Động lực “kép” từ chính sách vay vốn cho học sinh, sinh viên

Tiếp sức cho học sinh, sinh viên

Hơn 1 năm trước, khi con trai đầu nhận giấy báo trúng tuyển đại học, gia đình chị Trần Thị Thanh Thắng ở khối Phan Bội Châu, xã Vạn An đã nhiều đêm trăn trở. Thời điểm đó, kinh tế gia đình gặp nhiều khó khăn, trong khi phía sau còn 2 người con đang tuổi ăn học.

Con trai chị, Nguyễn Minh Trường, cựu học sinh Trường THPT Nam Đàn 1, trúng tuyển ngành Công nghệ thông tin, Trường Đại học FPT Hà Nội. Tuy nhiên, học phí và chi phí sinh hoạt trên 15 triệu đồng/tháng vượt quá khả năng của gia đình. Vợ chồng chị làm nghề lái xe và kinh doanh tự do, thu nhập bấp bênh nên việc lo kinh phí cho con nhập học là bài toán không dễ. "Ngay khi con chuẩn bị nhập học, gia đình được cán bộ Ngân hàng Chính sách xã hội và chính quyền địa phương giới thiệu về chương trình vay vốn học sinh, sinh viên. Sau khi cân nhắc, chúng tôi quyết định vay hơn 10 triệu đồng mỗi tháng để con yên tâm theo học", chị Thắng chia sẻ.

Theo chị Thắng, khoản vay không chỉ giúp gia đình vượt qua khó khăn trước mắt mà còn tạo động lực để con trai nỗ lực học tập, bởi người học phải duy trì kết quả học tập theo quy định để tiếp tục được vay vốn.

Không chỉ hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn, năm 2026, Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Nam Đàn còn triển khai cách làm mới khi phối hợp với các trường THPT tổ chức Chương trình "Chắp cánh ước mơ". Thông qua các buổi tuyên truyền, học sinh lớp 12 được giới thiệu về chương trình vay vốn học sinh, sinh viên, chương trình tín dụng dành cho các ngành STEM, đồng thời được tư vấn, định hướng nghề nghiệp trước khi đăng ký xét tuyển đại học.

Theo ông Nguyễn Sỹ Hải - Giám đốc Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Nam Đàn, việc tuyên truyền ngay tại trường học giúp học sinh và phụ huynh tiếp cận chính sách từ sớm, tránh tình trạng đến khi trúng tuyển mới tìm hiểu nguồn vốn. Từ đầu năm đến nay, đơn vị đã giải ngân cho 82 học sinh, sinh viên vay vốn, trong đó có 8 em vay theo Chương trình STEM.

Gia đình bà Vũ Kiều Anh ở xã Trung Lộc cũng là một trong những hộ được hưởng lợi từ chính sách này. 2 con trai của bà đang theo học các ngành Tự động hóa và Cơ điện tử tại Đại học Bách khoa Hà Nội.

Cách đây 4 năm, con trai lớn của bà được vay theo chương trình tín dụng học sinh, sinh viên với mức 4 triệu đồng/tháng. Khi chương trình tín dụng dành cho sinh viên học các ngành STEM được triển khai, gia đình chuyển sang chương trình mới để được hỗ trợ toàn bộ học phí cùng 5 triệu đồng/tháng chi phí sinh hoạt. Tổng số vốn vay của 2 con mỗi năm khoảng 165 triệu đồng.

Bà Kiều Anh cho biết, chi phí học đại học hiện nay rất cao, mỗi sinh viên cần trên 10 triệu đồng mỗi tháng mới đủ trang trải học phí và sinh hoạt. Với một hộ thuần nông, đây là một khoản tiền rất lớn, vượt quá khả năng của nhiều gia đình. Trong khi đó, các con của bà từng là học sinh chuyên Toán, chuyên Vật lý của tỉnh, có nhiều thành tích trong học tập. "Nhờ được vay vốn, chúng tôi chỉ còn lo tiền ăn ở hằng tháng, còn học phí đã có ngân hàng hỗ trợ", bà chia sẻ.

Mở rộng đối tượng, tăng cơ hội tiếp cận

Được triển khai từ năm 2007, chương trình cho vay học sinh, sinh viên của Ngân hàng Chính sách xã hội đã nhiều lần được điều chỉnh để phù hợp với thực tế. Từ mức vay ban đầu 800.000 đồng/tháng, hiện nay, người học có thể vay tối đa 4 triệu đồng/tháng; đối tượng thụ hưởng cũng được mở rộng từ hộ nghèo, cận nghèo đến hộ có mức sống trung bình. Người vay chỉ phải trả nợ sau khi tốt nghiệp, có việc làm và thu nhập theo quy định.

