Để Tuần Văn hóa Nghệ An lan tỏa lâu dài

Kết nối văn hóa với đời sống cộng đồng

Với chủ đề “Mạch nguồn văn hóa - Sức mạnh đoàn kết”, chuỗi sự kiện được tổ chức tại nhiều không gian công cộng ở đô thị Vinh, trong đó có Quảng trường Hồ Chí Minh và Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh. Chương trình mở ra nhiều cách tham gia, từ tìm hiểu di sản, thưởng thức nghệ thuật đến giao lưu cộng đồng và giới thiệu sản phẩm.

Năm 2026 là lần đầu Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 được tổ chức trên phạm vi cả nước, gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 và kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Tại Nghệ An, việc kết nối hai ngày hội được cụ thể hóa bằng các hoạt động gần với sinh hoạt, sản xuất và nhu cầu của người dân.

Trong chương trình, những nội dung chăm lo người lao động, giao lưu cộng đồng, giới thiệu sản vật được đặt cùng hoạt động trưng bày di sản và biểu diễn nghệ thuật. Mỗi nhóm công chúng có thể tìm thấy nội dung phù hợp với mình, đồng thời có thêm cơ hội gặp gỡ, tìm hiểu những cộng đồng khác.

Sự tham gia tổ chức cũng mở rộng từ ngành văn hóa đến hệ thống Mặt trận và các đoàn thể. Qua mạng lưới hội viên, đoàn viên, các tổ chức có điều kiện giới thiệu chương trình tới nhiều nhóm dân cư và huy động sự hưởng ứng từ cơ sở.

Ông Nguyễn Đức Thành - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh cho biết: “Với Mặt trận và các đoàn thể, việc tham gia cần bắt đầu từ nhu cầu của hội viên, đoàn viên. Chẳng hạn, hoạt động dành cho công nhân phải phù hợp thời gian, điều kiện của người lao động; giới thiệu sản phẩm phải gắn với người làm ra sản phẩm. Khi mỗi tổ chức đảm nhận phần việc có thế mạnh và cùng phối hợp, người dân sẽ có nhiều cách tham gia. Những hình thức phù hợp có thể tiếp tục được đưa vào sinh hoạt cộng đồng sau tuần lễ”.

Trong các hoạt động hưởng ứng, lễ cưới tập thể cho 12 cặp đôi trẻ dự kiến tổ chức ngày 15/11 là một nội dung gắn với nhu cầu xây dựng gia đình. Cùng với “Góc văn hóa công nhân”, chương trình dành thêm không gian để người lao động gặp gỡ, chia sẻ và tham gia ngày hội.

Ở các không gian giới thiệu sản vật, ẩm thực, văn hóa được gắn với sản xuất và sinh kế. Những chủ đề “Hương rừng”, “Hương biển”, “Hương đồng” giới thiệu sản phẩm theo đặc điểm vùng đất, tạo thêm nội dung tìm hiểu cho công chúng.

Hội chợ xanh khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã Nghệ An diễn ra từ ngày 17 đến 24/11 trên đường Hồ Tùng Mậu. Người sản xuất có dịp giới thiệu sản phẩm, tiếp cận người mua; công chúng đến tham gia hoạt động văn hóa có thêm lựa chọn tìm hiểu, mua sắm sản vật địa phương.

Tại Quảng trường Hồ Chí Minh, lịch hoạt động còn có các gian hàng trực tuyến và “Không gian chuyển đổi số”. Bên cạnh hình thức giới thiệu trực tiếp, chương trình mở thêm hướng tiếp cận qua môi trường số, gắn quảng bá sản vật với nhu cầu tìm hiểu, lựa chọn sản phẩm của công chúng.

Tại Bảo tàng Nghệ An - Xô viết Nghệ Tĩnh, Phòng trưng bày Bảo vật quốc gia Hộp đựng xá lị Tháp Nhạn dự kiến khai trương tối 18/11. Hoạt động này được gắn với không gian văn hóa, ẩm thực và các suất diễn Ví, Giặm, tạo thêm những lựa chọn trải nghiệm trong cùng một điểm đến.

Theo lịch công bố, chương trình biểu diễn dân ca Ví, Giặm tại bảo tàng diễn ra vào buổi sáng và chiều trong các ngày 17–22/11. Công chúng có thể kết hợp tìm hiểu hiện vật với thưởng thức nghệ thuật, lựa chọn nội dung phù hợp với thời gian tham quan.

Sự đa dạng của Tuần Văn hóa vì thế thể hiện ở cả nội dung và cách tham gia. Người gìn giữ di sản, người sản xuất, hội viên đoàn thể đều có vị trí trong chương trình. Từ các hoạt động đã xác định, yêu cầu tiếp theo là phối hợp để từng nội dung thể hiện được chủ đề chung và tạo sự hưởng ứng có thể tiếp nối sau tuần lễ.

