Chiến lược 'thành phố tên lửa ngầm' giúp Iran duy trì năng lực răn đe

Trong chiến lược quốc phòng hiện đại, Iran đã xây dựng một hệ thống căn cứ quân sự đặc biệt dưới lòng đất, thường được gọi là các "thành phố tên lửa". Đây là mạng lưới các cơ sở lưu trữ, lắp ráp và phóng tên lửa được thiết kế để tồn tại trước những cuộc tấn công đường không cường độ cao nhất. Theo các báo cáo phân tích quân sự, Tehran hiện vận hành gần 30 tổ hợp như vậy, tập trung chủ yếu dọc theo dãy núi Zagros và các khu vực sa mạc chiến lược.

Quy mô và năng lực phòng thủ của các căn cứ ngầm

Các thành phố tên lửa của Iran không chỉ đơn thuần là kho chứa vũ khí mà được thiết kế như những hệ sinh thái quân sự khép kín. Các cơ sở này đảm nhiệm nhiều vai trò từ bảo quản, lắp ráp linh kiện đến thử nghiệm động cơ ngay dưới lòng đất. Điểm cốt lõi trong thiết kế của các công trình này là độ sâu, dao động từ 50 đến 500 mét.

Thông số kỹ thuật này mang ý nghĩa sống còn vì các loại bom xuyên phá mạnh nhất hiện nay chỉ có khả năng tác động đến độ sâu khoảng 60 mét đất nén hoặc vài mét bê tông cốt thép. Việc nằm sâu hàng trăm mét dưới núi đá khiến các cơ sở của Iran gần như miễn nhiễm với các loại vũ khí thông thường. Bên trong các đường hầm là hệ thống bệ phóng cơ động, cho phép tên lửa di chuyển nhanh chóng ra vị trí khai hỏa và rút lui vào nơi ẩn nấp trong thời gian ngắn.

Lịch sử hình thành và triết lý thiết kế

Hệ thống phòng thủ ngầm này là kết quả từ bài học thực tế trong cuộc xung đột Iran-Iraq (1980-1988). Sau khi hứng chịu thiệt hại nặng nề từ các đòn tập kích không quân vào hạ tầng bề mặt, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã ưu tiên phát triển hạ tầng có khả năng sống sót cao.

Để duy trì hoạt động tác chiến, các căn cứ ngầm được trang bị hệ thống chỉ huy và liên lạc đa lớp, bao gồm cáp quang và liên kết vệ tinh. Điều này đảm bảo mạng lưới chỉ huy vẫn thông suốt ngay cả khi hạ tầng viễn thông trên mặt đất bị phá hủy hoàn toàn. Trong số các địa điểm chiến lược, cơ sở gần Yazd được xem là ví dụ điển hình với địa thế cao nguyên bao quanh bởi núi và sa mạc, tạo ra một pháo đài tự nhiên khó tiếp cận.

Kho vũ khí đa dạng và chiến lược bão hòa

Mạng lưới hầm ngầm này là nơi triển khai kho tên lửa đa dạng của Tehran, phục vụ chiến lược gây "bão hòa" hệ thống phòng không đối phương. Các dòng tên lửa chính bao gồm:

• Dòng Shahab: Tên lửa đạn đạo tầm trung với tầm bắn khoảng 2.000 km.
• Dòng Sejjil: Sử dụng nhiên liệu rắn hai tầng, giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị phóng đáng kể.
• Tên lửa Emad: Có khả năng điều chỉnh quỹ đạo ở giai đoạn cuối để tăng độ chính xác.
• Tên lửa Haj Qasem: Tầm bắn 1.400 km với đầu đạn cơ động cao.

Bên cạnh tên lửa đạn đạo, các thành phố ngầm còn chứa các loại tên lửa hành trình bay thấp. Việc duy trì số lượng lớn vũ khí với nhiều chủng loại khác nhau khiến các hệ thống phòng thủ đối phương dù hiện đại đến đâu cũng khó có thể đánh chặn hoàn toàn trong một đợt tấn công đồng loạt.

Ý nghĩa đối với an ninh khu vực

Khả năng duy trì sản xuất và lắp ráp ngay dưới lòng đất giúp Iran linh hoạt trong việc đối phó với các biện pháp giám sát và cấm vận quốc tế. Về mặt quân sự, hệ thống này tạo ra một thế trận phòng thủ thụ động nhưng vô cùng hiệu quả. Ngay cả khi các sân bay và căn cứ lộ thiên bị vô hiệu hóa, Iran vẫn giữ được năng lực phản công mạnh mẽ từ lòng đất, làm tăng rủi ro cho bất kỳ kịch bản can thiệp quân sự trực tiếp nào vào lãnh thổ nước này.