Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm tại các chợ quê ngày Tết

Kiểm soát an toàn thực phẩm từ cơ sở

Nghệ An là địa phương có địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, với hàng trăm chợ truyền thống, và điểm buôn bán tự phát ở khu vực nông thôn, miền núi. Vào dịp Tết, lượng hàng hóa thực phẩm đổ về các chợ tăng mạnh, chủ yếu là thịt gia súc, gia cầm, thủy sản, rau củ quả, bánh kẹo và các mặt hàng chế biến sẵn. Đây cũng là thời điểm dễ phát sinh tình trạng thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng kém chất lượng, vi phạm quy định về vệ sinh an toàn.

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, hiện nay tại các phường, xã Ban chỉ đạo 389 cũng đã được kiện toàn. Thời gian qua, lực lượng quản lý thị trường, y tế, nông nghiệp, công an và chính quyền cơ sở đã tăng cường kiểm tra các điều kiện kinh doanh thực phẩm tại chợ quê, nhất là các mặt hàng có nguy cơ cao như thịt tươi sống, giò chả, bánh kẹo, rượu thủ công. Nội dung kiểm tra tập trung vào nguồn gốc xuất xứ, nhãn mác hàng hóa, hạn sử dụng, điều kiện bảo quản, vệ sinh quầy hàng và việc chấp hành các quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm.

Tại xã Đại Đồng (được sáp nhập từ các xã: Đại Đồng, Đồng Văn, Thanh Phong, Thanh Ngọc và thị trấn Dùng của huyện Thanh Chương cũ), thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 389 tỉnh Nghệ An, sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Ban Chỉ đạo 389 xã được kiện toàn và đi vào hoạt động nề nếp; các lực lượng chức năng, nòng cốt là Công an xã, đã chủ động nắm tình hình, tổ chức kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm tại các chợ, cơ sở sản xuất, kinh doanh, điểm tập kết hàng hóa và các mặt hàng thiết yếu dịp Tết như bánh kẹo, rượu bia, thực phẩm tươi sống, thực phẩm chế biến sẵn. Qua kiểm tra, kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, góp phần răn đe, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các hộ kinh doanh.

Ông Tưởng Đăng Hào - Phó Chủ tịch UBND xã Đại Đồng cho biết: dịp Tết Nguyên đán 2026, UBND xã đã tập trung chỉ đạo quyết liệt công tác tăng cường phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, trong đó đặc biệt coi trọng nhiệm vụ bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm phục vụ Nhân dân đón Tết an toàn, lành mạnh. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống hàng giả và bảo đảm an toàn thực phẩm được đẩy mạnh bằng nhiều hình thức, giúp người dân nâng cao nhận thức, chủ động lựa chọn, tiêu dùng sản phẩm an toàn.

Thực tế cho thấy, sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, các địa phương cũng chủ động bố trí lực lượng giám sát tại các chợ dân sinh trong những ngày cao điểm giáp Tết, kịp thời phát hiện, ngăn chặn thực phẩm không bảo đảm an toàn đưa ra thị trường. Việc phối hợp liên ngành được thực hiện thường xuyên, linh hoạt, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót địa bàn, nhất là tại các chợ quê vùng sâu, vùng xa.

Qua kiểm tra, nhiều trường hợp vi phạm đã được nhắc nhở, yêu cầu khắc phục kịp thời; các hành vi cố tình buôn bán thực phẩm không rõ nguồn gốc, quá hạn sử dụng, không bảo đảm điều kiện vệ sinh bị xử lý nghiêm theo quy định. Việc kiểm tra không chỉ nhằm phát hiện, xử lý vi phạm mà còn góp phần chấn chỉnh ý thức chấp hành pháp luật của tiểu thương, tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, an toàn tại các chợ truyền thống.

Nâng cao nhận thức cộng đồng, giữ an toàn từ thói quen mua bán

Liên quan đến công tác đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, UBND tỉnh Nghệ An đã sớm ban hành các kế hoạch, văn bản chỉ đạo các sở, ban, ngành và địa phương liên quan để thực hiện. Trên cơ sở phân công, phân cấp rõ trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm cho từng ngành, từng cấp chính quyền, các lực lượng chức năng đã đồng loạt vào cuộc, tập trung kiểm tra ngay từ khâu sản xuất, vận chuyển đến kinh doanh, buôn bán tại chợ.

Đặc biệt, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ và mùa lễ hội Xuân 2026, công tác bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm trên địa bàn được triển khai đồng bộ, quyết liệt và có trọng tâm. Tỉnh đã ban hành các kế hoạch chuyên đề, thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành, tổ chức kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm, dịch vụ ăn uống tại chợ, siêu thị, cơ sở sản xuất và khu vực lễ hội, tập trung vào các mặt hàng tiêu thụ nhiều dịp Tết. Cùng với việc kiểm tra điều kiện vệ sinh, nguồn gốc nguyên liệu, hồ sơ pháp lý, các lực lượng chức năng kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

Song song đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn các cơ sở kinh doanh và người dân chấp hành quy định pháp luật về an toàn thực phẩm được đẩy mạnh, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, hạn chế nguy cơ ngộ độc thực phẩm, bảo vệ sức khỏe Nhân dân và bảo đảm cho người dân đón Tết, tham gia lễ hội trong không khí an toàn, lành mạnh.

Ông Nguyễn Văn Hường - Chi Cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Nghệ An (cơ quan thường trực của Ban chỉ đạo 389 tỉnh), cho biết: Dịp Tết là thời điểm nhạy cảm khi nhu cầu tiêu thụ thực phẩm tăng mạnh, tiềm ẩn nhiều nguy cơ vi phạm. Vì vậy, lực lượng quản lý thị trường tập trung kiểm soát chặt chẽ từ khâu vận chuyển, tập kết đến các điểm bán lẻ, với quan điểm phát hiện đến đâu xử lý nghiêm đến đó, kiên quyết không để thực phẩm không rõ nguồn gốc, hàng giả ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.

Theo ông Hường, bên cạnh việc xử phạt hành chính và buộc tiêu hủy tang vật vi phạm, lực lượng chức năng còn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, ký cam kết với các tiểu thương, yêu cầu thực hiện nghiêm quy định về hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa. Bên cạnh đó, trong dịp Tết, các ngành chức năng đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền trực tiếp tại chợ, thông qua loa phát thanh, tờ rơi, pano, áp phích với nội dung dễ hiểu, gần gũi.

Song song với đó, người tiêu dùng cũng được khuyến cáo lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, ưu tiên các sản phẩm được kiểm soát, không ham rẻ, không mua thực phẩm có dấu hiệu ôi thiu, biến màu, biến mùi. Việc nâng cao “quyền lựa chọn an toàn” của người tiêu dùng được xem là một kênh giám sát hiệu quả, góp phần loại bỏ thực phẩm không an toàn khỏi chợ quê.

Một điểm đáng chú ý là nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh đã chủ động xây dựng mô hình “chợ an toàn thực phẩm”, “chợ xanh – sạch – đẹp”, trong đó gắn trách nhiệm cụ thể cho ban quản lý chợ và từng hộ kinh doanh.

Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, song công tác bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm tại các chợ quê Nghệ An vẫn đối mặt không ít khó khăn do nhận thức của một bộ phận tiểu thương, người dân chưa đồng đều, cơ sở vật chất chợ nông thôn còn hạn chế, trong khi lực lượng kiểm tra mỏng, địa bàn rộng, nhất là dịp cận Tết. Đáng chú ý, thời gian qua liên tiếp phát hiện các vụ buôn bán, vận chuyển thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu hư hỏng như măng, hạt nêm, nội tạng động vật…, cho thấy vẫn còn tình trạng coi thường sức khỏe người tiêu dùng vì lợi nhuận. Nếu không được phát hiện kịp thời thì chắc chắn các mặt hàng đó sẽ được tuồn ra thị trường và đến tay người tiêu dùng.