Đạo hiếu mùa Vu Lan: Gìn giữ nét đẹp văn hoá cho thế hệ trẻ

Những điểm hẹn tri ân

Suốt từ đầu tháng Bảy (âm lịch), khắp các địa bàn trên toàn tỉnh, chuỗi sự kiện Vu Lan liên tục được tổ chức với quy mô trang nghiêm và ấm áp. Tại Tùng Lâm Diệc Cổ (Chùa Diệc) – ngôi chùa lịch sử giữa lòng đô thị Vinh, một lịch trình dày đặc từ lễ Khai kinh, Thuyết giảng ý nghĩa mùa Vu Lan, Đêm văn nghệ "Ơn nghĩa sinh thành" đến Đêm hoa đăng lung linh đã thu hút hàng vạn lượt người. Không kém phần long trọng, các cơ sở thờ tự khác như Chùa Da (Âu Lạc Cổ Tự), Chùa Thanh Vân, Chùa Chí Linh hay Chùa Tu… cũng đồng loạt tổ chức đại lễ với các chủ đề "Đừng để lời yêu thương trở thành điều chưa kịp nói" hay "Trở về để yêu thương - 9 tháng 10 ngày"…

Đặc biệt, sự kiện Vu Lan còn mang một sắc thái riêng biệt khi gắn liền với đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. Đó là Đại lễ cầu siêu tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Việt - Lào, nơi yên nghỉ của hơn 11.000 liệt sĩ. Tại đây, nghi thức thắp nến tri ân không chỉ là nén tâm hương dâng lên những người ngã xuống cho Tổ quốc mà còn là bài học về lòng biết ơn đối với tiền nhân, những người đã giữ gìn từng tấc đất quê hương.

Điểm ấn tượng nhất trong mùa Vu Lan năm nay chính là sự tham gia đông đảo của người dân, đặc biệt là những người trẻ. Ở bất kỳ sự kiện nào, từ trung tâm đô thị đến các xã vùng xa, không gian hành lễ luôn trong tình trạng "kín chỗ ngồi".

Trong những buổi tụng kinh kéo dài hàng tiếng đồng hồ, giữa làn khói hương trầm mặc và tiếng mõ nhịp nhàng, hàng nghìn người vẫn giữ được vẻ trang nghiêm, tĩnh tại. Và trong những bài giảng về đạo hiếu, khoảnh khắc cài hoa lên ngực áo, không ít người người không giấu được xúc động…

Lần đầu tham dự sự kiện tại Tùng Lâm Diệc Cổ, chị Nguyễn Hoài Phương (phường Vinh Phú) không giấu nổi sự ngỡ ngàng: "Tôi thật sự ấn tượng với quy mô của chương trình và số lượng người tham dự, cả 3 tầng của chùa đều kín chỗ, rất nhiều người trẻ tuổi.

Với chuỗi hoạt động kéo dài, tôi cảm thấy đây là một sự kiện vô cùng ý nghĩa, nhắc nhở lòng biết ơn vốn đôi khi bị lãng quên trong guồng quay cuộc sống. Tôi tin rằng những hoạt động thế này sẽ lan tỏa hiệu ứng tốt, giúp mỗi người biết sống tử tế hơn".

Không chỉ những người theo đạo Phật, Vu Lan còn thu hút cả những người ngoại đạo tìm về để trải nghiệm cảm giác bình an. Chị Nguyễn Như Biển (phường Thành Vinh) đã dành trọn một ngày tham gia lễ tại chùa Đông Yên (Quỳnh Phú) chia sẻ: "Dù không theo đạo, nhưng bầu không khí trang trọng và sự chỉn chu của ban tổ chức khiến tôi cảm thấy rất xúc động. Trong không gian linh thiêng đó, ai cũng hướng về tổ tiên, cha mẹ với lòng thành kính nhất. Trải nghiệm được ở lại ăn cơm chay tại chùa cùng mọi người thực sự là một kỷ niệm ấn tượng".

Bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá Sức sống của lễ Vu Lan tại Nghệ An hôm nay có sự đóng góp không nhỏ từ sự quan tâm, tạo điều kiện của chính quyền địa phương. Ngay trước mùa Vu Lan, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Nghệ An đã tổ chức các đoàn công tác đến thăm, tặng hoa và chúc mừng Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh cũng như các chùa nhân mùa báo hiếu. Đây là minh chứng cho sự ghi nhận của nhà nước đối với những giá trị đạo đức tốt đẹp của Phật giáo, khẳng định vai trò và giá trị văn hoá của lễ Vu Lan.