Giữ sự hưởng ứng sau ngày hội

Nghệ An đã có kinh nghiệm tổ chức các chương trình kết hợp nhiều hoạt động. Festival Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh năm 2023 đưa liên hoan dân ca, Hội diễn Đàn, hát dân ca ba miền và lễ hội đường phố vào cùng một chuỗi sự kiện.

Hoạt động kỷ niệm 10 năm Ví, Giặm được UNESCO ghi danh năm 2024 tiếp tục gắn biểu diễn với triển lãm di sản, sản phẩm thủ công và giao lưu nghệ thuật. Festival Du lịch Cửa Lò năm 2026 với chủ đề “Bốn mùa biển gọi” cũng được định hướng tổ chức hoạt động theo mùa để mở rộng thời gian đón khách.

Những chương trình ấy cho thấy việc kết hợp nhiều nội dung đã có tiền lệ. Với Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết, yêu cầu liên kết còn gắn với mục tiêu tăng giao lưu giữa các cộng đồng và mở rộng sự tham gia của người dân.

NSND Phạm Tiến Dũng - nguyên Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Nghệ An cho rằng, mỗi hoạt động trong tuần lễ cần thể hiện rõ mục tiêu tôn vinh bản sắc văn hóa và tăng cường sự gắn kết giữa các cộng đồng.

“

Một chương trình giới thiệu văn hóa có thể tạo dịp gặp gỡ giữa những cộng đồng khác nhau; một không gian sản phẩm có thể giúp người làm nghề kể câu chuyện quê mình. Khi gắn với đại đoàn kết, cần dành chỗ cho sự giao lưu, chia sẻ ấy. Nếu mỗi đơn vị chỉ hoàn thành phần việc riêng, mối liên hệ trong cả tuần lễ sẽ mờ đi. Điều nên giữ lại sau ngày hội là những cách tổ chức giúp người dân muốn tiếp tục gặp gỡ, tham gia sinh hoạt văn hóa cùng nhau

NSND Phạm Tiến Dũng - nguyên Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Nghệ An

Yêu cầu tiếp nối sau sự kiện đã được xác định trong Chỉ thị số 35/CT-TTg ngày 30/9/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, mỗi xã, phường lựa chọn ít nhất một hoạt động hoặc mô hình phù hợp để duy trì, phát huy sau Ngày Văn hóa Việt Nam và chuỗi hoạt động tuần văn hóa đại đoàn kết dân tộc.

Trong kế hoạch hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam của Nghệ An, UBND các xã, phường tổ chức giao lưu nghệ thuật, hoạt động thể thao quần chúng phù hợp điều kiện thực tế, gắn với các ngày hội trong tháng 11.

Chuỗi sự kiện tại đô thị Vinh vì vậy được đặt trong mối liên hệ với những hoạt động ở khu dân cư. Sự hưởng ứng tại cơ sở vừa mở rộng phạm vi tham gia, vừa là nơi lựa chọn những hình thức sinh hoạt phù hợp với từng cộng đồng.

Cùng với hoạt động ở cơ sở, Chỉ thị 35/CT-TTg đặt ra việc lựa chọn, quảng bá sản phẩm văn hóa đặc sắc có khả năng phát triển thành thương hiệu thường niên. Các nội dung được giới thiệu trong năm đầu tổ chức cũng là cơ sở để xem xét hình thức nào có thể tiếp tục trong những năm sau.

Khả năng tiếp cận của người dân được đặt ra từ khâu chuẩn bị. Tại hội nghị toàn quốc ngày 12/10, Chính phủ yêu cầu các hoạt động gần dân, phù hợp từng nhóm đối tượng; mở rộng không gian văn hóa và khuyến khích các thiết chế kéo dài thời gian phục vụ, miễn hoặc giảm phí phù hợp.

Trong chương trình của Nghệ An, không gian văn hóa, ẩm thực tại bảo tàng dự kiến mở cửa đến 22 giờ trong các ngày tổ chức. Việc bổ sung phòng trưng bày bảo vật hay ra mắt tour “Dòng Lam ngân Ví” là những dẫn chứng về mở rộng cách tiếp cận di sản.

Cùng với các điểm nhấn ấy, sức lan tỏa của cả tuần lễ còn được nhìn từ sự hưởng ứng của nhiều nhóm công chúng và những hoạt động tiếp tục ở cộng đồng.

“

Với những mô hình được lựa chọn duy trì ở xã, phường, phải làm rõ ai tổ chức, người dân tham gia như thế nào và điều kiện thực hiện ra sao. Sự phối hợp giữa ngành văn hóa, Mặt trận và các đoàn thể cần tiếp tục ở khâu hỗ trợ cơ sở thực hiện những mô hình ấy. Việc tổng kết cần ghi nhận cả ý kiến của cộng đồng và đơn vị trực tiếp tham gia. Những kết quả đó sẽ giúp điều chỉnh cách tổ chức, lựa chọn nội dung cho những năm sau, để Ngày Văn hóa trở thành dịp người dân mong đợi và chủ động tham gia

Bà Trần Thị Mỹ Hạnh - Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch