Đảo chè Cầu Cau - Viên ngọc xanh bao giờ phát sáng?
Vùng Đảo chè Cầu Cau với những đồi chè mướt xanh soi bóng nước, được ví như một viên ngọc xanh, một “Hạ Long” của xứ Nghệ, để rồi sớm có dự án đầu tư nghìn tỷ với bao kỳ vọng cho vùng đất Thanh Chương cũ, cho ngành du lịch của tỉnh. Thế nhưng, dự án mãi nằm trên giấy, để lại những trăn trở kéo dài…
Nhật Lân - Vĩnh Hoàng • 21/12/2025
Vùng Đảo chè Cầu Cau với những đồi chè mướt xanh soi bóng nước, được ví như một viên ngọc xanh, một “Hạ Long” của xứ Nghệ, để rồi sớm có dự án đầu tư nghìn tỷ với bao kỳ vọng cho vùng đất Thanh Chương cũ, cho ngành du lịch của tỉnh. Thế nhưng, dự án mãi nằm trên giấy, để lại những trăn trở kéo dài…
Đã từ lâu vùng Đảo chè Cầu Cau được biết đến là một danh thắng hấp dẫn bậc nhất, là một trong những thương hiệu nhận diện xứ Nghệ trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội. Hình ảnh những đồi thoải nổi lên giữa mặt hồ như những “ốc đảo” mướt xanh soi bóng nước trong mỗi sớm mai; những con thuyền rẽ sóng đưa du khách vào không gian xanh tĩnh lặng nhưng khoáng đạt… đã khiến Đảo chè Cầu Cau như viên ngọc xanh, như “Hạ Long trên cạn", là điểm đến lý thú vùng miền Tây Nghệ An.
Hội tụ nhiều điều kiện để phát triển du lịch sinh thái, Đảo chè Cầu Cau dần tự mình bước ra khỏi khuôn khổ của một vùng chè thuần nông. Để rồi Dự án Khu du lịch, dịch vụ hỗn hợp và nghỉ dưỡng Đảo Chè - Cầu Cau được hình thành. Dự án do Công ty cổ phần Tập đoàn CIENCO 4 làm chủ đầu tư, được UBND tỉnh Nghệ An chấp thuận chủ trương đầu tư từ tháng 2/2017 và phê duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng vào tháng 12/2017. Theo quy hoạch, dự án có quy mô hơn 380ha, tổng mức đầu tư trên 1.500 tỷ đồng, triển khai tại hai xã Thanh An và Thanh Thịnh (huyện Thanh Chương cũ). Giai đoạn 1 dự kiến hoàn thành trong năm 2017 và toàn bộ dự án hoàn thành vào tháng 10/2022. Những mốc thời gian này, được xem là cú hích để Đảo chè Cầu Cau bước sang một giai đoạn phát triển mới...
Mang theo những thông tin đầy ấn tượng này, chúng tôi tìm đến Đảo chè Cầu Cau trong một ngày đầu tháng 12. Sau ngày 1/7/2025, Đảo chè Cầu Cau thuộc địa bàn xã Hoa Quân. Để đến đây, từ trung tâm TP. Vinh (cũ), theo Quốc lộ 46A ngược lên phía Tây chừng hơn 50km. Đến địa phận xã Hoa Quân, không gian đồi núi với những vùng chè trải dài đã hiển hiện. Thêm 4km theo tuyến huyện lộ 21, tính từ trụ sở UBND xã đến đường mòn Hồ Chí Minh, là đến điểm dẫn vào Đảo chè Cầu Cau.
Tại đây, xuống thuyền máy chầm chậm lướt nhẹ giữa các đảo chè, cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp đặc trưng nơi này. Mặt nước xanh biếc phản chiếu những đồi chè lung linh, gió mơn man mang theo hương chè thoang thoảng, tạo nên cảm giác thư thái, phiêu diêu hiếm có.
Ghé đảo chè lớn nhất nhìn ra đập Cầu Cau, sau ít phút nghỉ ngơi, chúng tôi được tham quan những luống chè đã đến dăm chục năm tuổi, với những cây chè thân trắng bạc phủ rêu chạy theo hình vòng cung, thành những đường tròn xanh liền mạch, phủ xanh quả đồi.
Qua flycam, vùng Đảo chè Cầu Cau được thu gọn trong tầm mắt. Gồm những đồi chè thoải, như những chiếc nón úp xanh miên man nổi lên giữa mặt nước. Ấp ôm những đảo chè, là những lạch nước như các dải lụa mềm màu xanh lục uốn lượn. Những đảo chè, những lạch nước quyện vào nhau, tạo nên một bức tranh sơn thủy đa sắc xanh, đẹp đến kỷ ảo.
Thế nhưng, trong bức tranh sơn thủy kỳ ảo ấy, cũng lồ lộ những khoảng chưa trọn vẹn. Bởi, xen kẽ giữa những đồi chè mướt xanh đã có những vết “chàm” nâu, đen. Vết “chàm” nâu, đen ấy căn bản là những đồi keo mới trồng, trên bề mặt nâu đỏ của đất pha lẫn nhiều vệt đen cỏ cháy. Và là một số đồi chè đã bị những hư hại, tàn lụi, bị cây cỏ, lau lách đan xen chèn ép…
Cùng đi với chúng tôi thăm Đảo chè Cầu Cau, có một số cán bộ xã Hoa Quân. Qua lời những cán bộ này giúp chúng tôi hiểu, thu nhập của người dân ở đây lâu nay chủ yếu đến từ các hoạt động du lịch tự phát. Do thiếu đầu tư bài bản, quy mô các loại hình dịch vụ nhỏ lẻ, trong khi lượng khách du lịch còn đang theo mùa, không ổn định nên chưa được như kỳ vọng. Từ chỗ thu nhập thông qua các loại hình dịch vụ giảm sút, việc đầu tư chăm sóc cho cây chè cũng bị thu hẹp, thậm chí đã xảy ra tình trạng một số hộ dân chuyển đổi từ cây chè sang trồng cây keo để đỡ công sức, chi phí. Diện tích cây chè vùng Đảo chè Cầu Cau vì thế đang trong nguy cơ bị thu hẹp, bị xuống cấp theo thời gian...
Góp nhặt những câu chuyện được nghe trong chuyến tham quan Đảo chè Cầu Cau, được biết dự án Khu du lịch Đảo chè - Cầu Cau quy mô hơn 370ha với tổng mức đầu tư hơn 1.500 tỷ đồng, sau gần 1 thập kỷ vẫn chưa triển khai, chưa hề có một hạng mục công trình nào được thực hiện. Có chăng, thì chỉ là thỏa thuận từ chủ đầu tư trong đền bù, bồi thường giải phóng mặt bằng 25,8ha, đạt khoảng 9% tổng diện tích, với tổng giá trị thỏa thuận hơn 10,7 tỷ đồng.
Bất bình vì tình trạng chậm tiến độ, và vì ở mọi cuộc tiếp xúc cử tri đều có kiến nghị, những năm qua UBND huyện Thanh Chương (cũ) đã nhiều lần báo cáo UBND tỉnh Nghệ An cùng các sở, ngành liên quan, đề nghị kiểm tra, xử lý theo quy định pháp luật đối với Dự án Khu du lịch, dịch vụ hỗn hợp và nghỉ dưỡng Đảo chè - Cầu Cau.
Cụ thể, ngày 25/2/2022, UBND huyện Thanh Chương (cũ) có Báo cáo số 65/BC-UBND gửi Sở Kế hoạch và Đầu tư về tình trạng dự án chậm triển khai, kiến nghị đưa dự án vào danh mục kiểm tra của Đoàn liên ngành cấp tỉnh. Tiếp đó, ngày 24/11/2022, ban hành Văn bản số 2689/UBND-KTHT, xác định đây là một dự án trọng điểm thực hiện mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện khóa XXXI, nhiệm kỳ 2020-2025, qua đó đề nghị UBND tỉnh Nghệ An và các sở, ngành sớm chỉ đạo giải quyết để dự án được triển khai.
Trong các năm 2023 và 2024, UBND huyện Thanh Chương (cũ) lại tiếp tục có các Văn bản: số 486/UBND-KTHT, số 393/UBND-KT&HT, số 47/UBND-KT&HT gửi Sở Kế hoạch và Đầu tư, phản ánh tình trạng dự án chậm tiến độ, đề nghị kiểm tra, xử lý theo quy định.
Trước thực trạng dự án du lịch chậm tiến độ kéo dài, ở năm 2025 này, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An cũng chính thức lên tiếng qua Văn bản số 979/SVHTTDL-KHTC ngày 24/4/2025 gửi Sở Tài chính. Tại đây, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An đề nghị đưa Dự án Khu du lịch, dịch vụ hỗn hợp và nghỉ dưỡng Đảo chè - Cầu Cau vào danh mục các dự án đề xuất UBND tỉnh kiểm tra trong năm 2025.
