Chiến thuật UAV giá rẻ: Bài toán chi phí đối với hệ thống phòng không hiện đại

Bài toán chi phí trong tác chiến hiện đại là sự mất cân bằng giữa vũ khí tấn công giá rẻ và hệ thống phòng thủ đắt đỏ. Sự xuất hiện của các loại máy bay không người lái (UAV) công nghệ thấp đang buộc quân đội các nước phải thay đổi tư duy tác chiến truyền thống để đối phó với các mối đe dọa quy mô lớn nhưng chi phí thấp.

Chiến thuật bầy đàn và khả năng áp đảo phòng không

Theo Reuters, Iran đã dành nhiều năm phát triển và cung cấp UAV cho các đồng minh với quy mô lớn. Kể từ cuối tháng 2, Tehran đã triển khai hàng trăm tên lửa và hơn 1.000 UAV nhằm vào các mục tiêu tại Israel và khu vực vùng Vịnh. Cách tiếp cận này ưu tiên số lượng thay vì độ chính xác, sử dụng việc phóng đồng loạt để làm quá tải các hệ thống phòng thủ đối phương.

Đáng chú ý, chi phí sản xuất các phương tiện này rất thấp. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), một chiếc UAV Shahed-136 có giá chỉ từ 20.000 đến 50.000 USD. Với tầm bắn 2.500 km, mang đầu đạn 50 kg và tốc độ 180 km/giờ, loại UAV này được thiết kế cụ thể cho chiến thuật "bầy đàn".

Sự chênh lệch kinh tế giữa tấn công và phòng thủ

Ngược lại với chi phí thấp của UAV, các hệ thống phòng thủ hiện đại như Patriot của Mỹ tốn tới 4 triệu USD cho mỗi lần phóng tên lửa đánh chặn. Các hệ thống này vốn được thiết kế để tiêu diệt tên lửa đạn đạo đắt tiền, không phải để đối phó với số lượng lớn UAV bay chậm được lắp ráp từ linh kiện thương mại.

Ông Ian Langford, cựu sĩ quan cấp cao Lực lượng Quốc phòng Australia, nhận định rằng chiến thuật này nhằm làm cạn kiệt kho dự trữ tên lửa đắt đỏ. Khi hệ thống phòng không bị áp đảo và cạn kiệt đạn dược, đối phương mới bắt đầu triển khai các vũ khí chủ lực như tên lửa siêu thanh hoặc tên lửa hành trình để tấn công hạ tầng trọng yếu như cảng biển, sân bay và nhà máy lọc dầu.

Bên cạnh đó, yếu tố nhân mạng cũng tạo ra sự khác biệt. Trong khi các máy bay chiến đấu như F-15 đòi hỏi phi công đào tạo kỳ công và rủi ro sinh mạng cao, UAV được điều khiển từ xa giúp bảo vệ an toàn cho người vận hành và dễ dàng thay thế khi bị phá hủy.

Tìm kiếm giải pháp phòng thủ tối ưu chi phí

Chuyên gia Elizabeth Buchanan từ Viện Chính sách Chiến lược Australia cho rằng quy mô và chi phí sẽ là yếu tố then chốt cho các giải pháp đổi mới trong chiến tranh hiện đại. Hiện nay, các lực lượng quân sự đang tập trung phát triển các công nghệ đối phó mới nhằm giảm phụ thuộc vào tên lửa đánh chặn đắt tiền.

Các giải pháp tiềm năng bao gồm:

• Thiết bị gây nhiễu điện tử để vô hiệu hóa tín hiệu điều khiển.
• UAV đánh chặn có khả năng tái sử dụng.
• Hệ thống laser năng lượng cao sử dụng điện năng để tiêu diệt mục tiêu tức thời với chi phí thấp.

Tuy nhiên, phần lớn các công nghệ này vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm hoặc hạn chế về tầm hoạt động và công suất. Trong tương lai gần, các quân đội vẫn phải dựa vào hệ thống tên lửa phòng không truyền thống để bảo vệ các căn cứ và đô thị, dù thách thức về kinh tế ngày càng lớn.