Chính sách cấm mạng xã hội đối với trẻ em của các quốc gia trên thế giới như thế nào?

Úc đang trực diện thách thức các “gã khổng lồ” công nghệ bằng lệnh cấm mạng xã hội đối với người dưới 16 tuổi - một trong những động thái cứng rắn nhất từ trước đến nay nhằm bảo vệ trẻ em trên không gian mạng.

Quyết định này nhanh chóng thu hút sự quan tâm của các chính phủ, nhà hoạt động an toàn trực tuyến và phụ huynh trên toàn thế giới, trong bối cảnh lo ngại ngày càng gia tăng về tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với sức khỏe tâm thần và sự phát triển của trẻ em.

Trong khi một số quốc gia vẫn thận trọng theo dõi thì tại nhiều quốc gia, đặc biệt tại châu Âu đã bắt đầu cân nhắc hoặc triển khai các chính sách tương tự, với mức độ quyết liệt khác nhau.

Châu Âu: Thúc đẩy việc siết chặt độ tuổi sử dụng mạng xã hội

Tại Đan Mạch, Thủ tướng Mette Frederiksen tuyên bố kế hoạch cấm trẻ em dưới 15 tuổi sử dụng mạng xã hội, cho rằng điện thoại thông minh và các nền tảng số đang “đánh cắp tuổi thơ” của trẻ em. Đề xuất này có thể sớm được luật hóa trong năm tới.

Na Uy hiện áp dụng độ tuổi tối thiểu là 15, Thủ tướng Jonas Gahr Støre nhấn mạnh trách nhiệm của nhà nước trong việc bảo vệ trẻ em khỏi “sức mạnh của các thuật toán”.

Ở Ai-len, chính phủ đang triển khai ví điện tử để xác minh độ tuổi và danh tính người dùng. Bộ trưởng Truyền thông Patrick O’Donovan xác nhận rằng mô hình cấm như Úc là một trong những phương án đang được cân nhắc nghiêm túc.

Tây Ban Nha cũng không đứng ngoài cuộc, khi Thủ tướng Pedro Sánchez kêu gọi nâng độ tuổi tối thiểu sử dụng mạng xã hội lên 16. Tại Pháp, Tổng thống Emmanuel Macron từng đe dọa ban hành lệnh cấm với trẻ dưới 15 tuổi, trong khi một ủy ban quốc hội còn đề xuất “giới nghiêm kỹ thuật số” ban đêm cho thanh thiếu niên từ 15 đến 18 tuổi.

Hà Lan chọn cách tiếp cận mềm hơn, khuyến cáo phụ huynh không cho con sử dụng mạng xã hội trước 15 tuổi.

Ở cấp độ khu vực, Nghị viện châu Âu đã thông qua một nghị quyết không mang tính ràng buộc, kêu gọi cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội trừ khi có sự đồng ý của cha mẹ. Dù không trở thành luật, nghị quyết này phản ánh mối lo chung về tính “gây nghiện” của các nền tảng mạng xã hội.

Nghị sĩ Christel Schaldemose, người khởi xướng nghị quyết, khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy các quy định nghiêm ngặt hơn trên toàn EU. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng cam kết thành lập một nhóm chuyên gia nhằm tìm ra cách bảo vệ trẻ em tốt hơn trước “làn sóng công nghệ đang tràn ngập các gia đình”.

Vương quốc Anh: Thận trọng trong việc đưa ra quyết định

Tại Anh, chính phủ do Đảng Lao động lãnh đạo tuyên bố “không có gì là không thể”, song nhấn mạnh mọi lệnh cấm phải dựa trên bằng chứng khoa học rõ ràng. Một dự luật nhằm hạn chế trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội từng nhận được nhiều sự ủng hộ, nhưng sau đó đã bị điều chỉnh theo hướng giảm mức độ ràng buộc.

Một số tổ chức, như Quỹ Molly Rose, cảnh báo rằng lệnh cấm độ tuổi có thể khiến thanh thiếu niên đối mặt với cú sốc khi “được thả tự do” trên các nền tảng chưa được kiểm soát ngay khi đủ tuổi.

Ngược lại, các nhà vận động an toàn trực tuyến cho rằng dù không phải “liều thuốc thần”, lệnh cấm có thể buộc các công ty công nghệ phải thiết kế sản phẩm an toàn hơn cho trẻ em.

Mỹ: Đối mặt với các rào cản pháp lý

Tại Mỹ, các biện pháp hạn chế chủ yếu được triển khai ở cấp bang. Theo đó, bang Utah yêu cầu sự đồng ý của phụ huynh đối với người dùng dưới 18 tuổi; bang Florida cấm trẻ dưới 14 tuổi sử dụng mạng xã hội; nhiều bang khác cũng áp dụng giới hạn thời gian hoặc yêu cầu xác nhận từ cha mẹ.

Tuy nhiên, các luật này đang đối mặt với tranh cãi pháp lý, đặc biệt liên quan đến quyền tự do ngôn luận theo Hiến pháp Mỹ. Dù một số chính trị gia kêu gọi học theo Úc, khả năng ban hành lệnh cấm trên toàn quốc hiện vẫn rất xa vời.

Các khu vực khác và góc nhìn toàn cầu

Bên cạnh các quốc gia phương Tây, Malaysia đang lên kế hoạch cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội từ năm tới, còn Brazil đã áp dụng quy định nâng độ tuổi tối thiểu sử dụng Instagram lên 16.

Ở chiều ngược lại, Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tỏ ra thận trọng, cảnh báo rằng các lệnh cấm toàn diện có thể phản tác dụng, đặc biệt với những trẻ em dễ bị cô lập. Tổ chức này cho rằng việc siết chặt quy định không nên thay thế cho trách nhiệm đầu tư nghiêm túc của các công ty công nghệ vào an toàn trẻ em.

Dù còn nhiều tranh cãi, động thái của Úc đã tạo ra một tiền lệ mạnh mẽ, buộc các chính phủ trên thế giới phải hành động thay vì tiếp tục chờ đợi sự tự điều chỉnh từ ngành công nghệ.

Liệu lệnh cấm này sẽ trở thành chuẩn mực toàn cầu hay chỉ là một ngoại lệ táo bạo vẫn là câu hỏi chưa có lời đáp nhưng rõ ràng, cuộc chơi với mạng xã hội và trẻ em đã bước sang một giai đoạn mới./.