Căng thẳng Trung Đông sáng 2/4: Iran bác yêu cầu của Mỹ, thế giới nín thở trước diễn biến mới

Bế tắc trên mặt trận ngoại giao

Cơ hội hạ nhiệt căng thẳng tại Trung Đông dường như vẫn còn rất xa vời. Ngày 2/4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei khẳng định không có bất kỳ cuộc đàm phán trực tiếp nào với Washington về lệnh ngừng bắn. Ông xác nhận hai bên có trao đổi thông điệp qua các kênh trung gian, bao gồm Pakistan, nhưng thẳng thừng bác bỏ các điều kiện của Mỹ, gọi đây là những yêu cầu "đòi hỏi tối đa và phi lý".

Động thái này diễn ra ngay trước thềm bài phát biểu quan trọng trên truyền hình quốc gia của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Dù trước đó, ông Trump từng nhận định cuộc xung đột có thể kết thúc trong "hai đến ba tuần", nhưng Washington vẫn đặt ra điều kiện tiên quyết là Tehran phải mở cửa trở lại eo biển Hormuz.

Trên mạng xã hội, ông Trump cảnh báo Mỹ sẽ chỉ xem xét ngừng bắn khi eo biển này "hoàn toàn tự do và thông thoáng", đồng thời đưa ra những lời lẽ cứng rắn về các hành động quân sự tiếp theo nếu Iran không tuân thủ.

Phản ứng lại, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã lên tiếng chất vấn liệu cuộc xung đột này có thực sự phục vụ lợi ích "Nước Mỹ trên hết" hay không, đồng thời cáo buộc các cuộc tấn công của liên minh Mỹ - Israel đang gieo rắc sự bất ổn và để lại những hệ lụy lâu dài về kinh tế, nhân đạo.

"Nút thắt" Hormuz và vòng xoáy kinh tế toàn cầu

Bất chấp sức ép từ Mỹ, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố sẽ tiếp tục phong tỏa eo biển chiến lược Hormuz đối với các quốc gia mà họ coi là "kẻ thù".

Việc đóng cửa tuyến đường biển nơi vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ của thế giới đã gây ra một cú sốc lớn. Dù những tín hiệu lạc quan từ phát ngôn của ông Trump đã phần nào giúp thị trường chứng khoán phục hồi và giá dầu hạ nhiệt nhẹ trong phiên giao dịch ngày 1/4, nhưng những hệ lụy kinh tế vẫn hiển hiện rõ rệt. Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã vượt mốc 4 USD/gallon lần đầu tiên sau 4 năm, trong khi lạm phát tại châu Âu tăng vọt.

Ngân hàng Thế giới (WB) bày tỏ "hết sức quan ngại" về tác động của cuộc xung đột đối với lạm phát, việc làm và an ninh lương thực toàn cầu. Hiện cơ quan này đang khẩn trương phối hợp cùng Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) để thiết lập các biện pháp ứng phó khủng hoảng.

Giao tranh rực lửa trên nhiều mặt trận

Trên thực địa, vòng xoáy bạo lực chưa có dấu hiệu dừng lại. Đêm 1/4 và rạng sáng 2/4, Iran tiếp tục phóng hàng loạt tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào các thành phố của Israel (như Tel Aviv, Eilat) cũng như các căn cứ quân sự của Mỹ tại Bahrain và Kuwait.

Lực lượng phòng không Israel cho biết đã kích hoạt hệ thống đánh chặn để đối phó. Còi báo động phòng không liên tục vang lên tại khu vực Tel Aviv trong bối cảnh người dân Israel đang chuẩn bị đón lễ Vượt qua (Passover). Theo giới chức y tế Israel, ít nhất 14 người đã bị thương trong đợt tấn công này.

Ở chiều ngược lại, các cuộc không kích của Mỹ và Israel cũng gây ra thiệt hại nặng nề. Tại thủ đô Tehran (Iran), truyền thông địa phương đưa tin nhà riêng của cựu Bộ trưởng Ngoại giao Kamal Kharazi, hiện là cố vấn chính phủ, đã bị trúng bom, khiến vợ ông thiệt mạng và bản thân ông bị thương nặng. Nhiều cơ sở hạ tầng tại tỉnh Isfahan cũng bị hư hại.

Sức nóng của cuộc chiến cũng lan rộng ra toàn khu vực. Tại Lebanon, Bộ Y tế nước này cho biết 7 người đã thiệt mạng trong các cuộc không kích quanh khu vực Nam Beirut. Các vụ nổ và hỏa hoạn cũng được ghi nhận tại sân bay quốc tế Kuwait và một cơ sở thương mại ở Bahrain. Tại Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE), một công dân Bangladesh đã thiệt mạng do trúng mảnh vỡ từ một chiếc UAV bị đánh chặn.