Căng thẳng Trung Đông ngày 20/3: Hạ tầng năng lượng liên tiếp bị tấn công, thị trường toàn cầu chao đảo
Cuộc xung đột tại Trung Đông với những diễn biến leo thang nguy hiểm khi các cơ sở dầu khí chiến lược tại khu vực liên tiếp trở thành mục tiêu tấn công, không chỉ đẩy chảo lửa Trung Đông vào vòng xoáy bạo lực mới mà còn gây tác động mạnh tới thị trường năng lượng toàn cầu.
Báo động an ninh năng lượng khu vực
Thị trường năng lượng thế giới đang phản ứng dữ dội trước làn sóng tấn công nhắm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Vùng Vịnh. Theo ghi nhận, giá dầu Brent tiêu chuẩn đã có thời điểm tăng vọt 6%, chạm mức 119 USD/thùng trước khi giảm nhẹ xuống 110 USD/thùng. Giá khí đốt tại châu Âu cũng tăng gần một phần ba.
Sự biến động này bắt nguồn từ việc hàng loạt cơ sở năng lượng bị tập kích. Tại Qatar, khu tổ hợp khí tự nhiên khổng lồ Ras Laffan đã bị trúng tên lửa. Theo đánh giá từ QatarEnergy, vụ việc gây "thiệt hại diện rộng", ước tính có thể làm thất thu 20 tỷ USD mỗi năm và mất tới 5 năm để khắc phục.
Về phía Israel, truyền thông địa phương ngày 20/3 ghi nhận hình ảnh cột khói đen bốc lên từ một nhà máy lọc dầu ở thành phố cảng Haifa sau một vụ tấn công.
Tuyên bố cứng rắn từ các bên
Trong một cuộc họp báo, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định chiến dịch quân sự chung giữa nước này và Mỹ đang làm suy yếu nghiêm trọng năng lực của Iran, cho rằng, Tehran không còn khả năng làm giàu urani hay sản xuất tên lửa đạn đạo. Ông Netanyahu cũng úp mở về việc nội bộ Iran đang có sự rạn nứt khi Lãnh tụ tối cao mới được bổ nhiệm, ông Mojtaba Khamenei, chưa xuất hiện trước công chúng.
Đề cập đến cuộc không kích của Israel vào mỏ khí đốt South Pars của Iran (nơi cung cấp 70% nhu cầu nội địa của Tehran) vào hôm 18/3, ông Netanyahu khẳng định Tel Aviv "hành động độc lập".
Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng cho biết, ông không được thông báo trước về cuộc tập kích này và đã yêu cầu Israel không tiếp tục nhắm mục tiêu vào các mỏ khí đốt của Iran. Tuy nhiên, nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo Washington có thể sẽ "phá hủy" South Pars nếu Tehran không ngừng tấn công Qatar, dù khẳng định hiện không có kế hoạch đưa lực lượng bộ binh vào Iran.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho biết, chính quyền Washington hiện chưa đặt ra thời gian cụ thể cho việc kết thúc xung đột và đang đề nghị Quốc hội cấp thêm khoản ngân sách chiến tranh trị giá 200 tỷ USD.
Đáp lại những áp lực trên, giới chức Iran thể hiện lập trường kiên quyết. Bộ Tư lệnh tác chiến Khatam Al-Anbiya của quân đội Iran cảnh báo sẽ "phá hủy hoàn toàn" cơ sở hạ tầng năng lượng ở Vùng Vịnh nếu Israel lặp lại các cuộc tấn công. Trên mạng xã hội, Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi nhấn mạnh Tehran sẽ "không có bất kỳ sự kiềm chế nào" nếu cơ sở hạ tầng của nước này tiếp tục bị nhắm tới.
Cộng đồng quốc tế kêu gọi hạ nhiệt
Trước nguy cơ khủng hoảng kinh tế và an ninh lan rộng, cộng đồng quốc tế đang khẩn trương lên tiếng. Sau cuộc họp tại Brussels (Bỉ), các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) đã kêu gọi thiết lập một "lệnh tạm dừng" đối với các cuộc tấn công nhắm vào hạ tầng năng lượng và nguồn nước. Hội đồng châu Âu nhấn mạnh yêu cầu các bên giảm leo thang, kiềm chế tối đa và tuân thủ tuyệt đối luật pháp quốc tế.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã lên án "sự leo thang liều lĩnh" của các cuộc tấn công và kêu gọi "các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Mỹ và Iran".
Trong khi đó, Văn phòng Thủ tướng Anh Keir Starmer cảnh báo việc tấn công cơ sở hạ tầng quan trọng đang đẩy khu vực lún sâu vào khủng hoảng.
Các quốc gia như Anh, Pháp, Đức, Italy, Nhật Bản và Hà Lan tuyên bố sẽ đóng góp vào các nỗ lực nhằm đảm bảo an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz - tuyến đường thủy chiến lược đang bị đe dọa.
Các đối tác tiêu thụ năng lượng lớn như Trung Quốc và Ấn Độ cũng bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.