Có thể thấy, Vu Lan tại Nghệ An hôm nay không đơn thuần là một nghi lễ tôn giáo riêng lẻ. Nó đã hòa quyện vào dòng chảy tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên lâu đời của người Việt, trở thành một nét văn hóa độc đáo, một "ngày hội hiếu hạnh" của toàn dân. Vượt qua ranh giới của đức tin, Vu Lan là dịp để người dân xứ Nghệ cùng quay về cội nguồn, sưởi ấm tình cảm gia đình và thắt chặt tình đoàn kết trong sự biết ơn sâu sắc.

Từ mái chùa đến lớp học

Nếu phần lễ trang nghiêm tại các tự viện là "phần hồn" của mùa Vu Lan, thì việc chuyển hóa những giá trị đạo đức đó vào nhận thức của thế hệ trẻ chính là "phần xác" giúp đạo hiếu trường tồn qua thời gian.

Những năm gần đây, sự hiện diện, tham gia của đông đảo bạn trẻ tại các sự kiện trong dịp Vu Lan đã trở nên quen thuộc. Các bạn trẻ tham gia vào mùa lễ một cách rất sâu sắc, từ việc tự nguyện dọn dẹp, trang trí buổi lễ cho đến việc trực tiếp tham gia các nghi thức hành trì.

Sự lan tỏa của văn hóa Vu Lan còn thể hiện ở chỗ, nhiều cơ sở giáo dục tại Nghệ An đã đưa bài học về sự hiếu thảo vào chương trình ngoại khóa chính thức. Điển hình như tại Trường Xanh Tuệ Đức Nghệ An, lễ Vu Lan được tổ chức thường niên như một ngày hội tri ân đầy cảm xúc. Tại đây, chữ Hiếu được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực.

Theo đó, các bạn nhỏ được thầy cô kể về nguồn cội, về hành trình "9 tháng 10 ngày" mẹ mang nặng đẻ đau để khơi dậy sự trân quý tình mẫu tử. Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, các học sinh còn được tham gia vào chuỗi hoạt động thực tế: Tự tay viết những tấm thiệp gửi gắm lời tâm tình chưa từng nói, tập hát những bài ca tri ân bố mẹ, tự tay đóng gói những túi nước ngâm chân mang về cho bố mẹ… Những hành động nhỏ bé này là cách giáo dục trực quan nhất, giúp trẻ hiểu rằng biết ơn cũng là một loại hạnh phúc.

Là một người trẻ thuộc thế hệ gen Z, bạn Nguyễn Thị Quỳnh Anh (sinh viên Đại học Vinh) bộc bạch: "Với những gì được học, được dạy và từ trải nghiệm bản thân, tôi hiểu rằng hiếu thảo không nhất thiết phải là điều gì quá cao siêu. Nó nằm ở những hoạt động tri ân nhỏ trong cuộc sống hàng ngày". Để không phải hối tiếc vì "chưa kịp nói lời yêu thương", Quỳnh Anh duy trì thói quen mỗi cuối tuần đều về quê, dành thời gian tối đa bên bố mẹ, hỗ trợ công việc gia đình và lưu lại những khoảnh khắc đẹp bên người thân.

Dưới góc nhìn văn hóa, PGS. TS Nguyễn Quang Hồng khẳng định, đạo hiếu Vu Lan đã "ngấm sâu vào máu thịt các thế hệ người Nghệ" từ hàng nghìn năm nay. “Vu Lan là một kỳ nghỉ của tâm hồn để mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, biết dừng lại giữa những bộn bề, nhìn về nguồn cội và sống nhân ái hơn” - PGS. TS Nguyễn Quang Hồng chia sẻ.

Khi những bông hồng đỏ thắm còn được cài trên ngực áo, khi những bài học hiếu thảo vẫn tiếp tục được trao truyền từ giảng đường đến mỗi nếp nhà, chúng ta có quyền tin rằng nét đẹp văn hóa này sẽ mãi là sợi dây gắn kết bền chặt giữa quá khứ, hiện tại và tương lai.