Với xã Hoa Quân, từ ngày đầu thành lập đã xác định vùng Đảo chè - Cầu Cau cần được quan tâm đầu tư, để trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Bởi vậy, dù bộn bề công việc nhưng UBND xã Hoa Quân đã kịp thời rà soát vùng Đảo chè - Cầu Cau, có Văn bản số 282/UBND-KT ngày 4/9/2025 gửi UBND tỉnh Nghệ An. Tại đây, UBND xã Hoa Quân đề nghị UBND tỉnh xem xét, xử lý dứt điểm Dự án Khu du lịch, dịch vụ hỗn hợp và nghỉ dưỡng Cầu Cau; đồng thời hỗ trợ địa phương kêu gọi nhà đầu tư thực sự có năng lực thay thế.
Tình trạng dự án “treo” trong thời gian dài không chỉ gây lãng phí nguồn lực, mà còn kéo theo nhiều hệ lụy cho địa phương. Trong vùng quy hoạch dự án, đã nhiều lần xảy ra tình trạng xây dựng trái phép các công trình lưu trú, homestay; chuyển nhượng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái pháp luật, thậm chí, khai thác đất lâm nghiệp trái phép...
Nổi lên trong các vụ việc đã xảy ra, là trường hợp xây dựng công trình tại khu vực đồi Khe Trò, xã Thanh An (cũ); trường hợp khai thác đất đồi chè làm đập chắn lòng hồ Cầu Cau tại xã Thanh Thịnh (cũ). Những hoạt động này không chỉ vi phạm pháp luật, mà gây tác động xấu, thay đổi hiện trạng đất đai vùng Đảo chè - Cầu Cau, phá vỡ quy hoạch khu du lịch đã được phê duyệt.
Để quản lý một địa bàn rộng có những vi phạm phát sinh từ nguyên nhân dự án “treo” là không hề đơn giản. Áp lực đã đè nặng lên các cấp ủy, chính quyền địa phương cơ sở. Như vụ việc xây dựng trái phép homestay trên đồi Khe Trò, xã Thanh An (cũ), bởi tính chất phức tạp nên UBND huyện Thanh Chương (cũ) đã phải lập đoàn liên ngành tổ chức kiểm tra. Do chính quyền địa phương không áp dụng biện pháp ngăn chặn; xử lý không kịp thời việc xây dựng các công trình trên đất lâm nghiệp, trách nhiệm được xác định thuộc về UBND xã, cùng cá nhân Chủ tịch UBND và công chức địa chính. Ngày 14/7/2023, các ông Chủ tịch UBND và Địa chính xã Thanh An (cũ) đã phải nhận hình thức kỷ luật…
Theo ông Nguyễn Thế Cường - Chủ tịch UBND xã Hoa Quân cho biết: Khu du lịch, dịch vụ hỗn hợp và nghỉ dưỡng Đảo chè - Cầu Cau đứng tốp đầu trong 10 dự án, công trình trọng điểm thực hiện Chương trình hành động Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030. Bởi vậy, trước thực tế dự án nhiều năm không triển khai, chủ đầu tư không thực hiện các kết luận, chỉ đạo của tỉnh, nên UBND xã Hoa Quân đã có văn bản báo cáo, kiến nghị UBND tỉnh xem xét. Mặt khác, đang tập trung vận động người dân khôi phục, chăm sóc vùng chè hiện có để giữ được cảnh quan sinh thái vùng Đảo chè - Cầu Cau.
Ông Nguyễn Thế Cường cũng thông tin, sau khi UBND xã Hoa Quân kiến nghị, UBND tỉnh đã giao Sở Tài chính chủ trì, tham mưu xử lý nội dung này. Mới đây, Sở Tài chính đã thống nhất với xã về thời gian, để cùng các sở, ngành liên quan về kiểm tra tình hình thực tế, làm việc với địa phương trước khi đề xuất UBND tỉnh phương án xử lý.
Tháng 9/2025, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng nhận được Văn bản số 282/UBND-KT của UBND xã Hoa Quân nên sau đó đã có văn bản gửi Sở Tài chính. Ở văn bản này, quan điểm của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch là rất rõ ràng: Đề nghị Sở Tài chính tham mưu UBND tỉnh chấm dứt hoạt động của dự án, thu hồi các văn bản pháp lý đã cấp cho Công ty Cổ phần Tập đoàn CIENCO4; phối hợp với các sở, ngành liên quan lựa chọn nhà đầu tư mới có năng lực tài chính, có kinh nghiệm trong lĩnh vực du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng để thay thế...
Với những thông tin từ xã mới Hoa Quân, với quan điểm rõ ràng từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hy vọng mới đang thắp lên cho vùng Đảo chè Cầu Cau. Đây thực sự là “viên ngọc xanh” hiếm có, sẽ tỏa sáng rực rỡ nếu gặp được nhà đầu tư đủ lực, đủ tâm huyết, nên những trăn trở, những tâm huyết ấy hẳn sẽ được lắng nghe, được quan tâm đúng mực...
