Dạy thêm, học thêm: Cần sát đối tượng và phù hợp với thực tế

Nơi khó càng thêm khó

Chị Nguyễn Thị Minh (xã Đô Lương) có 2 con đều đang độ tuổi đi học, trong đó có một cháu học lớp 8 và một cháu học lớp 11. Trước đây, khi Thông tư 29 chưa ban hành, việc học thêm của hai anh em chủ yếu chỉ ở trường và các cháu đều có thể tự đi lại. Nhưng từ học kỳ 2 của năm học 2024 - 2025 đến nay, các cháu đều chuyển sang học thêm tại trung tâm ở thị trấn Đô Lương (cũ), cách nhà gần 4km.

Nói về sự thay đổi này, chị Minh cho biết: Cháu chỉ học thêm 3 môn Văn, Toán, tiếng Anh nhưng tôi cũng đã đưa đón hết một tuần rồi và không có thời gian để làm việc khác. Học phí ở trung tâm cũng tăng hơn từ 20.000 - 30.000/buổi nên lương nấu ăn ở trường tiểu học như tôi chỉ đủ để trả tiền học thêm cho con.

Là học sinh cuối cấp nên em Trần Hải Đăng (lớp 9A - Trường THCS Nghi Long, xã Trung Lộc) cũng đang học thêm 3 môn Toán, Tiếng Anh, Vật lý. Do không được học thêm giáo viên ở trường nên hiện nay em đang phải xin học các thầy cô ở thị trấn Quán Hành (cũ), cách nhà gần 5 km. Mức học phí ở vùng trung tâm cũng đắt hơn so với học thêm ở trường hoặc ở nhà các thầy cô.

Nam sinh này cũng nói rằng, vì từng đạt giải Khuyến khích môn Vật lý ở Kỳ thi học sinh giỏi tỉnh và đặt mục tiêu vào trường chuyên nên em vẫn cố gắng tham gia các lớp học thêm. Nhưng ở lớp em, số bạn có thể đi học thêm ở ngoài không nhiều vì gia đình không có điều kiện đưa đón và không đủ kinh tế để chi trả. Trong khi đó, kỳ thi vào lớp 10 tại địa phương có mức cạnh tranh cao, đa số học sinh đăng ký dự thi vào Trường THPT Nguyễn Duy Trinh - ngôi trường có điểm chuẩn và tỷ lệ chọi cao nhất khu vực.

Thay vì dạy ở nhà, sau khi Thông tư 29 ban hành, hầu hết các giáo viên đều chuyển sang dạy ở trung tâm. Cô giáo Nguyễn Thị Hằng, giáo viên ở một xã miền núi cũng thừa nhận: Khi chuyển sang dạy tại trung tâm, chúng tôi khỏe hơn vì không phải lo thủ tục và các điều kiện khác về cơ sở vật chất. Thu nhập của giáo viên cũng không giảm vì học phí ở trung tâm thường thu cao hơn ở nhà. Chỉ thiệt thòi cho học sinh vì các em phải nạp tiền học thêm nhiều hơn.

Trên toàn tỉnh, dù chưa có số liệu thống kê nhưng sau khi thực hiện dạy thêm, học thêm theo Thông tư 29 với nhiều quy định khá khắt khe... thì số lượng các trung tâm dạy thêm ở các địa phương tăng lên đáng kể. Thường các trung tâm này sẽ đứng ra tập hợp các giáo viên có kinh nghiệm trên địa bàn và tổ chức dạy thêm, học thêm cho tất cả các đối tượng học sinh có nhu cầu. Ngoài ra, có những giáo viên dạy độc lập nhưng vẫn thuê phòng học ở trung tâm để thuận lợi trong việc tổ chức dạy học. Việc phải thuê trung tâm sẽ kéo theo nhiều chi phí khác và được tính vào tiền học phí của học sinh.

Điều đó lý giải vì sao mức học phí của trung tâm thường cao hơn nhiều so với ở nhà trường và ở nhà các giáo viên. Chưa kể, việc quản lý về chất lượng ở các trung tâm rất khó “đong đếm” và chưa được giám sát chặt chẽ.

Điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn

Năm học 2025 - 2026 là năm thứ hai Thông tư 29 được triển khai. Từ thực tế giảng dạy, cô Nguyễn Thị Nội - giáo viên chủ nhiệm lớp 8C, Trường THCS Nghi Long cho biết, trước đây 100% học sinh trong lớp học thêm tại trường, nhưng hiện nay đa số các em tự học tại nhà, số em đi học ở trung tâm chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Theo cô Nội, khi nhà trường không còn tổ chức dạy thêm, nhiều phụ huynh gọi điện bày tỏ sự lo lắng vì con không được bồi dưỡng kiến thức bổ trợ. Trường đóng ở vùng nông thôn, phụ huynh chủ yếu làm công nhân, làm ca kíp nên không có điều kiện đưa đón con đi học xa. “Nếu chỉ học trên lớp, các em chủ yếu học lý thuyết, ít được luyện tập, khó hình thành kỹ năng làm bài. Số học sinh có ý thức tự học tốt không nhiều. Thực tế, chúng tôi vẫn mong được dạy thêm để hỗ trợ học sinh, thay vì để các em tự học ở nhà thiếu định hướng”, cô Nội chia sẻ.

