Chuyện ở Vân Nam

Nhân chuyến công tác học tập của đoàn cán bộ Báo Nghệ An tại thành phố Côn Minh (Vân Nam - Trung Quốc) chúng tôi ghi những "chuyện lạ" mắt thấy tai nghe này. Chuyện lạ là do lần đầu thấy. Lạ nhưng cũng hiển nhiên và ta cũng có thể rút kinh nghiệm...


Đường vành đai số 2 dài 64km thành phố Côn Minh (Vân Nam - Trung Quốc)

Ai cũng nghĩ, ở Trung Quốc mật độ dân số cao vì trên 1,5 tỷ người. Té ra, ở tỉnh Vân Nam, mật độ còn thấp thua nhiều tỉnh ở trung du, miền núi nước ta. Tỉnh Vân Nam rộng đến 650.000 km2 (gấp đôi diện tích nước ta) nhưng dân số lại chỉ hơn nửa dân số nước ta (45 triệu người). Chúng tôi đi qua những con lộ vùng nông thôn cũng như vào công viên thành phố thấy rất ít trẻ em. Chị Huệ - người hướng dẫn viên du lịch Vân Nam cho biết: ở Trung Quốc, vấn đề dân số kế hoạch hoá gia đình rất nghiêm túc. Vùng nông thôn có thể sinh hai con còn ở thành phố thường chỉ sinh một con. Nhà chị có một cháu gái đã 12 tuổi. Nếu sinh quá sẽ không có hộ khẩu mà không có hộ khẩu sẽ như mất quyền công dân. Nhờ kế hoạch dân số nên kinh tế xã hội phát triển rất nhanh.

Vân Nam là một tỉnh miền núi, có nhiều dân tộc (25 dân tộc thiểu số). Vị trí kinh tế xã hội xếp thứ 27 trong số 34 tỉnh thành. Vừa qua mới phát hiện ra một dân tộc thiểu số (Mô xô) chỉ 600 người sống trong một hang động. Họ đang ở chế độ thị tộc. Con cái không có cha, chỉ biết mẹ và cậu. Thế nhưng Vân Nam cũng là tỉnh khá phát triển kinh tế so với nhiều tỉnh ở nước ta. Thế mạnh của tỉnh này được Trung Quốc bình chọn là: phát triển ngành thuốc lá (hai nhà máy lớn, xuất bán ra các nước trong khu vực Đông Nam Á là chủ yếu), ngành thảo dược và du lịch.

Dựa vào khí hậu lạnh và có nắng quanh năm của vùng cao nguyên cũng như kế thừa được nhiều kinh nghiệm chữa bệnh theo phương pháp đông y của vùng tự trị Tây Tạng, Vân Nam là nơi bán nguyên liệu và thuốc đã bào chế nổi tiếng Trung Quốc nội địa. Ở đây có nhiều công ty dược xuyên quốc gia như: Công ty thuốc bắc Vĩnh Thành, Bảo Thụ Đường, nhà thuốc và chữa bệnh Hoàng Truyền Quý... Có khối lượng bán ra rất lớn, nhất là phục vụ khách du lịch. Ở đây có nhiều loại thảo dược quý và lạ ví như "đông trùng hạ thảo". Mùa đông nó như con sâu, mùa hạ thì biến thành cây, nghe bảo chữa được... 99 bệnh! Ngay cả bệnh ung thư cũng có thể cầm cự kéo dài thêm tuổi thọ hàng năm trời. Đến nỗi đầu trọc do điều trị hoá trị liệu, đầu vẫn mọc tóc lại! Tam thất và linh chi Vân Nam quả là có hàm lượng cao. Giá tại Côn Minh đắt đến gấp 5 lần giá bán tại Sapa nước ta. Còn đông trùng thì còn đắt hơn nữa, giá mỗi gam, 3 con khô chỉ to bằng đầu đũa, đến 398 tệ (tức trên 700 nghìn Việt Nam đồng). Các loại dược thảo quý hiếm là một trong những yếu tố thu hút khách du lịch.

