Đánh giá năng lực lưới lửa phòng không Iran trước các cuộc không kích hiện đại
Dù sở hữu mạng lưới phòng thủ đa tầng từ S-300 đến Bavar-373, hệ thống radar và khả năng chống tác chiến điện tử của Iran vẫn bộc lộ nhiều lỗ hổng chiến lược.
Hệ thống phòng không Iran hiện là sự kết hợp phức tạp giữa các khí tài cổ điển và công nghệ nội địa hóa hiện đại. Dù sở hữu mạng lưới đa tầng với hàng nghìn bệ phóng, thực tế chiến đấu gần đây cho thấy Tehran vẫn gặp khó khăn trong việc đối phó với các cuộc tấn công phối hợp sử dụng máy bay tàng hình và tác chiến điện tử công nghệ cao.
Lưới phòng thủ tầm xa: Từ di sản S-200 đến Bavar-373
Xương sống của lực lượng phòng không chiến lược Iran dựa trên hệ thống S-200 từ thời Liên Xô. Tehran đã thực hiện các chương trình nội địa hóa sâu rộng, phát triển dòng tên lửa Fajr-8 và Ghareh với tầm bắn đạt tới 350 km. Bên cạnh đó, dòng tên lửa Sayyad đóng vai trò trung tâm trong chiến lược phòng thủ, tiêu biểu là:
- Sayyad-4: Sử dụng cho hệ thống Bavar-373 với tầm bắn 300 km.
- Sayyad-4B: Phiên bản mới nhất có hệ thống đẩy hai tầng, tầm bắn công bố lên đến 400 km.
- Sayyad-2 và 3: Các biến thể tầm trung và tầm xa được phát triển dựa trên công nghệ phương Tây và Trung Quốc.
Hệ thống Talash và Khordad-15 đại diện cho bước tiến về khả năng cơ động. Trong khi Talash tích hợp radar Ofogh để theo dõi mục tiêu ở khoảng cách 200 km, Khordad-15 được trang bị radar mảng pha tiên tiến, cho phép tấn công đồng thời nhiều mục tiêu, bao gồm cả máy bay tàng hình và tên lửa hành trình hiện đại.
Vai trò của S-300 và các tổ hợp tầm trung
Năm 2016, Iran đã tiếp nhận 4 hệ thống S-300PMU-2 từ Nga sau nhiều năm trì hoãn. Với tên lửa 48N6E2, các tổ hợp này cung cấp khả năng bảo vệ các mục tiêu trọng điểm như cơ sở hạt nhân. Tuy nhiên, với quy mô chỉ 4 hệ thống, chúng không thể tạo ra một vùng phủ sóng liên tục trên toàn bộ lãnh thổ rộng lớn của Iran.
Ở phân khúc tầm trung, Iran duy trì khoảng 150 bệ phóng MIM-23 Hawk hoặc phiên bản nội địa hóa Mersad. Các hệ thống Raad-1, Raad-2 và Khordad-3 cũng được triển khai rộng rãi để tạo thành lớp đệm phòng thủ linh hoạt. Tầm ngắn được đảm trách bởi tổ hợp Tor-M1 nhập khẩu phối hợp cùng các hệ thống nội địa như Azarakhsh, Zubin và Ya Zahra-3.
Thử thách thực tế từ Chiến dịch Epic Fury
Mặc dù có thông số kỹ thuật ấn tượng trên lý thuyết, hiệu quả thực tế của lưới lửa phòng không Iran đang bị đặt dấu hỏi lớn sau các diễn biến từ ngày 28/2. Trong Chiến dịch Cơn thịnh nộ dữ dội (Epic Fury), máy bay nước ngoài đã xâm nhập sâu vào không phận Iran và tấn công các mục tiêu trọng yếu.
Theo các báo cáo từ Jerusalem Post, hệ thống radar của Iran có dấu hiệu bị tê liệt hoặc "đóng băng" do tác chiến điện tử trong suốt quá trình diễn ra cuộc tấn công. Chuyên gia từ Defense Express nhận định, sức mạnh thực sự của Iran không nằm ở số lượng bệ phóng mà phụ thuộc vào khả năng sống sót, tính tích hợp và dự phòng của mạng lưới radar trước các đòn chế áp phòng không hiện đại.
