Điểm chạm cảm xúc đặc biệt của chương trình nghệ thuật “Hồn Sen Việt”
Khép lại những tràng pháo tay không dứt giữa không gian Làng Sen, chương trình nghệ thuật “Hồn Sen Việt” đã để lại nhiều dư âm sâu lắng trong lòng người xem. Đó không chỉ là một đêm nghệ thuật trong khuôn khổ Lễ hội Làng Sen mà còn là cuộc hội ngộ của những tầng sâu văn hóa xứ Nghệ, nơi câu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh được kể bằng âm nhạc, bằng ký ức quê hương và bằng những rung cảm rất đời thường.
Khi truyền thống và hiện đại hòa quyện
“Hồn Sen Việt” không lựa chọn cách kể chuyện bằng sự hoành tráng đơn thuần. Điều làm nên sức hút của chương trình chính là khả năng chạm đến cảm xúc khán giả bằng những hình ảnh gần gũi của Làng Sen, bằng tiếng ru, câu ví, bằng những hoạt cảnh dung dị mà giàu chiều sâu. Trong dòng chảy ấy, người xem không chỉ thấy chân dung vị lãnh tụ kính yêu mà còn cảm nhận rõ tầm vóc văn hóa của vùng đất đã sinh ra Người.
Chương trình nghệ thuật “Hồn Sen Việt” được dàn dựng theo hình thức bán thực cảnh quy mô lớn do đạo diễn Binh Hùng làm tổng đạo diễn, phần lời bình nghệ thuật do NSND Nguyễn An Ninh chấp bút. Chương trình gồm 3 chương: “Sen nở đất quê”, “Dấu chân thời đại” và “Hương sắc trường tồn”, tái hiện hành trình từ quê hương Làng Sen đến khát vọng độc lập dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, đồng thời khắc họa tinh thần đại đoàn kết và khát vọng phát triển đất nước trong thời đại mới.
Ngay từ chương mở đầu “Sen nở đất quê”, không gian nghệ thuật đã dẫn người xem trở về miền ký ức tuổi thơ của Chủ tịch Hồ Chí Minh qua các tiết mục “Ru con giữa mùa sen nở”, “Tiếng sáo diều tuổi thơ”, “Lời ký thác của quê hương”, “Từ lời ru đến chí lớn”… Những hoạt cảnh sân khấu được kết hợp nhuần nhuyễn giữa dân ca ví, giặm, múa đương đại và hình ảnh làng quê Nam Đàn xưa, tạo nên một không gian vừa gần gũi vừa giàu chất thơ.
Từ bãi bồi sông Lam, non thiêng Đại Huệ đến mái nhà tranh bình dị nơi cậu bé Nguyễn Sinh Cung cất tiếng khóc chào đời, chương trình nhẹ nhàng mở ra hành trình lớn lên của một con người vĩ đại. Trong vành nôi của mẹ, giữa hương sen quê nhà và nỗi đau của dân tộc trong cảnh nước mất nhà tan, những phẩm chất nhân nghĩa, chí khí và khát vọng được bồi đắp lớn dần.
Điều khiến người xem xúc động không chỉ nằm ở nội dung mà còn ở cách chương trình xử lý âm nhạc và cảm xúc sân khấu. Tiết mục “Ru con giữa mùa sen nở” do Hà Quỳnh Như, NSƯT Đăng Thuật cùng dàn diễn viên múa thể hiện đã mở ra một không gian nhẹ nhàng, ở đó có mái nhà tranh quê Bác và tiếng ru ngọt ngào của người mẹ Làng Sen. Hà Quỳnh Như với chất giọng mềm mại, đậm chất dân ca đã mang đến những làn điệu sâu lắng, trong khi NSƯT Đăng Thuật lại tạo điểm nhấn bằng sự hùng tráng trong cách thể hiện. Hai sắc thái hòa quyện khiến tiết mục trở thành chiếc chìa khóa cảm xúc mở ra chuỗi câu chuyện về mẹ, về quê hương trong toàn bộ phần đầu chương trình.
Một trong những điểm chạm cảm xúc mạnh nhất của đêm diễn là hoạt cảnh dân ca “Lời ký thác của quê hương” do NSND Hồng Lựu cùng dàn diễn viên Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh biểu diễn. Không còn là những lớp diễn quen thuộc, hoạt cảnh được xây dựng bằng kịch bản mới mẻ, tái hiện khoảnh khắc gia đình ông Nguyễn Sinh Sắc rời quê vào kinh thành Huế.
Ở đó có sự bịn rịn của bà ngoại, có ánh mắt lưu luyến của người làng tiễn đưa, có hình ảnh cậu bé Nguyễn Sinh Cung dù còn nhỏ nhưng đã ánh lên khí chất khác thường. Khi giọng Nghệ của NSƯT Minh Thành vang lên: “Ngày theo mẹ, cha vào Kinh Thành Huế với bao nỗi nhớ thương. Cung chỉ xin được mang theo cánh diều, bông sen và cả lời quê hương ký thác”, nhiều khán giả đã lặng đi trong xúc động.
