Công nhân Nghệ An chủ động bắt nhịp “guồng quay” mới
Trong làn sóng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự bùng nổ của dòng vốn FDI, lực lượng công nhân đang đứng trước những cơ hội lớn chưa từng có. Nhưng đi cùng với đó là áp lực đổi mới không ngừng, từ tay nghề, tác phong đến ngoại ngữ và khả năng thích ứng công nghệ. Do đó, chỉ khi chủ động học hỏi, dám thay đổi, công nhân mới có thể nắm bắt cơ hội và vươn lên trong bối cảnh mới.
Thanh Phúc / Trình bày: Hồng Toại • 30/04/2026
*****
Trong làn sóng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự bùng nổ của dòng vốn FDI, lực lượng công nhân đang đứng trước những cơ hội lớn chưa từng có. Nhưng đi cùng với đó là áp lực đổi mới không ngừng, từ tay nghề, tác phong đến ngoại ngữ và khả năng thích ứng công nghệ. Do đó, chỉ khi chủ động học hỏi, dám thay đổi, công nhân mới có thể nắm bắt cơ hội và vươn lên trong bối cảnh mới.
Câu chuyện của anh Cao Văn Phan (SN 1994) là minh chứng sinh động cho tinh thần không ngừng học hỏi và dám thích ứng của công nhân Nghệ An hôm nay. Tốt nghiệp Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vinh, cuối năm 2019, anh Phan vào làm việc tại Công ty TNHH Sáng chế Hoàn Cầu (xã Quỳnh Văn) với vị trí công nhân lắp tủ điện. Thu nhập thời điểm đó khoảng 8-9 triệu đồng/tháng, cơ hội thăng tiến gần như không nhiều khi trong xưởng đã có những người thợ lành nghề gắn bó lâu năm.
Bước ngoặt đến khi doanh nghiệp chuyển hướng sản xuất, đầu tư các thiết bị hiện đại như máy phay CNC, tiện CNC, cắt CNC plasma… Những dây chuyền mới đòi hỏi trình độ cao hơn, tư duy tự động hóa và khả năng làm chủ công nghệ. Nhận ra đây vừa là thách thức vừa là cơ hội, anh Phan đã lựa chọn bước vào “vùng khó”. Chỉ sau vài tháng làm việc, anh được công ty tạo điều kiện tham gia hàng loạt khóa đào tạo: Điều khiển khí nén, lập trình PLC, HMI, biến tần; thực hành quản lý 5S, Kaizen theo tiêu chuẩn Nhật Bản… Những lớp học kéo dài 2-3 tuần, có khi học trực tiếp, có khi học online vào buổi tối sau giờ làm. “Khoảng cách giữa lý thuyết và thực tế là rất lớn. Áp lực theo kịp chương trình buộc bản thân phải nỗ lực gấp nhiều lần: Ban ngày làm việc, tối học thêm, tự mày mò thực hành trên laptop cá nhân”, anh Phan nhớ lại.
Không dừng lại ở chuyên môn, anh Phan còn đăng ký học tiếng Anh để đọc tài liệu kỹ thuật. Từng bước, anh làm chủ hệ thống điều khiển tự động cho các dây chuyền máy do công ty sản xuất. Những đêm ở lại xưởng đến 9 giờ tối để thử máy, sửa lỗi chương trình trở thành chuyện quen thuộc. Những va vấp trong thực tế sản xuất, từ áp lực đến những bài học “vỡ ra” sau mỗi sự cố, đã trở thành chất liệu quan trọng giúp anh trưởng thành nhanh chóng. Khi vị trí kỹ sư thiết kế cơ khí bị khuyết, ban lãnh đạo công ty đã tin tưởng giao cho anh đảm nhiệm. Từ một người chưa từng học chuyên sâu về cơ khí, anh lại bắt đầu hành trình mới: Học vẽ 3D bằng Autodesk Inventor, ôn lại AutoCAD 2D, tự nghiên cứu để biến ý tưởng thành sản phẩm.
Tinh thần dám thử, dám làm giúp anh Phan có nhiều sáng kiến cải tiến: Chuyển hệ thống điều khiển máy uốn đai từ board mạch sang relay để giảm chi phí và dễ sửa chữa; cải tiến kết cấu máy ép gạch không nung nhằm tăng năng suất; tối ưu hệ thống thủy lực, khí nén để rút ngắn chu kỳ vận hành. Từ công nhân, anh dần trở thành người phụ trách công nghệ, quản lý phòng kỹ thuật, rồi được giao điều hành các dự án lớn. Sau 6 năm, anh Phan được bổ nhiệm Phó Giám đốc Công ty TNHH Sáng chế Hoàn Cầu. “Cơ hội luôn có, quan trọng là mình có sẵn sàng nắm bắt hay không”, anh Phan chia sẻ. Theo anh, trong bối cảnh sản xuất hiện đại, việc học tập nâng cao tay nghề chính là con đường duy nhất để người công nhân nâng cao giá trị bản thân và thu nhập.
Sự phát triển mạnh mẽ của các nhà máy, công ty, các khu công nghiệp, đang tạo ra một “làn sóng” nhu cầu lao động chưa từng có. Không chỉ dừng lại ở số lượng, doanh nghiệp FDI ngày càng đặt ra những tiêu chuẩn mới: Lao động phải có tay nghề, biết ngoại ngữ, có khả năng thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại và làm việc cùng chuyên gia nước ngoài.
Theo Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam Nghệ An, năm 2026, các doanh nghiệp trong khu kinh tế và các khu công nghiệp trên địa bàn cần tuyển gần 90.000 lao động, trong đó, nhu cầu từ khu vực doanh nghiệp FDI chiếm hơn 70%, tập trung ở các ngành sản xuất linh kiện điện tử, may mặc, cơ khí, năng lượng.
Trong bối cảnh dòng vốn FDI, đặc biệt từ Trung Quốc đổ vào mạnh mẽ, yêu cầu về ngoại ngữ nổi lên như một tiêu chí "cứng" ngay từ đầu vào. Tiếng Trung, từ chỗ là lợi thế, đang dần trở thành điều kiện cần ở nhiều vị trí. Điển hình như Công ty TNHH Công nghệ Everwin Precision (Việt Nam) hiện có hơn 2.000 lao động, trong đó, khoảng 20% vị trí quản lý, kỹ thuật cần sử dụng tiếng Trung.
Chính những thay đổi từ phía doanh nghiệp đã tạo ra sự dịch chuyển rõ rệt trong tư duy của người lao động. Chị Trần Thanh Thảo (xã Nam Đàn), khi trở về quê sau 5 năm làm việc tại TP. Hồ Chí Minh đã sớm nhận ra sự thay đổi này. Liên tiếp bị loại từ vòng đầu vì thiếu ngoại ngữ khi ứng tuyển vào Khu công nghiệp VSIP, chị buộc phải thay đổi kế hoạch: Đăng ký học tiếng Trung cấp tốc vào buổi tối, quyết tâm quay lại thị trường lao động với tâm thế mới. “Không học thì coi như tự đóng cửa cơ hội của mình”, chị Thảo thẳng thắn chia sẻ.
.jpg)
Tương tự, anh Nguyễn Trung Thành từng là nhân viên bảo trì thiết bị tại một doanh nghiệp may mặc Nhà nước. Sau đợt cắt giảm nhân sự cách đây 3 năm, thay vì vội vàng tìm việc mới, anh lựa chọn “lùi một bước” để học thêm ngoại ngữ, kết hợp củng cố lại tay nghề kỹ thuật. Khi quay trở lại thị trường lao động, với lợi thế vừa có kinh nghiệm, vừa có ngoại ngữ, anh nhanh chóng được tuyển dụng. “Mức lương khởi điểm 9-10 triệu đồng/tháng chưa phải cao, nhưng tôi tin nếu tiếp tục trau dồi, cơ hội tăng thu nhập là rất rõ”, anh Thành chia sẻ.
Từ những trường hợp cụ thể này có thể thấy, thị trường lao động Nghệ An đang chuyển động theo hướng ngày càng khắt khe hơn. Người lao động không chỉ cạnh tranh bằng sức lao động mà còn bằng tri thức, kỹ năng và khả năng thích ứng. Những ai chủ động thay đổi sẽ tìm được chỗ đứng; ngược lại, sự chậm thích nghi có thể khiến họ bị bỏ lại phía sau ngay trên chính “sân nhà” của mình.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp cũng đang “trải thảm” để thu hút và giữ chân lao động. Ngoài mức thu nhập cạnh tranh, nhiều doanh nghiệp còn xây dựng lộ trình thăng tiến rõ ràng, đào tạo nâng bậc tay nghề, thưởng sáng kiến, hỗ trợ nhà ở, đi lại… Rõ ràng, thị trường lao động Nghệ An đang mở ra một cánh cửa rất rộng với hàng chục nghìn cơ hội việc làm ngay tại quê nhà. Tuy nhiên, đó không phải là cánh cửa “tự mở” cho tất cả. Trong guồng quay của sản xuất hiện đại, chỉ những lao động biết chủ động học hỏi, dám thay đổi và không ngừng nâng cấp bản thân mới có thể bước qua ngưỡng cửa ấy để vươn tới một tương lai bền vững hơn.
