Căng thẳng Kiev – Warsaw phủ bóng hội nghị tái thiết Ukraine

Tại hội nghị, lãnh đạo Ba Lan, Bulgaria, Estonia, Phần Lan, Latvia, Litva, Romania và Thụy Điển sẽ cùng Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa thảo luận các biện pháp thúc đẩy đầu tư vào Ukraine trong giai đoạn hậu xung đột. Đáng chú ý, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người từng dẫn đầu phái đoàn Ukraine tham dự các kỳ hội nghị trước, sẽ không tham dự sự kiện lần này. Thay vào đó, Thủ tướng Yulia Svyrydenko sẽ dẫn đầu phái đoàn Kiev tham gia các hoạt động tại Gdansk.

Hội nghị được xem là một trong những diễn đàn quan trọng nhất nhằm huy động nguồn lực quốc tế cho quá trình phục hồi Ukraine sau hơn 4 năm chiến sự với Nga. Theo ước tính trong báo cáo chung do Ukraine, Ngân hàng Thế giới, Liên hợp quốc và Liên minh châu Âu (EU) công bố hồi tháng 2, chi phí tái thiết đất nước sau chiến tranh có thể lên tới khoảng 588 tỷ USD.

Tuy nhiên, triển vọng thu hút đầu tư vẫn đối mặt nhiều thách thức khi các nỗ lực hòa đàm do Mỹ làm trung gian chưa đạt được bước tiến đáng kể và chưa có dấu hiệu cho thấy cuộc chiến sắp kết thúc. Trong bối cảnh đó, chính quyền Kiev vẫn kỳ vọng hội nghị sẽ tạo động lực mới cho quá trình phục hồi kinh tế. Thủ tướng Svyrydenko cho biết, Ukraine dự kiến ký kết một số thỏa thuận quan trọng với các đối tác quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng – ngành chịu thiệt hại nặng nề sau nhiều năm xung đột.

Ngoài các chủ đề truyền thống như năng lượng, hạ tầng trọng yếu và logistics, hội nghị năm nay lần đầu tiên dành sự quan tâm đặc biệt đến năng lực an ninh của Ukraine. Trước đó, vào tháng 12 năm ngoái, EU đã thông qua khoản vay trị giá 90 tỷ euro dành cho Ukraine, trong đó phần lớn được phân bổ cho nhu cầu quốc phòng.

Theo ông Glib Vyshlinsky, Giám đốc Trung tâm Chiến lược Kinh tế tại Kiev, quá trình tái thiết và bảo vệ đất nước phải được tiến hành song song. Ông cho rằng, Ukraine không thể duy trì khả năng phòng thủ nếu không bảo đảm các dịch vụ thiết yếu và điều kiện sống cho người dân – những người đang đóng thuế và góp phần duy trì sức mạnh của quân đội.

Bên cạnh những thách thức về tài chính và an ninh, hội nghị lần này còn bị phủ bóng bởi bất đồng lịch sử giữa Ukraine và Ba Lan. Căng thẳng bùng phát sau khi Tổng thống Zelensky quyết định đặt tên một đơn vị quân đội theo Quân đội Nổi dậy Ukraine (UPA), lực lượng mà nhiều người Ukraine coi là biểu tượng của cuộc đấu tranh giành độc lập nhưng lại bị Ba Lan xem là thủ phạm gây ra các vụ thảm sát hàng nghìn dân thường Ba Lan tại vùng Volhynia trong giai đoạn 1943-1945.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine Georgiy Tykhy ngày 24/6 bày tỏ hy vọng những tranh cãi hiện nay sẽ không làm ảnh hưởng đến thành công của hội nghị. Trong khi đó, Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk, người theo đường lối thân châu Âu và đang muốn tạo khoảng cách với Tổng thống theo chủ nghĩa dân tộc cũng như phe đối lập cánh hữu cho biết, ông kỳ vọng sự kiện tại Gdansk sẽ góp phần hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nước hiện nay.