Chương trình cũng tạo được sự liền mạch trong cảm xúc nhờ cách xử lý tiết tấu hợp lý. Sau những câu ví, giặm thiết tha xúc động trong phân cảnh bà ngoại tiễn biệt con cháu do NSND Hồng Lựu thể hiện, tiếng nhạc “Dấu chân phía trước” do NSƯT Vũ Thắng Lợi cất lên cùng màn hát múa đã tạo nên sự chuyển tiếp đầy cảm xúc mà không hề gây đứt gãy mạch thưởng thức.
Nếu chương I đưa khán giả trở về cội nguồn quê hương thì chương II “Dấu chân thời đại” lại mở rộng không gian lịch sử với hành trình Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước và tình cảm sâu nặng dành cho miền Nam. Các tiết mục như “Thăm Bến Nhà Rồng”, “Miền Nam trong trái tim Người”, “Con đường thế kỷ ngày ấy Người đi” được dàn dựng bằng sự kết hợp giữa âm nhạc truyền thống, tân cổ, hoạt cảnh và tư liệu lịch sử, tạo nên chiều sâu vừa bi tráng, vừa gần gũi.
Tiêu điểm của chương II là phân cảnh Bác ra đi tìm đường cứu nước. Trong không gian Bến Nhà Rồng buổi chiều, giữa ánh nắng vàng rơi trên mặt sông Sài Gòn, giọng hò Đồng Tháp mộc mạc của ca sĩ Vân Khánh vang lên như tiếng lòng miền Nam vọng về nơi Người bắt đầu hành trình lịch sử.
Không cần những đại cảnh phô trương, chính sự giản dị trong âm nhạc và cảm xúc đã khiến phân đoạn này trở thành một trong những khoảnh khắc giàu ấn tượng nhất của chương trình.
Khép lại đêm diễn là chương III “Hương sắc trường tồn” với những tiết mục mang hơi thở hiện đại như “Việt Nam tinh hoa”, “Lời Bác sáng mãi muôn đời”, “Bài ca Hồ Chí Minh”, “Việt Nam tự hào tiếp bước tương lai”. Nếu hai chương đầu thiên về chiều sâu ký ức thì chương cuối mở ra tinh thần mới của đất nước hôm nay với khát vọng phát triển và niềm tự hào dân tộc trong thời kỳ mới.
Mở ra những không gian văn hóa mới
Theo NSND Nguyễn An Ninh - người chấp bút kịch bản cho chương trình, ngay khi nhận ý tưởng từ ê-kíp đạo diễn TP. Hồ Chí Minh, ông đã xác định Làng Sen phải trở thành trục chính xuyên suốt toàn bộ câu chuyện nghệ thuật.
Từ điểm tựa ấy, hành trình của Người được mở rộng về phía miền Nam, về Đồng Tháp Mười và những đổi thay hôm nay trên quê hương đất nước. Chính vì vậy, “Hồn Sen Việt” không chỉ làm nổi bật chất dân ca ví, giặm mà còn tạo nên sự giao thoa giữa di sản xứ Nghệ với những làn điệu vọng cổ phương Nam.
Theo NSND Nguyễn An Ninh, thành công của chương trình không chỉ nằm ở lựa chọn ca khúc hay cách dàn dựng mà còn ở tiết tấu và nhịp độ cảm xúc xuyên suốt toàn bộ đêm diễn. Việc lựa chọn hoạt cảnh nào, bài hát nào để gắn với quê hương và tạo được xúc động cho người xem là áp lực không nhỏ đối với ê-kíp sáng tạo. Được làm việc với đội ngũ nghệ sĩ đến từ TP. Hồ Chí Minh - những người có nhiều kinh nghiệm và tư duy âm nhạc hiện đại - đã mang đến cho ông nhiều trải nghiệm đáng nhớ.
“Điều đáng quý nhất mà “Hồn Sen Việt” để lại chính là việc mở ra những không gian văn hóa mới trên quê hương Làng Sen. Đó là sự giao thoa giữa nhiều vùng di sản, là cuộc gặp gỡ đầy cảm xúc giữa người dân xứ Nghệ với những người con Đồng Tháp Mười ngay trên quê hương Bác”.
NSND An Ninh
“Hồn Sen Việt” vì thế không chỉ là một chương trình nghệ thuật của Lễ hội Làng Sen. Đó còn là một điểm chạm cảm xúc đặc biệt, nơi truyền thống và hiện đại gặp nhau, nơi câu chuyện về Chủ tịch Hồ Chí Minh được kể bằng âm nhạc, bằng văn hóa và bằng tình cảm chân thành của những người con đất Việt hướng về quê hương Người.