Nhưng có lẽ lực hút mạnh hơn vẫn là ở đây có di sản thiên nhiên thế giới (núi đá Thạch Lâm) và hệ thống đền chùa cổ kính, chứa nhiều điều phi thường của con người xa xưa. Chẳng hạn cụm di tích lịch sử văn hoá trên núi Tây Sơn (gồm 4 đền và chùa Hoa Đình Tự); rồi chùa và đền Đồng Kim tự. Nói là phi thường vì có ông Ngô Lai Thanh đã tỏ lòng với người mình yêu tự vẫn dưới hồ Điền Trì bằng cách cặm cụi 72 năm đục con đường đá lên đỉnh núi. Đứng trên đỉnh núi này thấy được hồ Điền Trì (rộng 580 ha) chiếm một góc lớn của thành phố Côn Minh; lại gần chùa Hoa Đình tự có tượng phật và 4 vị thánh đồ sộ, sinh động. Chùa Đồng cũng to lớn như vậy, lại được kiến thiết bằng nguyên liệu đồng (kể cả lá cờ). Ở đây còn trưng bày các hiện vật của nhân vật nổi tiếng lịch sử Ngô Tam Quế - người được xem là có công với Côn Minh - Vân Nam thế kỷ 17...

Những cụm di tích ấy và núi đá Thạch Lâm đã tôn vinh thành phố Côn Minh, trở thành điểm đến của khách du lịch. Riêng núi đá Thạch Lâm mỗi năm có tới hàng triệu người đến tham quan (Vân Nam hàng năm có 14 triệu lượt khách, chủ yếu khách nội địa; Côn Minh là một trong mười điểm du lịch toàn quốc. Và Thạch Lâm chỉ cách Côn Minh có 58 km về phía Đông Nam cũng là một huyện (trong 4 quận, 8 huyện của thành phố). Doanh thu du lịch ở Thạch Lâm 400 tỷ đồng/năm.

Hệ thống đường sá, nhất là đường nội thị, đường quốc lộ và cao tốc thì nhiều nước trong khu vực còn lâu mới đuổi kịp. Đường cao tốc rộng 4 làn xe, hai chiều; tại các ngã ba, ngã tư trở lên đều có đường vượt. Thành ra ở điểm nút ấy có ba, bốn tầng xe chạy. Trên đường cao tốc thì không thấy người đi bộ và xe máy song hành. Hiện nay, Vân Nam đã hoàn thành đường vành đai đại lộ số 2 quanh nội thành dài 64km, đang xúc tiến xây dựng vành đai giao thông số 3, dài tới 210 km - thành phố Côn Minh với 5 triệu dân, nhờ hệ thống giao thông tốt không xảy ra tắc nghẽn và rất ít tai nạn. Mặt khác, họ cũng có chính sách hạn chế xe máy ở nội thành. Hạn chế bằng cách giá bán thì rẻ (5 ngàn tệ có thể mua được) nhưng đăng ký xe thì đắt (đến 15 ngàn tệ). Trong khi thành phố có mạng lưới ô tô buýt đều khắp, tiện lợi và đúng giờ.

Một công trình giao thông hiện đại liên quan đến ta là bạn đang gấp rút hoàn thành con đường xuyên Á (cao tốc) từ Côn Minh đến Hà Khẩu (giáp biên Lào Cai). Đại lộ này dài 560 km đã hoàn thành gần 300 cây số, tức đến Mông Tự trên quốc lộ 126. Từ Mông Tự đến Hà Khẩu (đường cũ) dài có 270 km xe ô tô khách đi mất 8 tiếng đồng hồ nhưng 300 cây số đường cao tốc xe chạy chưa đầy 4 tiếng êm ru. Họ tính con đường này sẽ hoàn thành năm 2008, cầu Kim Thành qua sông Hồng mỗi bên thi công một nửa (phía Lào Cai đã làm xong đại lộ Trần Hưng Đạo đón đường cao tốc này nhưng nay chuyển sang làm đường trung tâm khu phố mới; nhờ bên họ chậm tiến độ. Chị Huệ cho biết nguyên nhân chậm là do nạn tham nhũng và chất lượng đường kém (đã xử và bỏ tù gần 100 vị liên quan đến con đường xuyên Á này).

Triển vọng hợp tác kinh tế Việt Nam và Vân Nam rất tốt đẹp. Cuối tháng 10 vừa qua, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã sang thăm và làm việc tại thành phố Côn Minh. Hiện nay, ngoài thủ phủ Côn Minh, các thành phố trên trục Xuyên Á như Mông Tự, Thông Hải, Ngọc Khê... đã có nhiều nhà đầu tư người Việt và có nhiều sinh viên đang học. Khi con đường cao tốc này hoàn thành, Hà Nội - Côn Minh chỉ đi gọn trong một ngày (thời gian chẳng khác Hà Nội - Đồng Hới) chắc chắn hợp tác kinh tế còn phát triển mạnh hơn. Riêng tỉnh ta, hiện giờ đang có Công ty cổ phần Hữu Nghị Nghệ An, hợp tác về du lịch.


Hoàng Chỉnh