Đặc biệt, từ năm 2026, theo Quyết định số 29 của Thủ tướng Chính phủ, học sinh, sinh viên theo học các ngành STEM được tiếp cận chương trình tín dụng riêng với mức vay tối đa 5 triệu đồng/tháng để chi trả học phí, sinh hoạt và các chi phí học tập. Chính sách được kỳ vọng sẽ tháo gỡ khó khăn về tài chính, đồng thời, khuyến khích người học theo đuổi những lĩnh vực đang có nhu cầu nhân lực lớn.

Bước vào thời điểm chuẩn bị năm học mới, chương trình tín dụng dành cho học sinh, sinh viên tiếp tục trở thành điểm tựa đối với nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Không chỉ giúp học sinh, sinh viên có điều kiện tiếp tục học tập, chương trình còn được mở rộng theo hướng ưu tiên đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt ở các ngành khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM).

Tại xã Đông Lộc, bà Lê Thị Mai - Tổ trưởng Tổ Tiết kiệm và Vay vốn xóm Kim Ngọc cho biết, hơn 10 năm qua, cứ trước mỗi năm học mới, tổ vay vốn đều rà soát các gia đình có con trúng tuyển đại học, cao đẳng để hướng dẫn làm thủ tục vay. Nhờ chủ động tuyên truyền từ sớm, nhiều phụ huynh không còn phải lo lắng, chạy vạy khi con bước vào giảng đường.

Theo ông Lê Thế Chung - Phó Giám đốc Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Nghi Lộc, chương trình được triển khai với nhiều cơ chế ưu đãi. Hiện lãi suất cho vay đối với chương trình STEM là 4,8%/năm; người vay được ân hạn sau khi tốt nghiệp trước khi bắt đầu trả nợ gốc và lãi, qua đó, giảm áp lực tài chính trong giai đoạn mới ra trường.

Để tạo thuận lợi cho người dân, toàn bộ thủ tục vay vốn được thực hiện tại các điểm giao dịch xã. Người vay chỉ cần tham gia Tổ Tiết kiệm và Vay vốn, có xác nhận của nhà trường và được bình xét công khai tại địa phương.

Không chỉ mở rộng quy mô cho vay, chất lượng tín dụng cũng được bảo đảm. Từ đầu năm đến nay, Ngân hàng Chính sách xã hội Nghệ An đã thu nợ hơn 41,2 tỷ đồng, tỷ lệ nợ trong hạn đạt 99,78%. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy nhiều sinh viên sau khi tốt nghiệp đã có việc làm, ổn định thu nhập và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trả nợ. Qua thống kê, nguồn vốn tín dụng tập trung chủ yếu tại các địa phương có truyền thống hiếu học và quy mô dân số lớn như Yên Thành, Thanh Chương, Quỳnh Lưu, Đô Lương và Diễn Châu (cũ). Trong khi đó, tại các địa phương miền núi như Kỳ Sơn, Tương Dương, Quế Phong (cũ), chương trình vẫn góp phần hỗ trợ nhiều gia đình cho con em tiếp tục học tập, với dư nợ từ 1 - 2 tỷ đồng mỗi địa phương.

Theo ông Phan Thanh Huyền - Trưởng phòng Kế hoạch nghiệp vụ tín dụng, Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh Nghệ An, tín dụng chính sách dành cho học sinh, sinh viên không chỉ là điểm tựa giúp các em có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục đến trường mà còn góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho địa phương, nhất là trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.

“

Thời gian tới, Ngân hàng Chính sách xã hội sẽ tiếp tục phối hợp với các cấp, ngành và địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, đưa chính sách đến đúng đối tượng; đồng thời, kiến nghị nghiên cứu mở rộng đối tượng vay vốn, điều chỉnh mức cho vay phù hợp với chi phí học tập thực tế, tạo điều kiện để nhiều học sinh, sinh viên có cơ hội tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, yên tâm học tập và lập nghiệp.

Ông Phan Thanh Huyền - Trưởng phòng Kế hoạch nghiệp vụ tín dụng, Ngân hàng Chính sách xã hội chi nhánh Nghệ An