Chủ tịch Fed Jerome Powell khép lại nhiệm kỳ sóng gió với vị thế vững vàng
Ngày 29/4, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) Jerome Powell dự kiến sẽ có cuộc họp báo cuối cùng trên cương vị người đứng đầu cơ quan này.
Vượt qua những áp lực chính trị chưa từng có, ông Powell chuẩn bị rời ghế Chủ tịch với di sản của một nhà lãnh đạo kiên định bảo vệ sự độc lập của ngân hàng trung ương.
Vượt qua sóng gió chính trị
Ông Jerome Powell, một quan chức ngân hàng trung ương có phong thái điềm đạm và luôn cẩn trọng trong từng lời nói, có lẽ không ai ngờ tới lại trở thành một trong số ít những nhân vật công khai bảo vệ quan điểm trước áp lực từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Vào ngày 29/4, ông Powell sẽ chủ trì cuộc họp báo được nhiều người dự đoán là cuối cùng của ông trên cương vị Chủ tịch Fed. Đối với giới quan sát, ông đã vượt qua thành công chiến dịch gây sức ép liên tục đòi hạ lãi suất từ Nhà Trắng.
Hồi tháng 1 năm nay, ông Powell từng tiết lộ việc Bộ Tư pháp Mỹ đã mở một cuộc điều tra chưa từng có tiền lệ nhằm vào ông và Fed liên quan đến việc vượt dự toán chi phí trong dự án cải tạo trụ sở trị giá 2,5 tỷ USD. Vào thời điểm đó, ông cảnh báo rằng, cuộc điều tra này nên được "nhìn nhận trong bối cảnh rộng lớn hơn về những mối đe dọa và áp lực liên tục từ chính quyền".
Gần 4 tháng sau, tình thế đã đảo ngược. Cuối tuần qua, Bộ Tư pháp Mỹ tuyên bố sẽ hủy bỏ cuộc điều tra. Động thái này diễn ra sau khi một thượng nghị sĩ chủ chốt của đảng Cộng hòa tuyên bố sẽ không phê chuẩn người được Tổng thống Trump đề cử thay thế ông Powell - ông Kevin Warsh trừ khi cuộc điều tra chấm dứt. Sự việc cũng được giới phân tích đánh giá là một phần trong nỗ lực lớn hơn nhằm gây áp lực lên Fed, đặc biệt, sau khi Tổng thống Trump tìm cách bãi nhiệm Thống đốc Fed Lisa Cook với các cáo buộc liên quan đến gian lận thế chấp.
Về phần mình, ông Powell hồi tháng 3 cũng khẳng định ông sẽ không rời Hội đồng Thống đốc Fed (nơi nhiệm kỳ thống đốc của ông kéo dài đến tháng 1/2028) chừng nào cuộc điều tra còn tiếp diễn. Theo ông Jason Furman - cựu cố vấn kinh tế hàng đầu của cựu Tổng thống Barack Obama, việc ông Powell cảm thấy cần phải lên tiếng phản ứng mạnh mẽ vào tháng 1 đã cho thấy "vấn đề này nghiêm trọng đến mức độ nào".
Mọi sự chú ý hiện đang đổ dồn vào quyết định tiếp theo của ông Powell: Liệu ông có tiếp tục ở lại Hội đồng Thống đốc sau khi mãn nhiệm ghế Chủ tịch hay không. Đây là một động thái hiếm gặp nhưng không phải chưa từng có tiền lệ.
Chúng tôi tin rằng, khả năng ông ấy tiếp tục ở lại Hội đồng là rất cao. Lý do cốt lõi là để đảm bảo tính liên tục của thể chế, chứ không phải vì lý do chính trị.
Chuyên gia kinh tế trưởng Gregory Daco của EY-Parthenon nhận định
Lèo lái nền kinh tế qua các cuộc khủng hoảng
Năm 2018, ông Powell được Tổng thống Trump bổ nhiệm vào vị trí Chủ tịch Fed thay thế bà Janet Yellen trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Không lâu sau đó, ông phải đối mặt với hàng tháng trời chịu áp lực chỉ trích từ Nhà Trắng vì quyết định tăng lãi suất.
Khi đại dịch Covid-19 bùng phát vào năm 2020, Fed dưới sự dẫn dắt của ông Powell đã nhanh chóng cắt giảm lãi suất cơ bản xuống mức 0% và tung ra các biện pháp hỗ trợ chưa từng có, giúp nền kinh tế lớn nhất thế giới tránh được một cuộc suy thoái trầm trọng.
Trong giai đoạn hỗn loạn đó, ông đã khéo léo tạo ra sự đồng thuận giữa các thành viên có quan điểm đa dạng trong ủy ban hoạch định chính sách của Fed, qua đó, nhận được cả lời khen ngợi lẫn sự tôn trọng từ nhiều phía vì đã duy trì được tính độc lập của cơ quan này.
Năm 2021, vị quan chức đảng Cộng hòa này đã được Tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden đề cử tiếp tục lãnh đạo Fed trong nhiệm kỳ thứ hai. Ông tiếp tục chỉ đạo một loạt đợt tăng lãi suất mạnh mẽ vào năm 2022 để kiềm chế lạm phát phi mã hậu đại dịch, trước khi bắt đầu hạ lãi suất một cách thận trọng trở lại vào năm 2024 và 2025 để cân bằng các tác động về giá cả từ các chính sách thuế quan mới của Tổng thống Trump.
Di sản của "một Chủ tịch Fed bản lĩnh"
Khi ông Trump trở lại nắm quyền, ông Powell một lần nữa trở thành tâm điểm của những lời chỉ trích vì không cắt giảm lãi suất mạnh tay hơn. Tổng thống Mỹ đã sử dụng nhiều ngôn từ gay gắt để công kích cá nhân ông, thậm chí hồi tháng 7 còn ám chỉ khả năng bãi nhiệm ông với lý do "gian lận" liên quan đến dự án cải tạo trụ sở Fed.
Dù vậy, kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, ông Powell cũng cho thấy sự linh hoạt và sẵn sàng nhượng bộ trong một số lĩnh vực nhất định, chẳng hạn như thu hẹp các hoạt động của Fed liên quan đến vấn đề biến đổi khí hậu.
Theo chuyên gia cấp cao David Wessel thuộc Viện nghiên cứu Brookings, sự phản ứng kiên quyết của ông Powell trước các sức ép từ cơ quan hành pháp sẽ củng cố di sản của ông như "một Chủ tịch Fed bản lĩnh".
Ông ấy sẽ được công chúng nhớ đến như một người đã đứng lên bảo vệ sự độc lập của Fed và tinh thần thượng tôn pháp luật.
Chuyên gia Wessel khẳng định