Liên quan đến vấn đề này, đầu tháng 1/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã công bố dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư 29.

Đáng chú ý, trong dự thảo một nội dung xuyên suốt là tăng cường quản lý việc dạy thêm của giáo viên; gắn hoạt động dạy thêm với chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ, quyền hạn và những điều nhà giáo không được làm theo quy định của Luật Nhà giáo. Ngoài ra, dự thảo cũng bổ sung quy định về trách nhiệm báo cáo của giáo viên khi tham gia dạy thêm ngoài nhà trường. Trong đó, yêu cầu bổ sung báo cáo rõ về mối quan hệ với chủ thể đứng tên đăng ký kinh doanh cơ sở dạy thêm.

Về dạy thêm, học thêm tại nhà trường, dự thảo làm rõ trách nhiệm giải trình của hiệu trưởng. Theo đó, người đứng đầu nhà trường được trao quyền chủ động, linh hoạt trong việc tổ chức thực hiện, trong đó có quyền đề xuất tăng thời lượng dạy thêm trong nhà trường trên cơ sở nhu cầu thực tế, điều kiện tổ chức dạy học của nhà trường và đề nghị của giáo viên, phụ huynh, học sinh.

“

“Thông tư 29, quy định việc bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém và ôn thi cho học sinh cuối cấp mỗi môn không quá 2 tiết/tuần. Điều này, nhằm mục đích giảm tải cho học sinh nhưng đi vào thực tiễn lại không hiệu quả. Nên chăng cần cho nhà trường tự chủ trên tinh thần thỏa thuận với phụ huynh.

Ngoài ra, bên cạnh dạy 2 tiết theo quy định, những trường nằm ở vùng nông thôn, vùng khó khăn cần tạo điều kiện để giáo viên được dạy thêm cho học sinh trong nhà trường theo như nguyện vọng”.

Thầy Nguyễn Đức Tuấn – Hiệu trưởng Trường THCS Nghi Long

Theo lý giải của thầy Tuấn, khi dạy ở trường, giáo viên sẽ nắm được học sinh yếu ở đâu, cần bổ sung kiến thức nào. Hơn thế, kinh phí dạy ở trường sẽ thấp hơn ở ngoài.

Đồng tình với một số nội dung thay đổi trong dự thảo về Thông tư 29, thầy Nguyễn Văn Sơn - Hiệu trưởng Trường THCS Nghi Hương, phường Cửa Lò cũng cho rằng, những điều chỉnh trong dự thảo gần và sát với thực tế ở các nhà trường. Hơn nữa, vai trò của hiệu trưởng cũng được xác định rõ trong việc quản lý giáo viên dạy thêm, trong việc bố trí số tiết dạy thêm, thời gian dạy thêm ở các nhà trường.

“

Trước đây, Thông tư 29 quy định chức năng của người quản lý chưa rõ và thực tế nhà trường không nắm được giáo viên dạy gì, dạy bao nhiêu học sinh, có đảm bảo các quy chuẩn theo quy định về điều kiện dạy học, chương trình học.

Trong khi đó, hiệu trưởng cũng không có quyền kiểm tra, giám sát. Vì thế, dự thảo yêu cầu giáo viên phải báo cáo dạy thêm ở ngoài nhà trường, bổ sung quy định về thiết lập và công khai đường dây nóng tiếp nhận phản ánh ở các cấp là phù hợp.

Đây là giải pháp nhằm tăng cường giám sát của toàn xã hội, kịp thời tiếp nhận, xử lý các phản ánh, kiến nghị, góp phần ngăn ngừa vi phạm, bảo đảm việc thực hiện quy định về dạy thêm, học thêm được nghiêm túc, đúng pháp luật

Thầy Nguyễn Văn Sơn – Hiệu trưởng Trường THCS Nghi Hương, phường Cửa Lò

Được biết, trước khi ban hành sửa đổi Thông tư 29, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã gửi xin ý kiến một số Sở Giáo dục và Đào tạo nhằm đánh giá tác động, lắng nghe phản hồi từ thực tiễn quản lý tại địa phương. Trên cơ sở các ý kiến đóng góp, Bộ sẽ nghiên cứu, tiếp thu tối đa các ý kiến xác đáng để hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn.