Dấu hiệu Trung Quốc đóng tàu sân bay hạt nhân đầu tiên

Theo Defence Blog dẫn phân tích của Viện Nghiên cứu Chính sách Cơ bản Quốc gia (NIPPR) Nhật Bản, ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc có thể đã bắt đầu chế tạo tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đầu tiên tại một xưởng đóng tàu lớn ở phía Đông Bắc. Nếu được xác nhận, dự án này có thể giúp Hải quân Trung Quốc tiến gần hơn về năng lực tàu sân bay so với Mỹ vào đầu những năm 2030, dù hiện mới dừng ở mức đánh giá từ ảnh vệ tinh.

Bằng chứng từ ảnh vệ tinh tại xưởng đóng tàu Đại Liên

Theo NIPPR, hình ảnh vệ tinh chụp tại xưởng đóng tàu Đại Liên, tỉnh Liêu Ninh, cho thấy công việc chế tạo một tàu cỡ lớn đang được tiến hành. Viện này nhận xét các đặc điểm mới xuất hiện tại đây phù hợp với việc chế tạo hàng không mẫu hạm hạt nhân, trước đó không quan sát thấy trong quá trình đóng các tàu sân bay dùng động cơ thông thường của Trung Quốc.

Báo chí Nhật Bản cho biết nhà xưởng nói trên thuộc Công ty Công nghiệp Đóng tàu Đại Liên, đơn vị đã lắp ráp tàu sân bay Sơn Đông – tàu sân bay đầu tiên do Trung Quốc tự chế tạo. Điều này làm tăng khả năng địa điểm này được dùng cho các chương trình tàu sân bay tiếp theo.

Theo NIPPR, từ tháng 2, các nhà phân tích đã quan sát thấy việc lắp đặt các khối đỡ sống tàu – những thanh thép lớn sử dụng trong quá trình đóng tàu – trải dài hơn 270 m. Chiều dài này gợi ý sự chuẩn bị cho một con tàu có kích thước tương đương tàu sân bay.

Trong ảnh vệ tinh chụp ngày 10 tháng 11, bên trong ụ tàu tại Đại Liên có thể nhìn thấy một phần thân tàu đang được lắp ráp, dài khoảng 150 m và rộng 43 m. Bên trong cấu trúc này, xuất hiện hai khung hình chữ nhật, mỗi khung kích thước xấp xỉ 16 m x 14 m. Theo báo cáo, các cấu trúc tương tự không được quan sát thấy trong quá trình đóng tàu sân bay Sơn Đông hay hàng không mẫu hạm thứ ba của Trung Quốc – chiếc Phúc Kiến.

So sánh với xưởng Newport News và tàu sân bay Mỹ

Các nhà nghiên cứu NIPPR đã so sánh ảnh vệ tinh từ Đại Liên với hình ảnh xưởng đóng tàu Newport News ở Virginia, nơi đóng các tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân của Hải quân Mỹ. Theo giới chuyên gia, các tàu sân bay hạt nhân đang được đóng tại đây đều hiển thị hai khung có kích thước tương tự nhau, khoảng 16 m x 13 m, đặt tại vị trí lắp đặt các thùng chứa lò phản ứng.

Bà Maki Nakagawa, nhà nghiên cứu tại NIPPR, nhận định sự tương đồng này rất đáng chú ý. Bà cho rằng kích thước và hình dạng của các khung được xác nhận trong hình ảnh từ xưởng đóng tàu Đại Liên rất giống với những gì được thấy trên các tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân đang được xây dựng ở Hoa Kỳ, và đây là khung dành cho khoang chứa lò phản ứng.

Báo cáo dẫn đánh giá cho rằng “Quân đội Trung Quốc có thể sở hữu một tàu sân bay với khả năng tương đương với những hàng không mẫu hạm hàng đầu của Mỹ vào đầu những năm 2030”. Nhận định này dựa trên giả định tàu sân bay hạt nhân tại Đại Liên được hoàn thiện và đi vào hoạt động đúng tiến độ.

Mở rộng căn cứ Thanh Đảo và chuẩn bị cho tàu sân bay thứ tư

Bộ Quốc phòng Nhật Bản trước đây từng tuyên bố có những dấu hiệu cho thấy Trung Quốc lên kế hoạch xây dựng tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân trong tương lai. Theo NIPPR, những hình ảnh vệ tinh mới hiện đủ để củng cố nhận định này, đồng thời cho thấy các hoạt động chuẩn bị về hạ tầng ở tuyến sau.

Tại căn cứ hải quân Trung Quốc ở Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông – cảng nhà của tàu sân bay Liêu Ninh – công tác xây dựng và mở rộng được ghi nhận đang diễn ra. Phân tích cho thấy có việc mở rộng cầu cảng và xây dựng các cơ sở khử từ nhằm giảm thiểu dấu hiệu từ tính của tàu.

Gần căn cứ này, một sân bay hải quân mới đã được xây dựng, với các cơ sở huấn luyện hạ cánh trên tàu sân bay và nhà chứa máy bay chiến đấu. NIPPR đánh giá những diễn biến này có thể là sự chuẩn bị cho việc triển khai tàu sân bay thứ tư của Trung Quốc.

Theo kịch bản đó, nếu Thanh Đảo trở thành cảng nhà của tàu sân bay mới, các hoạt động tàu sân bay Trung Quốc qua Biển Hoa Đông có thể gia tăng. Phạm vi hoạt động được dự đoán mở rộng từ chuỗi đảo thứ nhất đến chuỗi đảo thứ hai ở phía Tây Thái Bình Dương.

Tác động tới khả năng hoạt động xa bờ của Hải quân Trung Quốc

Bối cảnh trên diễn ra khi Trung Quốc ngày càng tăng cường các cuộc tập trận hải quân vượt ra ngoài quần đảo thứ nhất, bao gồm hoạt động ở khu vực Thái Bình Dương rộng lớn hơn. Sự xuất hiện của một tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân, theo phân tích, đặc biệt khi được trang bị hệ thống phóng điện từ, sẽ cho phép thời gian hoạt động trên biển lâu hơn so với các tàu sân bay chạy bằng động cơ thông thường như tàu Fujian.

Theo bà Nakagawa, hiện tại năng lực tàu sân bay của Trung Quốc vẫn kém hơn so với Mỹ. Tuy nhiên, một khi tàu sân bay thứ tư đi vào hoạt động, Trung Quốc có thể tăng cường hơn nữa các hoạt động hải quân xung quanh Nhật Bản. Điều này sẽ buộc Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản và Mỹ phải liên tục giám sát, thu thập thông tin tình báo và đưa ra các phản ứng phù hợp.

Mức độ chắc chắn và giới hạn thông tin

Các đánh giá trên chủ yếu dựa vào phân tích ảnh vệ tinh của NIPPR và các nhận định trước đó của Bộ Quốc phòng Nhật Bản. Hiện chưa có công bố chính thức từ phía Trung Quốc về việc bắt đầu đóng tàu sân bay hạt nhân.

Dù vậy, chuỗi bằng chứng gồm cấu trúc thân tàu cỡ lớn với hai khung chữ nhật giống khoang lò phản ứng, lịch sử của xưởng Đại Liên trong đóng tàu sân bay, cùng việc mở rộng căn cứ và sân bay hải quân ở Thanh Đảo, cho thấy khả năng Trung Quốc đang chuyển sang giai đoạn mới trong chương trình tàu sân bay. Theo Defence Blog, nếu xu hướng này tiếp tục, việc đưa vào hoạt động tàu sân bay thứ tư – nhiều khả năng sử dụng năng lượng hạt nhân – có thể ảnh hưởng đáng kể đến cán cân hải quân khu vực.