Có nên rút phích cắm thiết bị điện tử khi trời giông sét?

Sét không nhất thiết phải đánh trực tiếp vào ngôi nhà mới gây hư hỏng thiết bị điện tử. Ngay cả khi tia sét xuất hiện ở khoảng cách khá xa, nó vẫn có thể tạo ra các xung điện mạnh lan truyền qua hệ thống điện và phá hủy các linh kiện điện tử bên trong thiết bị.

Theo Cục Khí tượng Quốc gia Mỹ (NWS), các thiết bị chống sét lan truyền thông thường không thể bảo vệ hoàn toàn nếu xảy ra cú sét đánh trực tiếp. Vì vậy, biện pháp an toàn nhất vẫn là rút phích cắm các thiết bị điện tử trước khi giông sét xảy ra và hạn chế sử dụng những thiết bị đang cắm điện trong thời gian có sấm sét.

Vì sao sét có thể làm hỏng thiết bị điện tử?

Một trong những nguyên nhân nguy hiểm nhất là hiện tượng tăng áp đột ngột. Đây là tình trạng điện áp tăng vọt vượt mức bình thường trong thời gian rất ngắn. Chẳng hạn, điện áp tiêu chuẩn của ổ cắm điện dân dụng tại Việt Nam là khoảng 220 V, nhưng khi xảy ra tăng áp, mức điện áp có thể vượt xa ngưỡng này.

Dòng điện tăng đột ngột có thể sinh nhiệt lớn, làm cháy bảng mạch, hỏng linh kiện hoặc khiến thiết bị ngừng hoạt động hoàn toàn. Không chỉ sét đánh mới gây ra hiện tượng này. Việc mất điện đột ngột, biến động lưới điện, dây dẫn gặp sự cố hoặc các thiết bị công suất lớn khởi động lại cũng có thể tạo ra các xung điện nguy hiểm.

Phần lớn thiết bị điện tử hiện nay không được thiết kế để chịu đựng các xung điện mạnh lặp đi lặp lại. Ngay cả ổ cắm chống sét hay máy phát điện cũng chỉ hoạt động trong giới hạn công suất nhất định.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến cáo nên ưu tiên rút phích cắm những thiết bị quan trọng và có giá trị cao như máy tính để bàn, TV, dàn âm thanh hoặc toàn bộ hệ thống giải trí trong gia đình khi có hiện tượng giông sét.

Ở trong nhà vẫn chưa chắc an toàn tuyệt đối

Nhiều người cho rằng chỉ cần ở trong nhà là hoàn toàn tránh được nguy cơ bị sét đánh. Tuy nhiên, đây là quan niệm chưa chính xác.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), khoảng 1/3 trường hợp bị thương do sét xảy ra trong nhà. Sét có thể truyền vào công trình thông qua dây điện, đường ống kim loại, hệ thống internet có dây, cửa sổ hoặc các khe hở trên tường và mái nhà.

Thậm chí, một tia sét có thể đánh ở khoảng cách hàng chục km nhưng vẫn gây ảnh hưởng thông qua hệ thống điện truyền dẫn. Bê tông cũng có khả năng dẫn điện trong một số trường hợp do bên trong có cốt thép kim loại.

Do đó, khi có giông sét, người dùng nên tránh tiếp xúc với các thiết bị điện đang cắm nguồn, hạn chế sử dụng điện thoại cắm sạc, máy tính để bàn hoặc các vật dẫn điện trong nhà.

Cách bảo vệ thiết bị điện tử hiệu quả hơn

Trên thực tế, việc rút toàn bộ thiết bị điện trong nhà mỗi khi có giông sét là điều không phải lúc nào cũng khả thi. Vì vậy, giải pháp hợp lý là ưu tiên bảo vệ các thiết bị quan trọng nhất.

Người dùng nên rút nguồn TV, máy tính, modem internet, dàn âm thanh hoặc các thiết bị điện tử giá trị cao khi có cảnh báo thời tiết xấu.

Các ổ cắm chống sét lan truyền vẫn hữu ích trong nhiều trường hợp, nhưng cần lưu ý rằng chúng không thể chống chịu hoàn toàn trước cú sét đánh trực tiếp.

Nếu ổ cắm chống sét từng gặp hiện tượng tăng áp mạnh, người dùng cũng nên thay mới để đảm bảo khả năng bảo vệ.

Ngoài ra, nên chuẩn bị pin sạc dự phòng hoặc nguồn điện dự phòng cho các thiết bị cần thiết như điện thoại và đèn chiếu sáng để hạn chế phụ thuộc vào nguồn điện lưới trong lúc giông sét.

Đối với những gia đình có nhiều thiết bị điện tử giá trị cao, giải pháp hiệu quả hơn là lắp đặt hệ thống chống sét lan truyền toàn nhà tại bảng điện chính. Hệ thống này giúp tạo thêm lớp bảo vệ cho toàn bộ mạng điện trong nhà, dù chi phí đầu tư ban đầu tương đối cao và yêu cầu hệ thống tiếp địa đạt chuẩn kỹ thuật.

Tóm lại, việc rút phích cắm thiết bị điện tử khi có giông sét vẫn là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để giảm nguy cơ hư hỏng do tăng áp hoặc sét lan truyền.

Trong điều kiện thời tiết cực đoan ngày càng xuất hiện thường xuyên, đây là thói quen cần thiết để bảo vệ cả thiết bị lẫn sự an toàn của người sử dụng./.