cần được xem xét phù hợp.

Cùng với đầu tư, thay thế thiết bị, công tác tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng hệ thống chiếu sáng cũng cần được quan tâm. Giáo viên, học sinh cần được trang bị kiến thức về sử dụng điện an toàn, tiết kiệm; nhà trường chủ động kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống chiếu sáng, kịp thời khắc phục những vị trí thiếu sáng hoặc gây chói, lóa.

Trong thời gian tới, cần mở rộng phạm vi triển khai mô hình; đồng thời tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng hệ thống chiếu sáng an toàn, tiết kiệm và hiệu quả. Từ những mô hình đã triển khai, việc từng bước chuẩn hóa hệ thống chiếu sáng phòng học được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện điều kiện học tập, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện, xanh và bền vững trên địa bàn tỉnh.