Để cây sắn phát huy giá trị cây trồng chủ lực

Cây trồng tiềm năng

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nghệ An, đến thời điểm này, toàn tỉnh có khoảng gần 10.000 ha sắn nguyên liệu được trồng chủ yếu tại địa bàn các xã miền núi phía Tây của tỉnh; phần lớn là giống mới có năng suất cao.

Xã Thành Bình Thọ là một trong những địa bàn trọng điểm trồng sắn của huyện Anh Sơn (cũ). Thời điểm này, do thời tiết thuận lợi nên nhiều diện tích đã phủ xanh các vùng đồi.

Ông Nguyễn Văn Thái - Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: Xã có 425 ha sắn, chiếm khoảng 1/4 diện tích sắn toàn vùng Anh Sơn trước đây. Nguyên do sắn "đứng vững" được trên địa bàn là có nhà máy chế biến và giá trị kinh tế từ cây trồng này không quá thua kém chè và mía.

Mặc dù sắn trồng trên đất đồi khô cằn nhưng năng suất tối thiểu đạt từ 27-30 tấn/ha; nếu chăm sóc tốt thì năng suất có thể đạt 41- 42 tấn, thậm chí 50 tấn/ha. Với giá thu mua từ 2.000 đến 2.100 đồng/kg củ tươi, người dân có thể thu nhập từ 60 - 80 triệu đồng/ha/năm.

Theo bà con nông dân xã Anh Sơn Đông, lợi thế của cây sắn còn thể hiện ở việc dễ tìm nguồn giống, được các nhà máy đồng hành hỗ trợ. Đến kỳ thu hoạch, nhà máy thu mua xong và trả tiền ngay, bà con không phải lo kho bãi bảo quản, chế biến.

Cùng với đó, sự đồng hành của các cơ quan chức năng cấp tỉnh, nhất là việc theo dõi, xử lý dịch bệnh đã giúp các nhà máy chế biến có vùng nguyên liệu ổn định.

Cụ thể, nhà máy chế biến tinh bột sắn của Tập đoàn Hoa Sơn Á Châu ở xã Vĩnh Tường luôn duy trì 3.550 ha sắn nguyên liệu ở các xã vùng Anh Sơn, Đô Lương, Con Cuông, Tương Dương, Kỳ Sơn; Nhà máy Chế biến tinh bột sắn Intimex ở xã Đại Đồng có diện tích ổn định trên 3.000 ha tại vùng Tân Kỳ, Thanh Chương…

3 xã Hạnh Lâm, Đại Đồng và Sơn Lâm (thuộc huyện Thanh Chương cũ) cùng là vùng nguyên liệu của Nhà máy Chế biến tinh bột sắn Intimex. Mỗi xã có từ 300-500 ha sắn nguyên liệu, góp phần đảm bảo nguồn cung nhà máy.

Ông Nguyễn Cảnh Hồng - Trưởng phòng Kinh tế xã Hạnh Lâm cho biết, người dân vùng này trước đây chủ yếu trồng keo, chè nhưng mấy năm lại đây có thêm cây sắn là cây trồng chịu hạn, dễ tính.

Từ hiệu quả cây sắn, các xã bên cạnh như Bích Hào, Kim Bảng, Hoa Quân, Tam Đồng… cũng mở rộng diện tích từ 200-300 ha mỗi xã. Hàng năm, sản lượng sắn tươi các xã vùng Thanh Chương đạt khoảng trên 100 ngàn tấn củ cung cấp cho nhà máy.

Nhờ đầu ra cây sắn luôn được đảm bảo nên không chỉ bà con các xã miền núi thấp ở vùng Anh Sơn, Thanh Chương, Đô Lương, Tân Kỳ… mà bà con các xã vùng cao Kỳ Sơn, Tương Dương, Con Cuông... cũng chuyển đổi, trồng xen canh hàng ngàn ha.

Đại diện UBND xã Tam Quang cho biết: Cây sắn với lợi thế về đầu ra và chi phí thu hoạch thấp nên chưa cần đến cơ chế hỗ trợ của Nhà nước, người dân đã hăng hái trồng. Sắp tới, với chính sách hỗ trợ về giống, công làm đất theo Nghị quyết 34/2025/NQ-HĐND ban hành quy định các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp, nông thôn giai đoạn 2026 - 2030, thì phải triển khai làm bài bản hơn để người dân được tiếp cận và hưởng lợi.

