Căng thẳng Mỹ - Iran: Washington đe dọa giáng đòn khốc liệt, Tehran bác bỏ đàm phán

Khẩu chiến và lập trường đối lập

Cục diện ngoại giao đang chứng kiến sự mâu thuẫn gay gắt. Tối 25/3 (giờ địa phương), Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn khẳng định, Iran đang tham gia các cuộc đàm phán hòa bình nhưng không dám thừa nhận công khai vì lo sợ áp lực nội bộ.

Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các cuộc thảo luận đã diễn ra "hiệu quả", nhưng từ chối tiết lộ Mỹ đang làm việc với ai tại Tehran sau sự ra đi của Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei. Bà Leavitt đồng thời phát đi thông điệp cảnh báo đanh thép: "Nếu Iran không chấp nhận thực tế hiện tại... Tổng thống Trump sẽ đảm bảo họ phải hứng chịu đòn giáng khốc liệt chưa từng có".

Tuy nhiên, Tehran đã dội gáo nước lạnh vào những tuyên bố này. Trả lời truyền thông nhà nước, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi kiên quyết phủ nhận việc đàm phán với Mỹ, nhấn mạnh rằng việc trao đổi thông điệp qua các "quốc gia thân thiện" không đồng nghĩa với đàm phán chính thức.

"Chúng tôi không có ý định đàm phán. Chúng tôi tìm cách chấm dứt xung đột theo các điều kiện của riêng mình", ông Araghchi khẳng định.

Theo giới chức Pakistan, Islamabad đã chuyển tới Tehran bản kế hoạch 15 điểm của Mỹ, bao gồm các vấn đề về chương trình hạt nhân, tên lửa và tuyến hàng hải. Đổi lại, truyền thông Nhà nước Iran cho biết, nước này đã "từ chối" kế hoạch này và đưa ra 5 điều kiện ngược lại, bao gồm: Cơ chế đảm bảo Mỹ và Israel không tái diễn tấn công, bồi thường thiệt hại chiến tranh, chấm dứt các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, và quốc tế công nhận quyền chủ quyền của Iran đối với eo biển Hormuz.

Thiệt hại quân sự và nguy cơ mở rộng chiến tuyến

Trên thực địa, Quân đội Mỹ đưa ra những báo cáo cho thấy năng lực quân sự của Iran đã suy giảm đáng kể. Đô đốc Brad Cooper, Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM), ước tính Mỹ đã phá hủy 2/3 cơ sở sản xuất tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) của Iran, khiến tỷ lệ phóng giảm tới 90%. Ông cũng tuyên bố 92% các tàu cỡ lớn của hải quân Iran đã bị hư hại hoặc phá hủy, làm suy giảm nghiêm trọng khả năng phô diễn sức mạnh trên biển của nước này.

Bất chấp những thiệt hại, Iran vẫn phát đi các lời đe dọa cứng rắn. Quân đội Iran tuyên bố các tên lửa hành trình của họ đã buộc nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln phải "chuyển hướng", đồng thời cảnh báo về những đòn tấn công uy lực nếu hạm đội này tiến vào tầm ngắm. Đáng chú ý, một quan chức quân sự giấu tên của Iran tiết lộ với truyền thông địa phương rằng, trong kịch bản Mỹ tiến hành một cuộc chiến tranh trên bộ, Tehran sẽ phong tỏa eo biển Bab al-Mandeb nối Ấn Độ Dương với Biển Đỏ.

Điểm nóng Lebanon và thị trường dầu mỏ

Trong khi căng thẳng Mỹ - Iran leo thang, Israel vẫn tiếp tục chiến dịch không kích nhắm vào vùng ngoại ô phía Nam Thủ đô Beirut của Lebanon. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố lực lượng nước này đang "mở rộng vùng đệm" tại Lebanon. Đáp lại, Phó thủ lĩnh Hezbollah Naim Qassem khẳng định việc đàm phán dưới làn đạn sẽ đồng nghĩa với sự đầu hàng. Theo chính quyền Lebanon, hơn 1.000 người đã thiệt mạng và hơn 1 triệu người phải sơ tán sau ba tuần Israel tiến hành không kích.

Sự bế tắc trong đàm phán ngay lập tức dập tắt tín hiệu lạc quan trên thị trường năng lượng. Thay vì tiếp tục đà giảm, giá dầu Brent chuẩn toàn cầu đã nhích lên vượt mốc 100 USD/thùng vào ngày 25/3. Phát biểu về tuyến hàng hải huyết mạch trung chuyển 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu, Ngoại trưởng Iran Araghchi tuyên bố eo biển Hormuz "chỉ đóng cửa đối với kẻ thù", đồng thời nhấn mạnh không có lý do gì để cho phép tàu thuyền của các quốc gia đối địch và đồng minh của họ đi qua.

Trước tình hình chiến sự lan rộng từ Iran, Israel, Lebanon đến các quốc gia Vùng Vịnh, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã phải thốt lên cảnh báo cuộc xung đột hiện đã "vượt tầm kiểm soát" và "đi quá xa".