Chùa Hương 35 năm trước qua ống kính khách quốc tế: Vẻ đẹp nguyên sơ của Nam thiên đệ nhất động

Năm 1991, Hans-Peter Grumpe, một giáo viên người Đức, đã thực hiện hành trình khám phá Việt Nam từ Nam ra Bắc. Trong ký ức của vị khách quốc tế này, du lịch Việt Nam cách đây 35 năm vẫn còn rất sơ khai, việc di chuyển giữa các địa điểm gặp nhiều trở ngại do yêu cầu về giấy phép đặc biệt. Những tư liệu hình ảnh của ông về quần thể danh thắng Hương Sơn (Mỹ Đức, Hà Nội) đã ghi lại một giai đoạn lịch sử khi cảnh vật và con người nơi đây còn mang đậm nét mộc mạc, tự nhiên.

Hành trình xuôi dòng suối Yến bằng thuyền nan

Hành trình chiêm bái Chùa Hương của Hans-Peter Grumpe bắt đầu từ bến Đục. Tại thời điểm năm 1991, khu vực này còn rất đơn sơ, hầu như chưa có sự xuất hiện của các dịch vụ du lịch hay hạ tầng hiện đại. Cảnh quan hai bên bờ mang vẻ yên bình đặc trưng của vùng nông thôn Bắc Bộ.

Để vào được trung tâm quần thể di tích, du khách phải trải qua hành trình gần hai tiếng đồng hồ trên suối Yến. Hans-Peter ví khu vực này như một "vịnh Hạ Long trên cạn". Điều đặc biệt nhất lúc bấy giờ là toàn bộ thuyền vận chuyển khách đều là thuyền nan chèo tay, không có tiếng động cơ, giữ cho không gian mặt nước sự tĩnh lặng tuyệt đối.

Dọc theo dòng suối, du khách có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh người dân địa phương chăn vịt hoặc làm nông nghiệp, tạo nên một bức tranh sinh hoạt sống động và thuần khiết. Vẻ đẹp nguyên sơ này đã gây ấn tượng mạnh mẽ với vị du khách người Đức.

Dấu ấn văn hóa tại Chùa Thiên Trù và Động Hương Tích

Sau khi thuyền cập bến, điểm dừng chân đầu tiên là Chùa Thiên Trù (còn gọi là Chùa Ngoài). Đây là nơi đặt Bảo tháp Viên Công và cũng là địa điểm tổ chức các nghi lễ quan trọng của hội chùa Hương sau này. Kiến trúc tháp chuông và các công trình tại đây mang đậm dấu ấn thời gian với mái ngói rêu phong.

Để đến được Động Hương Tích – trung tâm của toàn bộ quần thể di tích, du khách phải chinh phục những bậc đá có độ dốc cao. Đây là thử thách đòi hỏi sự kiên trì của người hành hương trước khi chiêm ngưỡng vẻ đẹp của hang động từng được Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm ban tặng danh hiệu "Nam thiên đệ nhất động" vào năm 1770.

Bên trong Động Hương Tích, các khối nhũ đá và măng đá tự nhiên tạo nên những hình thù kỳ thú như hòn đá Đụn Gạo. Nhìn từ xa, cửa động có hình dáng như miệng một con rồng khổng lồ đang mở rộng, tạo nên cảm giác uy nghiêm và linh thiêng.

Sau chuyến đi năm 1991, Hans-Peter Grumpe còn quay lại Việt Nam nhiều lần vào các năm 1992 và 1993 để tiếp tục tìm hiểu về văn hóa, lịch sử vùng đất này. Những hình ảnh về Chùa Hương năm 1991 không chỉ là kỷ niệm cá nhân mà còn là tư liệu quý báu về diện mạo của một trong những di tích tôn giáo lớn nhất Việt Nam thời kỳ đầu Đổi Mới.