Giải pháp để ổn định vùng nguyên liệu sắn

Bên cạnh những ưu điểm nêu trên, quá trình phát triển, duy trì vùng nguyên liệu sắn vẫn còn những hạn chế, bất cập cần sớm giải quyết.

Tại xã Thành Bình Thọ, với lợi thế gần nhà máy chế biến, cây sắn từng được kỳ vọng là cây xóa đói giảm nghèo thay thế cây chè. Tuy nhiên, sau các đợt mưa lũ năm 2025, người trồng sắn gặp khó khăn. Mưa lũ đã khiến gần 100ha sắn giống mới trồng trên vùng đất bãi của xã bị ngập úng, hư thân và thối củ. Vì thế, vụ sắn năm 2026, diện tích trồng đã giảm so với kế hoạch.

Ông Nguyễn Văn Thái - Phó Chủ tịch UBND xã Thành Bình Thọ chia sẻ: Ngoài bị ảnh hưởng bởi mưa lụt, thời gian gần đây, sắn còn bị bệnh khảm lá dẫn đến cây bị thối và không có củ. Để giữ vững diện tích sắn, năm 2025, cán bộ nông vụ của nhà máy chế biến, Trung tâm Khuyến nông tỉnh đã về hỗ trợ xử lý và khảo nghiệm đưa giống mới vào.

Đại diện Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh cũng khuyến cáo, vùng đất bãi hay vùng đồi thường ngập úng thì không nên trồng sắn. Bên cạnh đó, để đảm bảo ổn định diện tích vùng nguyên liệu, cần có quy hoạch rõ ràng các loại cây trồng, hạn chế tình trạng người dân tự chuyển đổi cây trồng không theo quy hoạch.

Ở xã Hạnh Lâm, cuối năm 2025 có 50 ha sắn trồng ở đất bãi bị ngập lụt, mất trắng nên cũng khiến bà con hoang mang. Ông Trần Thanh Nga - Chủ tịch xã Đại Đồng chia sẻ: Cuối năm 2025, một số vùng đồi thấp khu vực Rào Gang cũng trồng sắn bị ngập khiến cây bị úng nên sang năm 2026, diện tích sắn đã giảm. Toàn xã hiện có 301 ha so với trước đó gần 400 ha và chưa có phương án tăng diện tích sắn theo Đề án phát triển cây trồng, vật nuôi chủ lực của tỉnh.

Từ cuối năm 2025, do thời tiết bất lợi, diện tích sắn nguyên liệu trên địa bàn tỉnh đã giảm mạnh, từ khoảng 13.000 ha đầu năm 2025, đến nay chỉ còn gần 10.000 ha. Trong Đề án, tỉnh đặt mục tiêu ổn định 12.000 ha sắn nguyên liệu; trong đó trên 90% diện tích sắn sử dụng giống chất lượng cao, từ 15 - 20% diện tích canh tác theo chuẩn Viet GAP và không cạnh tranh với cây trồng khác.

Ông Nguyễn Văn Hợi - Trưởng phòng Quản lý Kỹ thuật và Khoa học công nghệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường Nghệ An cho hay: Sắn hiện là sản phẩm xuất khẩu chủ lực của tỉnh khi mỗi năm mang về 130 triệu USD; các nhà máy phát triển vùng nguyên liệu đã tạo việc làm trực tiếp và gián tiếp cho khoảng 9.000 lao động nông thôn, miền núi. Vì thế, cùng với nâng công suất, các nhà máy cần tăng cường đầu tư đổi mới khoa công nghệ để chế biến sâu.

Ngoài chế biến thành tinh bột để xuất khẩu, sắn còn được chế biến thành đường lỏng glucose, cồn công nghiệp hoặc ethanol làm nguyên liệu pha chế xăng sinh học cho thị trường trong nước.

“

Nghệ An phấn đấu đến năm 2030, sản lượng sắn củ tươi đạt 312.000 tấn/năm. Đến năm 2030, phấn đấu hình thành 15 - 20 chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ sắn, có 30 - 35 hợp tác xã và tổ hợp tác tham gia tổ chức sản xuất và điều phối vùng nguyên liệu, gắn với có 3 nhà máy chế biến tinh bột sắn quy mô lớn tại xã Đại Đồng, Vĩnh Tường và Nghĩa Lộc với tổng công suất thu mua, chế biến từ 1.200 đến 1.300 tấn củ tươi/ngày.