Kinh tế

Chủ động từ sớm, sẵn sàng ứng phó với thiên tai

Văn Trường • 30/08/2026 15:54

Trước diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường của thiên tai, đặc biệt là tình trạng sạt lở núi, lũ quét và ngập lụt, các địa phương ở Nghệ An đã chủ động xây dựng phương án phòng ngừa từ sớm, ứng phó từ xa nhằm hạn chế thiệt hại.

Văn Trường - Trình bày: Hồng Toại • 30/8/2026

*****

Trước diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường của thiên tai, đặc biệt là tình trạng sạt lở núi, lũ quét và ngập lụt, các địa phương ở Nghệ An đã chủ động xây dựng phương án phòng ngừa từ sớm, ứng phó từ xa nhằm hạn chế thiệt hại.

Gia đình bà Lê Thị Nga ở xóm Quang Thái, xã Thiên Nhẫn sinh sống khu vực ngoài đê sông Lam, nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng mỗi khi nước lũ dâng cao. Bà Nga cho biết, trong mùa lũ năm 2025, nước dâng ngập khoảng nửa nhà. Vì vậy, ngay từ đầu mùa lũ năm nay gia đình đã chủ động mua thùng tôn, kê cao để bảo quản lúa; Ngoài ra, gia đình đắp đất, nâng nền nhà cao thêm hơn 2m nhằm giảm nguy cơ ngập.

Theo ông Nguyễn Văn Trung - Xóm trưởng xóm Quang Thái, xóm có 500 hộ dân, trong đó khoảng 350 hộ nằm ngoài đê sông Lam, luôn phải đối mặt với nguy cơ ngập úng khi nước lũ dâng cao. Để chủ động phòng, chống thiên tai, hơn 90% số hộ dân khu vực ngoài đê đã chủ động xây dựng thêm gác cao để làm nơi tránh trú khi nước lũ dâng. Toàn xóm hiện có hơn 70 chiếc thuyền tôn và thuyền gỗ. Lực lượng ứng cứu tại chỗ cũng được kiện toàn với gần 20 người.

Ông Nguyễn Văn Hòa - Trưởng phòng Kinh tế xã Thiên Nhẫn cho biết, toàn xã có hơn 9.000 hộ dân, với khoảng 41.000 nhân khẩu; trong đó, hơn 2.000 hộ nằm ở khu vực ngoài đê. Mùa mưa lũ năm 2025, Thiên Nhẫn là một trong những địa bàn chịu ảnh hưởng nặng, với 1.228 hộ dân bị ngập và cô lập. Từ thực tế đó, xã đã chủ động kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng, chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn; phân công cụ thể chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của từng thành viên. Xây dựng phương châm “4 tại chỗ”.

Xã hiện chuẩn bị 2 thuyền máy, hơn 15 ô tô, máy xúc có thể huy động khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Khi có báo động cấp 1, mỗi tuyến đê có 2-3 người canh gác và 4 người tuần tra trên mỗi km đê. Vật tư, vật liệu như bao tải, phên tre cũng được tập kết để sẵn sàng. Cùng với đó, xã đã thành lập Trung đội cơ động gồm 40 người, hơn 700 người trong các tổ xung kích.

Tương tự, xã Lam Thành hiện có hơn 1.500 hộ dân sinh sống ngoài đê sông Lam. Đến thời điểm hiện nay, xã đã xây dựng phương án sơ tán theo từng cấp độ rủi ro, với nguyên tắc chủ động di dời sớm.

Dọc sông Hiếu, qua địa bàn các xã Châu Tiến, Quỳ Châu, Châu Bình, nguy cơ lũ ống, ngập úng khi xuất hiện mưa lớn kéo dài.

Tại bản Châu Hạnh, xã Quỳ Châu, ông Đinh Khắc Tiếu sống ven khe Tụ cho biết, mùa lũ trước, nước từng dâng cao quá cửa sổ, có lúc gần chạm mái nhà. Vì vậy “Khi có cảnh báo và cán bộ vận động di dời, gia đình chấp hành ngay, bởi nước ở đây lên rất nhanh, chỉ cần chậm một chút là nguy hiểm”, ông Tiếu chia sẻ.

“

Khi có cảnh báo và cán bộ vận động di dời, gia đình chấp hành ngay, bởi nước ở đây lên rất nhanh, chỉ cần chậm một chút là nguy hiểm”.

Được biết, bản Châu Hạnh hiện có 410 hộ với hơn 1.600 nhân khẩu; trong đó trên 200 hộ nằm trong khu vực có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi lũ ống. Để chủ động ứng phó, bản đã thành lập 4 tổ phản ứng nhanh tại 4 cụm dân cư, mỗi tổ 10 người, sẵn sàng hỗ trợ.

Theo ông Trần Bảo Linh - Phó Chủ tịch UBND xã Quỳ Châu, xã đã xây dựng kịch bản theo phương án, khi lũ trên sông Hiếu vượt báo động III, xã có hơn 4.900 người cần di dời, sơ tán xen dắm tại chỗ. Để thực hiện phương án, xã thành lập 4 tổ chỉ huy tại các điểm có nguy cơ ngập lụt với 24 thành viên; thành lập 25 tổ phản ứng nhanh tại 12 thôn, bản, mỗi tổ từ 5-8 người để kịp thời hỗ trợ nhân dân.

Về phương tiện, xã chuẩn bị 18 thuyền, 3 máy phát điện, 300 áo phao, 25 xe vận tải và 5 máy xúc. Đây là những phương tiện quan trọng nhằm bảo đảm khả năng cứu hộ, di chuyển người và tài sản trong trường hợp địa bàn bị chia cắt.

Tại xã Lượng Minh, nguy cơ lũ quét, sạt lở được đánh giá cao do địa hình nhiều khe, suối, độ dốc lớn. Ông Nguyễn Văn Hòa - Chủ tịch UBND xã cho biết, địa phương thường xuyên đối mặt với sạt lở đất, lũ ống, lũ quét và ngập lụt. Trong 10 bản, có 4 bản nằm trong khu vực nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét. Qua rà soát, xã xác định hơn 200 hộ cần di dời khi có tình huống nguy hiểm.

Để chủ động ứng phó, địa phương thực hiện phương châm “4 tại chỗ”. Cả 10 bản đều thành lập tổ phản ứng nhanh, mỗi tổ khoảng 20 người, với tổng lực lượng hơn 200 người.

Đại diện Chi cục Thủy lợi Nghệ An cho biết, trong mùa mưa lũ, nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu của tỉnh là bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân, đồng thời bảo vệ các công trình trọng điểm. Cùng với đó, phương châm “4 tại chỗ” được triển khai đồng bộ.

Lực lượng tham gia ứng phó được tổ chức, huy động rộng khắp. Đáng chú ý, Nghệ An đã xây dựng 8 kịch bản sơ tán khẩn cấp, giúp các địa phương xác định nguy cơ, chủ động tính toán số người cần di dời, địa điểm đến, lực lượng và phương tiện phục vụ sơ tán.

Theo kịch bản I, trong tình huống siêu bão cấp 16 kết hợp triều cường, nước biển có thể dâng tới 7,7m, nguy cơ tràn ngập, vỡ đê được xác định trên địa bàn 15 xã, phường ven biển. Khi đó, dự kiến hơn 146.600 người phải sơ tán, trong đó gần 90.000 người được sơ tán tập trung.

Với kịch bản II, khi bão cấp 15 kết hợp triều cường, nước biển dâng khoảng 6,4m, phạm vi ảnh hưởng được xác định tại 13 xã, phường ven biển. Tỉnh dự kiến phải di dời hơn 103.000 người, gồm hơn 53.000 người di dời tại chỗ và gần 50.000 người sơ tán tập trung.

Ở kịch bản III, ứng phó với bão cấp 14 kết hợp triều cường, nước biển dâng 5,3m, có 12 xã, phường nằm trong vùng ảnh hưởng. Phương án được xây dựng để sơ tán khoảng 64.100 người, trong đó 47.600 người di dời tại chỗ và 16.500 người sơ tán tập trung.

Với bão cấp 13, nước biển dâng 4,4m, kịch bản IV dự kiến sơ tán hơn 27.100 người tại 9 xã, phường.

Kịch bản V, ứng phó bão cấp 13 kết hợp triều ở mức trung bình, nước biển dâng 4,2m, dự kiến khoảng 19.000 người cần di dời tại 9 xã, phường.

Đối với khu vực miền núi và trung du, các kịch bản VI, VII và VIII tập trung vào nguy cơ lũ ống, lũ quét và sạt lở đất đá. Đặc biệt, khi mực nước sông Cả đạt báo động III, phương án dự kiến 32 xã, phường dọc sông phải di dời khoảng 65.000 người. Trong tình huống báo động khẩn cấp, quy mô sơ tán có thể tăng lên hơn 94.300 người.

Những kịch bản ứng phó với quy mô lớn cho thấy Nghệ An đang chủ động chuẩn bị trước các tình huống thiên tai có thể xảy ra. Từ lực lượng, phương tiện, vật tư đến phương án sơ tán, các địa phương đều được phân công, chuẩn bị cụ thể. Qua đó, các địa phương từng bước nâng cao năng lực phòng ngừa, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân.