Đăng tải, chia sẻ thông tin thất thiệt, xuyên tạc sự thật: Mạng ảo, trách nhiệm thật!

Nhiều trường hợp vi phạm bị xử lý

Sự bùng nổ của mạng xã hội mang lại không gian chia sẻ thông tin nhanh chóng, rộng mở chưa từng có. Tuy nhiên, đi kèm với đó là mặt trái đáng lo ngại: Không ít cá nhân đã lợi dụng nền tảng này để đăng tải, bình luận, chia sẻ những thông tin chưa được kiểm chứng, mang tính quy kết, thậm chí vu khống, xúc phạm uy tín của cá nhân, tổ chức.

Tại Nghệ An, thời gian qua lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý nghiêm nhiều trường hợp vi phạm. Điển hình, ngày 19/3/2026, Công an xã Tam Đồng làm rõ trường hợp T.Đ.T. (SN 1985), trú tại xóm Liên Khai sử dụng tài khoản Facebook cá nhân đăng tải nội dung sai sự thật liên quan đến lãnh đạo địa phương. Làm việc với cơ quan Công an, người này thừa nhận hành vi, tự nguyện gỡ bỏ bài viết và cam kết không tái phạm.

Căn cứ quy định pháp luật, cơ quan chức năng đã xử phạt hành chính đối với công dân T.Đ.T. về hành vi “cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật; xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân” theo điểm a, khoản 1, Điều 101, Nghị định số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020 của Chính phủ, với mức phạt tiền 5 triệu đồng.

Trước đó, một trường hợp khác xảy ra tại xã Tương Dương khi lực lượng Công an phát hiện tài khoản Facebook “Ph. L. Kh.” phát trực tiếp video với nội dung xúc phạm danh dự một trưởng bản. Video này nhanh chóng thu hút hàng trăm lượt tương tác, bình luận và chia sẻ, làm gia tăng mức độ ảnh hưởng tiêu cực. Qua xác minh, chủ tài khoản là L.V.Ph. (SN 1987). Người này thừa nhận hành vi vi phạm và bị xử phạt 7,5 triệu đồng.

Những vụ việc trên chỉ là phần nổi của tảng băng chìm. Điều đáng nói, dù đã có nhiều cảnh báo, không ít người vẫn vô tư chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng, thậm chí tiếp tay lan truyền tin giả mà không ý thức được hậu quả pháp lý.

Điển hình vào ngày 2/4/2026, qua nắm tình hình trên không gian mạng, Công an phường Tây Hiếu phát hiện tài khoản Facebook có tên "N.Đ. L." đăng tải, chia sẻ 1 video có nội dung tiêu cực liên quan đến lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Qua xác minh, lực lượng Công an xác định chủ tài khoản trên là ông N.Đ.L. (sinh năm 1953), trú tại khối Hưng Nam, phường Tây Hiếu.

Chiều 3/4/2026, sau khi được Công an phường mời lên làm việc, nhắc nhở, ông L. nhận thức được hành vi vi phạm pháp luật của mình và tự giác gỡ bỏ bài chia sẻ, đính chính bài viết, cam kết không tái phạm.

Tương tự, tại xã Hùng Chân, lực lượng chức năng phát hiện một tài khoản cá nhân đăng tải thông tin sai sự thật liên quan đến việc cấp phát gạo cho học sinh theo Nghị định số 66/2025/NĐ-CP của Chính phủ. Nội dung này thu hút nhiều lượt xem, bình luận, gây hiểu nhầm, ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan, tổ chức tạo tâm lý hoang mang trong dư luận. Ngay sau đó, chủ tài khoản là T.C.T. (SN 1992) đã bị xử phạt 5 triệu đồng sau khi thừa nhận hành vi, gỡ bỏ thông tin và cam kết không tái phạm.

Các sự việc trên cho thấy người dân cần nhận thức đúng đắn về quyền tự do ngôn luận; đồng thời, nâng cao ý thức, trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội, không đăng tải, chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật khi sử dụng không gian mạng

“Mạng ảo”, trách nhiệm không ảo

Trong bối cảnh thông tin lan truyền theo cấp số nhân, chỉ một bài viết mang tính suy diễn cũng có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền khó kiểm soát. Những nhận định chủ quan, thiếu căn cứ khi được lan truyền rộng rãi sẽ tạo thành áp lực dư luận, thậm chí bóp méo sự thật.

Các chuyên gia pháp lý nhấn mạnh rằng, hành vi lợi dụng mạng xã hội để tung tin thất thiệt, xuyên tạc sự thật, xúc phạm danh dự cá nhân, tổ chức sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật, bất kể là vô tình hay cố ý.

TS.LS Nguyễn Trọng Hải - Giám đốc Công ty Luật Trọng Hải và Cộng sự cho biết: Theo quy định tại Điều 101, Nghị định 15/2020/NĐ-CP của Chính phủ, hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân, hoặc cung cấp, chia sẻ thông tin bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân, kích động bạo lực, tội ác, tệ nạn xã hội… bị xử phạt hành chính từ 10 - 20 triệu đồng. Ngoài ra, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc gỡ bỏ thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn...

Trường hợp hành vi đăng tải tin giả, sai sự thật gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017). Cụ thể:

Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định: Người nào có một trong những hành vi làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm có nội dung xuyên tạc, phỉ báng chính quyền, nhân dân; làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm có nội dung bịa đặt, gây hoang mang trong nhân dân… thì bị phạt tù từ 5 năm đến 12 năm. Nếu phạm tội trong trường hợp đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 10 - 20 năm.

Hành vi sử dụng mạng máy tính hoặc mạng viễn thông, phương tiện điện tử bịa đặt hoặc loan truyền những điều biết rõ là sai sự thật, nhằm xúc phạm nghiêm trọng nhân phẩm, danh dự hoặc gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vu khống theo Điều 156 Bộ luật Hình sự năm 2015. Khung hình phạt cao nhất đối với người phạm tội có thể đến 7 năm tù và có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng; cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.

Điều đáng lưu ý là pháp luật không chỉ xử lý người “khởi nguồn” thông tin sai sự thật, mà còn xử lý cả những người “tiếp tay lan truyền” nếu gây ra hậu quả. Điều này đặt ra yêu cầu mỗi cá nhân phải thận trọng trong từng cú nhấp chuột, từng lần chia sẻ.

Siết chặt hành lang pháp lý, nâng cao văn hóa mạng

Trong thời gian tới, các quy định mới liên quan đến Luật An ninh mạng (dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026) sẽ tiếp tục siết chặt quản lý đối với hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin trên không gian mạng. Tinh thần chung là chuyển từ “tự do chia sẻ” sang “tự do có trách nhiệm”.

Theo đó, bất kỳ nội dung nào chưa được kiểm chứng, nếu gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của cá nhân, tổ chức hoặc gây hoang mang xã hội, đều có thể bị xử lý. Đặc biệt, các quy định mới chú trọng bảo vệ nhóm yếu thế như trẻ em, người cao tuổi, người hạn chế nhận thức - những đối tượng dễ bị tổn thương trước các thông tin sai lệch.

Không chỉ dừng lại ở chế tài xử phạt, việc nâng cao văn hóa ứng xử trên không gian mạng, định hình lại cách tiếp cận, sử dụng và chia sẻ thông tin của người dân trong kỷ nguyên số cũng được đặt ra như một yêu cầu cấp thiết. Theo đó, mỗi người dùng cần hình thành thói quen kiểm chứng thông tin, ưu tiên nguồn chính thống, tránh bị cuốn theo tâm lý đám đông.

Mạng xã hội là công cụ hữu ích nếu được sử dụng đúng cách, nhưng cũng có thể trở thành “con dao hai lưỡi” nếu thiếu kiểm soát. Thực tế cho thấy, nhiều người vi phạm không xuất phát từ động cơ xấu mà từ sự chủ quan, thiếu hiểu biết hoặc tâm lý “chia sẻ cho nhanh”.

Tuy nhiên, pháp luật không phân biệt động cơ khi hậu quả đã xảy ra. Một bài viết sai sự thật, một video xuyên tạc, hay thậm chí một cú “share” thiếu suy nghĩ đều có thể kéo theo hệ lụy pháp lý.

Do đó, cơ quan chức năng khuyến cáo người dùng mạng cần kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải hoặc chia sẻ; Không bình luận, suy diễn theo hướng quy kết khi chưa có căn cứ; Tôn trọng danh dự, nhân phẩm của người khác trên không gian mạng; Chủ động gỡ bỏ, đính chính khi phát hiện thông tin sai lệch.

Đặc biệt, đối với cán bộ, đảng viên, việc sử dụng mạng xã hội càng cần thận trọng, bởi mỗi phát ngôn không chỉ mang tính cá nhân mà còn ảnh hưởng đến uy tín của tổ chức.

Bên cạnh đó, ngành Công an cũng khuyến cáo người dân cảnh giác trước việc một số đối tượng lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để dàn dựng, cắt ghép; phát tán các hình ảnh, video giả mạo để dẫn dắt dư luận theo hướng tiêu cực, gây ảnh hưởng đến uy tín của cá nhân, tổ chức và lực lượng chức năng, từ đó làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với các cơ quan Đảng, Nhà nước và lực lượng thực thi pháp luật.

Mới đây, một trường hợp sinh năm 2005, trú tại phường Hoàng Mai, Hà Nội đã bị lực lượng chức năng xử lý do đăng tải bài viết sử dụng AI chế ảnh người ngất tại cây xăng, gây hiểu nhầm và ảnh hưởng đến dư luận. Tại cơ quan Công an, người này thừa nhận đã sử dụng hình ảnh AI sai sự thật nhằm mục đích câu “view”, câu “like”; đồng thời, tự giác gỡ bỏ bài viết vi phạm trên mạng xã hội và cam kết không tái phạm.

Thực tế cho thấy “Mạng ảo nhưng trách nhiệm thật” không chỉ là khẩu hiệu mà phải trở thành nhận thức thường trực của mỗi người dùng. Bởi chỉ khi mỗi cá nhân tự nâng cao ý thức, tuân thủ pháp luật và ứng xử có trách nhiệm, không gian mạng mới thực sự trở thành môi trường lành mạnh, an toàn. Và việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm không chỉ nhằm răn đe mà còn góp phần thiết lập lại trật tự thông tin, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời, xây dựng một môi trường số văn minh trong kỷ nguyên công nghệ.